Radar

toggle menu

Hoe herken ik nepnieuws?

Hoewel online nepnieuws al zo oud is als het internet zelf, is de snelheid waarmee het zich verspreidt in een stroomversnelling terechtgekomen sinds de opkomst van de sociale media. Hoe herken je nepnieuws en hoe kom je er vanaf?

Waarom bestaat nepnieuws?

Qua vorm zit er bijna geen verschil tussen een normaal nieuwsbericht en een nepbericht. Beide hebben een titel, een inleiding, een hoofdtekst en meestal ook een datum-vermelding. Het verschil zit hem in de inhoud. Het doel van een goed nieuwsbericht is het zo objectief mogelijk brengen van het nieuws, terwijl het bij nepnieuws draait om bijvoorbeeld satire of om het verdienen van zoveel mogelijk geld. Bij nepnieuws is het verschil tussen feit en fictie ook niet zo belangrijk.

Bedrijven verdienen geld met nepnieuws door het tonen van advertenties op hun website. Hoe meer mensen op een artikel klikken, hoe hoger de inkomsten door de weergave van advertenties.

Wat doen internetbedrijven tegen nepnieuws?

Websites als Facebook en Google laten computers bepalen wat de meest interessante content is voor hun gebruikers. Deze zogenaamde algoritmes zien op dit moment geen verschil tussen feit en fictie. Als er vaak wordt geklikt op een bericht of een bericht vaak wordt gedeeld, komt het prominenter naar voren op een Facebook of Google.

Beide bedrijven doen verwoede pogingen om nepnieuws te weren. Naast het verbeteren van de algoritmes, experimenteert Facebook met professionals die feiten controleren. Ook wil het medium mediabedrijven een prominentere plek geven. Google verwijdert advertenties op nepnieuwssites, zodat die geen geld verdienen als bezoekers op de site komen.

Juridisch valt aarschijnlijk niets te doen aan nepnieuws. ICT-jurist Arnoud Engelfriet meldt dat dit komt door de vrijheid van meningsuiting. Op zijn blog schrijft Engelfriet: 'Naast gewone verslaggeving is ook de satire en parodie een belangrijk deel van de uitingsvrijheid'.

Hoe herken je nepnieuws?

De Universiteit van Pennsylvania is het project Factcheck.org gestart om misleiding in de media te voorkomen. De onderzoekers controleren zelf uitspraken van politici, maar hebben ook tips gegeven waarmee je zelf nepnieuws kan herkennen:

  1. Kijk verder dan de titel
    Titels bij nepnieuws bevatten vaak hoofdletters (de ‘schreeuwende’ koppen) en zijn zo sensationeel mogelijk verwoord om ervoor te zorgen dat je klikt. Dit fenomeen staat ook wel bekend als clickbait. Als je verder leest, kun je meestal al snel concluderen dat het een onzinbericht is.
  2. Welke bron is gebruikt?
    Wat is de bron in het bericht? Nepberichten maken vaak gebruik van fictieve bronnen, waarbij de naam plausibel klinkt. Een simpele zoekopdracht op Google geeft dan meestal helderheid. Soms wordt naar echte bronnen verwezen, maar is deze informatie niet terug te vinden op de genoemde website.
  3. Wanneer is het bericht geplaatst?
    Controleer de datum in het bericht. Het nieuws hoeft niet altijd nep te zijn, maar kan ook oud of achterhaald zijn. Hierbij wordt een recente actie gelinkt aan nieuws uit het verleden. De suggestie wordt gedaan dat de oorzaak heeft geleid tot het gevolg.
  4. Wie is de auteur?
    Controleer de auteur. Als dezelfde auteur bij elk bericht op de website staat, kan dit een indicatie zijn dat je met nepnieuws hebt te maken. Om hier zeker van te zijn, is het slim om de auteur te googelen om te achterhalen of het om een fictief persoon gaat.
  5. Bekijk andere content op de website
    Neem een kijkje op de site, waar wordt verder over geschreven? Het is gek als een site die normaal alleen nieuws plaatst over entertainment, ineens volop aandacht besteedt aan een politiek onderwerp. Ook kan het voorkomen dat hetzelfde nieuwsbericht meerdere keren op de site staat.
  6. Bekijk de disclaimer
    Bekijk de disclaimer of over-pagina van een website. Satirische websites tonen op die pagina's meestal hun ware gezicht. Zo staat in de disclaimer van satire nieuwssite De Speld: 'De artikelen die geplaatst worden op deze website zijn persiflerend, satirisch of parodiërend van aard.'
  7. Breed in het nieuws?
    Raadpleeg experts. Een journalistieke wijsheid zegt: één bron is geen bron. Als het nieuws al een paar uur oud is, maar slechts op één website staat, is het aannemelijk dat het om nepnieuws gaat.

 Bron: FactCheck.org / Arnoud Engelfriet / Radar

Meer over:

Lees ook

Reacties

Op de vernieuwde Radar website kan er nog niet worden gereageerd op artikelen.

Ook interessant