toggle menu

Hoe bescherm je jezelf tegen schulden uit een erfenis?

Hoe bescherm je jezelf tegen schulden uit een erfenis?

Als een familielid overlijdt: ga aan de slag! Anders aanvaard je misschien wel per ongeluk een erfenis en daar zit je echt niet altijd op te wachten. Gelukkig is er deze maand een wet ingegaan die mensen moet beschermen voor schulden uit een erfenis, maar hoe zit het eigenlijk?

Als er geen testament is opgemaakt door de overledene, dan bepaalt de wet wie de erfgenamen zijn; die hebben recht op de erfenis én bepalen de afwikkeling ervan. Dat pakte in het verleden niet altijd goed uit. Want soms bleek je door je handelingen – die zo onschuldig leken! - ineens verantwoordelijk voor schulden. Gelukkig probeert de nieuwe wet je daarin te beschermen.

Overleden oom met schulden. Wat nu?

Laatst overleed mijn oom. Ik had weinig contact met hem, maar desalniettemin was het een verdrietige aangelegenheid. Zijn overlijden kreeg tevens een bittere nasmaak omdat zijn broer ons erop attendeerde de erfenis te verwerpen, aangezien hij schulden zou hebben.

Deze waarschuwende oom zou de verwerping regelen, maar uiteindelijk vergat hij mij en mijn zus in de akte te zetten (overigens niet met opzet). Gelukkig kwamen we er binnen de termijn van drie maanden na overlijden achter, want anders zouden de schuldeisers bij mij en mijn zus kunnen aankloppen.

Schuldeisers van wie ik het bestaan niet ken, van een oom met wie ik geen contact had. Welkom in de Nederlandse rechtstaat.

Een doorgeschoven schuld van tienduizenden euro’s

Het geintje met mijn oom kostte me 123 euro aan griffiekosten, maar bespaart me wellicht (tien)duizenden euro's aan schuld. Een schuld die ik zelf dus niet heb opgebouwd. Een schuld die was doorgeschoven naar mij, omdat iedereen vóór mij in de lijn (dus de broers en zus van mijn oom en ook mijn eigen moeder) de erfenis allemaal al hadden verworpen.

Ik (met mijn zus) was de 'laatste overgeblevene'. Verwerpen is dan ook een doorschuifmethode: ik verwerp, dus het is niet langer mijn probleem maar dat van de volgende in de lijn der opvolging. (Tenzij uit het testament blijkt dat dit is uitgesloten.)

Je kunt met z'n allen één akte laten opmaken van 123 euro en de kosten delen. Dan moet je wel een goede band hebben met elkaar. Kortom, het kan een duur geintje worden, die familie van je.

Verwerpen of aanvaarden van erfenis?

Mijn familie heeft de erfenis van mijn oom dus verworpen: we krijgen niks, maar in ieder geval ook geen schuldeisers achter ons aan.

Je kunt de erfenis ook aanvaarden: zuiver of beneficiair.

Bij zuivere aanvaarding accepteer je alles en kun je vrij beschikken over alles in de boedel, maar je krijgt ook eventuele schulden op je bordje. Je bent dan met je privévermogen aansprakelijk.

Bij beneficiaire aanvaarding ben je alleen met geërfd vermogen aansprakelijk voor schulden van de overledene. Dus als er meer schulden zijn dan opbrengsten, dan krijg je niks, maar verlies je ook niks.

Als er meer opbrengsten zijn dan schulden, dan hou je dus geld (en/of goederen) over. Het nadeel is wel dat het nogal wat rompslomp met zich meebrengt. Je moet namelijk een wettelijke procedure volgen onder toezicht van de kantonrechter, zoals een boedelbeschrijving maken en schuldeisers oproepen.

Wat zegt de nieuwe wet?

De nieuwe wet die deze maand (september 2016) is ingegaan bestaat eigenlijk uit twee positieve ontwikkelingen die gaan over het aanvaarden van een erfenis.

  1. Ten eerste zijn er meer handelingen nodig om een erfenis te aanvaarden. Voorheen was het als volgt. Mijn oom had één zoon, mijn neef. Stel dat mijn neef de tv had meegenomen van z’n pa of alvast wat spullen had weggegeven, dan had hij de erfenis zuiver aanvaard, zonder dat hij het waarschijnlijk zelf door had. Zijn handelingen zorgden voor een automatische (zuivere) aanvaarding van de erfenis. Veel mensen kwamen op die manier voor onaangename verrassingen te staan. Maar de nieuwe wet zegt dat er meer handelingen nodig zijn om de erfenis te aanvaarden. Nu aanvaard je de erfenis alleen zuiver als je de goederen van de nalatenschap verkoopt of op andere wijze onttrekt aan eventuele schuldeisers.
  2. Ten tweede kun je achteraf nog afzien van het zuiver aanvaarden van de erfenis als er onverwacht schulden blijken te zijn. Je kunt de kantonrechter dan (binnen drie maanden na de ontdekking van de schulden) vragen om alsnog beneficiair te aanvaarden. De kantonrechter kan ook besluiten je (gedeeltelijk) te ontheffen uit de betalingsverplichting. Dat werkt alleen als jou niets te verwijten valt en je geen kennis kon hebben van de schulden.

Onterecht ontvangen toeslagen voor rekening van erfgenaam

Als iemand overlijdt, heb je drie maanden de tijd om de boel uit te zoeken. Zorg daarbij wel dat je  geen handelingen verricht die kunnen leiden tot automatische zuivere aanvaarding (dus: goederen verkopen of onttrekken uit de nalatenschap).

Mocht je er niet achter kunnen komen of er eventuele schuldeisers zijn, dan is het misschien (ondanks de rompslomp) beter om beneficiair te aanvaarden.

Mijn moeder had geen twijfels over schulden bij het overlijden van mijn oma (haar moeder), maar het bleek dat zij onterecht zorg- en huurtoeslag had gehad. Uiteindelijk moest mijn moeder daarom meer dan een jaar na het overlijden van mijn oma bijna tienduizend euro terugbetalen aan de Belastingdienst. Dat had voorkomen kunnen worden door beneficiair te aanvaarden.

Advies: altijd beneficiair aanvaarden

Steeds vaker worden erfenissen verworpen of beneficiair aanvaard. Dat blijkt uit de monitor schulderfenissen van Netwerk Notarissen. Juridisch directeur Lucienne van der Geld vindt dat er eigenlijk maar twee keuzes zouden moeten zijn voor erfgenamen: of de erfenis verwerpen of beneficiair aanvaarden. Dus als het aan Netwerk Notarissen ligt: altijd beneficiair aanvaarden.

Iris Böhm

Meer over:

Reacties

Op de Radar website moet je 'overige cookies' accepteren om te reageren op artikelen.

Ook interessant