toggle menu

De slachtoffervraag

De slachtoffervraag

Deze crisis heeft schuldigen, maar ook slachtoffers. Het meest geraakt zijn zzp’ers, werknemers met kans op baanverlies en mensen met een uitkering, hoge schulden of een te laag inkomen.

Wat is geld? Geld is schuld. Dat leert de documentaire Radar Extra: De Schuldvraag. En in die schulden grossiert ons land. Onze overheid staat nu op zo’n 450 miljard euro. Tel daarbij de schulden van gezinnen. Aan hypotheekschulden staat zo’n 650 miljard euro uit. Daarbij komt 25,5 miljard aan consumptief krediet. Opgeteld zitten overheid en burgers momenteel op een schuldenberg van 1.126 miljard euro, gemiddeld 66.000 euro per Nederlander.

Wie heeft het gedaan?

Gezien onze schuldenberg is het geen wonder dat vier op de tien Nederlanders nauwelijks financiële reserves hebben, 1,3 miljoen woningeigenaren ‘onder water staan’ en bijna een op de tien Nederlanders kans maakt op armoede. Wie heeft dit op zijn geweten? In De Schuldvraag zoekt Antoinette Hertsenberg het antwoord, want wie de oorzaken snapt, kan mogelijk een volgende crisis voorkomen.

Slachtoffers

Maar naast schuldigen kent deze crisis slachtoffers. Want de werkloosheid en onzekerheid stegen en de bezuinigingen drukten onze koopkracht en optimisme. Sinds 2008 is de tevredenheid over onze economie spectaculair gedaald. Dat blijkt uit het verse, tweejaarlijkse rapport ‘De Sociale Staat van Nederland’. In 2008 was 81 procent van de Nederlanders tevreden over de economie, nu is dat nog maar 47 procent. Drie op de tien Nederlanders zijn niet tevreden met hun inkomen. Bij mensen met een uitkering zijn dit er zeven op elke tien. Het gaat om miljoenen mensen.

Koopkrachtverlies ongelijk verdeeld

Hoe hard je geraakt bent door deze crisis, blijkt sterk af te hangen van wie je bent en wat je doet. De zelfstandige zonder personeel (zzp’er) komt qua koopkracht als grootste verliezer uit de strijd. Tussen 2008 en 2011 verloor de doorsnee zzp’er 11 procent aan koopkracht. Dat was bijna vier keer zoveel als het gemiddelde koopkrachtverlies in die periode (drie procent). Financieel het beste af waren onze gepensioneerden. In de periode 2007 tot 2011 zijn zij de enige groep waarvan de koopkracht steeg, namelijk 1 procent. Personeel in loondienst was het op een na beste af. Hun koopkracht bleef tussen 2008 en 2011 stabiel.

Slechte sfeer

Maar koopkracht zegt blijkbaar niet alles. Vers onderzoek van het zakenblad Incompany toont dat de sfeer onder Nederlandse werknemers dit jaar spectaculair is gedaald. Tot dit jaar viel de verslechtering van de medewerker-tevredenheid tijdens de economische crisis erg mee. Nu blijkt deze score in één jaar tijd anderhalf keer meer gezakt te zijn dan de hele daling tussen 2008 en 2012.

Een belangrijke oorzaak vormen de vele reorganisaties bij bedrijven, waardoor veel meer werknemers bang (moeten) zijn dat ze hun baan kwijt raken. Dat gebeurt bijvoorbeeld bij Holland Casino, Nuon, PostNL, de gemeente Groningen, Telegraaf Media Groep, Wegener, Blokker, BAM en Medisch Spectrum Twente. Daarbij komt dat veel bonussen zijn afgeschaft of verlaagd. Daardoor voelen werknemers zich minder gewaardeerd.

Steun en aandacht

Samenvattend zijn de grootste slachtoffers van deze crisis: de zzp’ers, werknemers bij een bedrijf dat in een reorganisatieronde zit, en mensen met een uitkering, hoge schulden of een te laag inkomen. Deze kunnen wat extra steun en positieve aandacht waarschijnlijk goed gebruiken.

Erica Verdegaal

Radar Extra: De Schuldvraag - deel 1 is aanstaande maandag op televisie.

Ook interessant