toggle menu

Gooi geen goed geld naar kwaad geld

Gooi geen goed geld naar kwaad geld

Goed geld naar kwaad geld gooien is zonde, maar we doen het toch. Met denktrucjes valt geldverspilling regelmatig te vermijden.

Alle mensen zijn boekhouders, maar velen doen dat zo eigenaardig dat het geld kost. Stel, Kees wordt lid van een tennisclub voor 300 euro per jaar. Na twee weken krijgt hij een tennisarm. Toch speelt hij door, want hij wil zijn 300 euro niet verspillen.

En stel, je hebt net je auto laten repareren voor 1.250 euro. Nu komen er weer 500 euro aan kosten bij. Je doet het toch maar, hoewel knarsetandend. Je hebt immers al zoveel geld aan de auto besteed. Zo’n denktrant is typisch menselijk, maar toch zit er een valkuil in.

Een juiste financiële beslissing draait namelijk niet om kosten uit het verleden, maar om toekomstige kosten, winst of verlies. Dat de meeste mensen zo niet (kunnen) denken noemde de Amerikaanse gedragseconoom Richard Thaler in 1980 de ‘denkfout van de verloren kosten’ (sunk cost fallacy): Veel mensen vinden geld verliezen zó zonde dat ze goed geld naar kwaad geld gooien om te zorgen dat hun gevoel van schade verdwijnt. 

Een hekel aan financiële risico’s

Doorgewinterde verkopers kennen dit mechanisme uit intuïtie of ervaring. Met een klantenkaart of lidmaatschap van 25 euro zorgen ze dat je trouw blijft aan een dienstverlener of winkelier. Je hebt er immers al voor betaald.

Beleggingsoplichters weten nóg beter hoe ze mensen goed geld naar kwaad geld kunnen laten smijten. Eerst verkopen ze je een niet-bestaande belegging. Daarna maken ze je wijs dat je er verlies op hebt gemaakt. Vervolgens overreden ze je geld bij te storten om het verzonnen verlies weer goed te maken. Je belegt dan in ‘gebakken lucht’. Extra bevattelijk voor dit soort trucs zijn mensen met een hekel aan financiële risico’s. En dat geldt voor de meesten van ons.

Truc 1: Risicospreiding als ‘pijnstiller’

Voor financiële redeneerfouten bestaan remedies en pijnstillers. Soms kun je zelfs voordeel uit een denkfout halen. Gaat het om beleggen, dan helpt een systeem waarmee je de pijn van een verlies verzacht, vermijdt of negeert. Risicospreiding dus.

Je koopt dan niet één soort aandeel, maar een fonds met veel effecten over de hele wereld. Ook de spreiding van je inleg in de tijd helpt. Investeer bij beleggen liever 100 euro per maand dan 10.000 euro in één keer. Staan de koersen dan hoog, dan ben je blij dat je maar weinig aandelen kocht; zijn de prijzen laag, dan ben je tevreden dat je veel effecten kocht voor een gunstige prijs.

Zo’n systeem werkt nog beter tegen het gevoel van verloren kosten als je de maandelijkse inleg in een fonds automatisch laat afschrijven. Van een tijdelijk koersdipje merk je dan niets. Dan kun je rustig slapen.

Truc 2: Vergeet het verleden

Ook uitgavenbeslissingen kunnen je in de valkuil van de verloren kosten lokken. Je hebt die auto laten repareren voor 1.250 euro. Nu komen er weer 500 euro kosten bij. De truc is het verleden te vergeten. Vraag je af: Stel dat ik de auto gisteren cadeau kreeg. Zou ik er dan 500 euro aan besteden? Zo beslis je rationeler.

Truc 3: Verzekering tegen kleine tegenvallers

Wie slim is, gebruikt zijn aversie tegen verspilling zelfs in zijn voordeel. Een collega-onderzoeker van Richard Thaler had een zelfbedachte ‘verzekering tegen kleine tegenvallers’. Aan het begin van elk jaar reserveerde hij een bedrag voor een goed doel. Had hij dat jaar een strop, zoals een onterechte boete voor te hard rijden, dan trok hij die tegenvaller van zijn reservering af. Hij ervoer daardoor het luxe gevoel dat onverwachte pech hem niets kostte.

Jouw suggesties

Gebruik jij ook denktrucs die je financiële situatie verbeteren? Laat anderen ervan profiteren door een reactie op dit blog.

Erica Verdegaal

Meer over:

Reacties

Op de Radar website moet je 'overige cookies' accepteren om te reageren op artikelen.

Ook interessant