toggle menu

Gesprekken met je baas opnemen: mag dat en is het handig?

Gesprekken met je baas opnemen: mag dat en is het handig?

Stel dat je binnenkort een slechtnieuwsgesprek krijgt met je baas, is het dan slim om dat gesprek (stiekem) op te nemen? Dan kun je het later in ieder geval altijd aanvoeren als bewijsmateriaal, mocht het tot een ontslagzaak komen. Maar mag dat überhaupt? En kan het ook tegen je werken?

Verzekeraar Achmea constateert een opvallende ontwikkeling: het toenemend gebruik van geluidsopnames als bewijsmateriaal, bijvoorbeeld bij de ontbinding van een arbeidsovereenkomst. 'Dit gebeurt door zowel werkgevers als werknemers en vaak zonder toestemming en medeweten van de andere partij,’ zo valt te lezen in de juridische barometer van Achmea. Maar is het verstandig om je gesprekken met je werkgever op te nemen?

Mag je zomaar gesprekken opnemen?

'Je ziet het in de praktijk inderdaad steeds vaker voorkomen', zegt arbeidsrechtadvocaat Pieter Van den Brink, die zowel werkgevers als werknemers bijstaat. Maar mag je zomaar gesprekken opnemen, zonder dat de ander dat weet?

Vraag het maar eens om je heen; de een denkt van niet, de ander denkt van wel en een derde twijfelt. De verwarring is te begrijpen, want het voelt een beetje onethisch. En toch is het simpele antwoord: ja, je mag een gesprek opnemen – ook stiekem! Maar alléén als je zelf deelnemer bent aan dat gesprek!

Dus als jij in een vergadering zit met je collega's en je legt je telefoon op tafel en je neemt via een recorder-app de vergadering op, dan mag dat. Je collega's hoeven daar niet van op de hoogte te zijn. Maar sta je op van de vergadertafel (bijvoorbeeld om naar de wc te gaan) en laat je je telefoon liggen; dan ben je strafbaar bezig. Je mag dan niet het gesprek tussen je collega's opnemen, want dat is afluisteren.

Heimelijke opnames als bewijs in de rechtszaal

Dat je een gesprek mag opnemen, betekent nog niet dat je er van alles mee mag doen! Je mag zo'n gesprek niet zomaar publiceren, om maar iets te noemen. Wat kun je er dan wel mee?

Van den Brink: 'Een gesprek stiekem opnemen doe je alleen maar uit hoofde van bewijsvoering. Het kan handig zijn als je in een zaak in een welles-nietes-discussie belandt, want met een opname als bewijs is er geen mogelijkheid tot discussie. Immers, luister het af en je hoort wie wat beweert.'

Handig voor bewijsdoeleinden dus. En rechters accepteren het stiekem opgenomen gesprek vrijwel altijd in een civiele zaak, constateert Van den Brink. 'Voor rechters is het wel of niet toestaan van een stiekem opgenomen gesprek als bewijsmiddel altijd een belangenafweging, maar onderaan de streep is waarheidsvinding het belangrijkst voor rechters. Je ziet in de rechtspraak dan ook dat rechters het altijd meenemen als bewijs.'

Arbeidsrechtadvocaat Suzanne Meijers is het met hem eens: 'Rechters accepteren het vrijwel altijd als bewijs uit praktisch oogpunt, maar ik raad nooit aan om stiekem opnames te maken. Je kunt er beter met elkaar zien uit te komen.'

Ook Van den Brink raadt af om zomaar gesprekken op te nemen. 'Niemand vindt het fijn om achteraf te worden geconfronteerd met stiekem opgenomen gesprekken. Het is toch een inbreuk op de onderlinge privacy.'

Wanneer is opnames maken raadzaam?

Maar wanneer is het dan raadzaam om een gesprek wél op te nemen? Meijers: 'Ik zou me dat kunnen voorstellen als je het vermoeden hebt dat iets op een onrechtvaardige manier gaat. Bijvoorbeeld in een situatie dat je als werknemer hebt gevraagd of je iemand mee mag nemen naar het (ontslag)gesprek en je werkgever weigert dat. Ik zou het in eerste instantie wel eerlijk zeggen dat je van plan bent om het gesprek op te nemen; dan heb je het zelf tenminste fair gespeeld. Dat kan in je voordeel werken bij de rechter.'

Maar soms is het handig om er niets over te zeggen. Zoals in een zaak waarin een zwangere vrouw het gesprek met haar baas stiekem had opgenomen; hij wilde haar contract niet verlengen omdat ze zwanger was. Daar maakte de rechter korte metten mee.

Van den Brink waarschuwt: 'Je moet altijd bedenken: welk doel wil ik bereiken en kan ik dat ook op een minder ingrijpende manier bereiken? Zo ja, dan moet je voor de minder ingrijpende manier gaan.' Zo kun je toestemming vragen voor een opname, of een schriftelijke bevestiging van de uitkomsten van het gesprek. 'Het blijft toch een stiekem gegeven, als je zonder mededeling of toestemming opnames maakt.'

Wel handig in #MeToo-zaken!

Echter, in het geval van een klokkenluider of een '#MeToo-situatie' kan een stiekem opgenomen gesprek de uitkomst bieden: 'Je ziet de laatste jaren een enorme toename van MeToo-gevallen en die zaken lopen heel vaak vast op een gebrek aan bewijs. Dus als je een vermoeden hebt dat je door je leidinggevende ongewenst wordt geïntimideerd in welke vorm ook, en dat speelt zich af in een ruimte zonder getuigen - dus één op één: jouw woord tegen het woord van de ander - , dan is het raadzaam om zo'n gesprek stiekem op te nemen', aldus Van den Brink.

Let op: het kan ook tegen je werken!

Waarom zijn de advocaten niet zo happig op het stiekem opnemen van gesprekken, als het juridisch gewoon toegestaan is? Omdat het ook tegen je kan werken, in het geval van een rechtszaak. Van den Brink: 'Rechters kijken bij ontslag onder meer naar een verstoorde arbeidsrelatie; die relatie moet van beide kanten verstoord zijn. Als jij als werknemer stiekem gesprekken opneemt, kan dat een verstoorde relatie aanduiden. Waarom zou je dat immers doen? Dat kan duiden op achterdocht of wantrouwen.'

Meijers beaamt dit en waarschuwt: 'Bedenk goed dat een geluidsopname ook betekent dat alles wat jij zegt opgenomen wordt. Dus let op met wat je zelf zegt en de toon waarop je iets brengt.' Ze geeft een voorbeeld uit eerdere rechtspraak: 'Een dame die ontslagen was, had in een opgenomen gesprek gezegd dat ze zelf perfect was; dit interpreteerde de rechter als een gebrek aan zelfreflectie. Kortom; waar twee vechten, hebben twee schuld. Ieders aandeel komt aan bod bij de rechter.'

Als je dan toch je opname in wilt brengen, dan wel de hele opname!

En als je dan toch een geluidsopname wil inbrengen in de rechtszaal, wees dan niet selectief, adviseert Van den Brink. ‘Cherry picking' is niet slim, dat betekent dat je alleen de voor jou gunstige gedeeltes inbrengt.

Meijers adviseert in dezelfde lijn: 'Als je als werknemer geluidsopnames maakt, kun je beter een volledig transcript van het gesprek inbrengen, want anders keert het zich tegen je. Als de wederpartij (je werkgever) kan aantonen – bijvoorbeeld door de opname ter zitting alsnog te beluisteren - dat je zaken weglaat, of hebt ingekleurd, of toevoegingen doet die niet kloppen, dan is daar wel sprake van op zijn minst slecht werknemerschap. Dus geef een volledige weergave van het gesprek in een transcriptie en breng de gehele opname op USB-stick in het geding.'

Iris Böhm

Meer over:

Reacties

Op de Radar website moet je 'overige cookies' accepteren om te reageren op artikelen.

Ook interessant