Radar

toggle menu

De mens is slechter dan je denkt

Bedrijven en medeburgers gaan steeds minder eerlijk om met jouw spullen en geld, valt af te leiden uit onderzoek. Wees gewaarschuwd!

Vorig jaar meldden ruim 3.600 Nederlanders aan Fraudehelpdesk.nl dat ze via het internet waren gedupeerd. Hun gemiddelde schade beliep 2.000 euro. Het zal je maar gebeuren!

Minder emoties bij digitaal geld

Maar toch vinden omstanders je veel zieliger als je beroofd wordt van 2.000 euro cash op straat. Digitaal geld roept namelijk minder emoties op dan klinkklare euro's, blijkt uit onderzoek. Erger: de gemiddelde mens –jij ook?- blijkt gemakkelijker te sjoemelen en te stelen zodra het om niet-contant geld gaat. Dat is slecht nieuws nu het contante geld stap voor stap uit onze maatschappij verdwijnt.

Tot overmaat van ramp blijkt uit een ander onderzoek dat ook de markteconomie –onze samenlevingsvorm- de kans verhoogt dat mensen sjoemelen om er zelf beter van te worden. Kortom: diverse factoren vergroten tegenwoordig de kans dat bedrijven of medemensen oneerlijk omgaan met jouw geld of bezit.

Spullen versus contant geld

Eerst het verband tussen cash geld en eerlijkheid. De Amerikaanse gedragseconoom Dan Ariely onderzocht dit naar aanleiding van een ludiek experiment. Ariely zette diverse sixpacks frisdrank in de koelkasten van studenten. Ze waren in no time verdwenen.

Het tegenovergestelde gebeurde echter met evenzovele schoteltjes met zes 1-dollarbiljetten in dezelfde koelkasten. Niemand kwam eraan. Blijkbaar ontvreemden we gemakkelijker spullen dan contant geld, vermoedde Ariely.

Eerlijkheid getest: we sjoemelen erop los

Ariely testte deze veronderstelling op drie vergelijkbare groepen (normale) studenten. De studenten moesten rekensommen oplossen. Per goed antwoord kregen ze vijftig cent.

Van de eerste groep werd het werk gecontroleerd. De tweede groep mocht hun test verscheuren en zelf de score doorgeven. Op basis daarvan kregen ze hun geld. Ook de derde groep liet men de score zelf melden. Maar in plaats van cash kregen ze plastic muntjes, die ze in het naastgelegen klaslokaal konden omwisselen voor dollars. De testresultaten verbijsterden de onderzoekers.

De eerste, gecontroleerde groep had gemiddeld 3,5 vragen juist. De tweede groep bleek te sjoemelen: gemiddeld hadden deze studenten (naar eigen zeggen) 6,2 vragen goed. Maar de groep die plastic muntjes kreeg, knoeide extreem veel meer. Gemiddeld beweerden deze studenten 9,4 vragen goed te hebben, bijna drie keer zo veel als de controlegroep!

Conclusie: mensen sjoemelen als je ze daartoe de kans geeft. Maar de fraude loopt uit de hand zodra de beloning minder liquide is dan cash. Dit is slecht nieuws nu contant geld rap verdwijnt ten gunste van pinpassen, creditcards, klantenkaarten, digitale kredieten en koopknoppen op websites.

Een muis doden in ruil voor geld?

Ook een experiment van de Duitse wetenschappers Armin Falk en Nora Szech heeft verontrustende uitkomsten. Het duo testte de invloed van de markteconomie op onze moraal. Hiertoe lieten ze individuen kiezen uit twee situaties.

In de eerste situatie konden ze wat geld verdienen, maar dat zou een muis het leven kosten. Ze konden de muis ook redden, maar dan kregen ze geen geld. Bij dit voorstel kregen de testpersonen een foto te zien van de muis en een video over de wijze waarop de muis zou worden gedood. Het bleek dat 46 procent van de deelnemers bereid was de muis te doden.

Markteconomie maakt oneerlijker

Falk en Szech breidden hun muis-test uit naar een marktsituatie, waarbij verschillende kopers en verkopers onderhandelen over het leven van de muis. Nu bleek ineens dat maar liefst driekwart van de testpersonen bereid was de muis te doden in ruil voor geld.

De onderzoekers concluderen dat een markteconomie mensen verleidt om een ander te benadelen om er zelf beter van te worden. Tel dit op bij het feit dat ook het verdwijnen van contant geld de oneerlijkheid van mensen vergroot, en je begrijpt dat je geld en bezit meer gevaar lopen dan ooit. Je bent gewaarschuwd!

Erica Verdegaal

Meer over:

Reacties

Op de vernieuwde Radar website kan er nog niet worden gereageerd op artikelen.

Ook interessant