toggle menu

Hoe ver mag een school gaan met regels?

Hoe ver mag een school gaan met regels?

Mag een school zomaar de kluisjes van de leerlingen openmaken? En mogen docenten telefoons innemen van leerlingen en pas de volgende dag teruggeven? Natuurlijk moeten er schoolregels zijn, maar hoe ver mogen die gaan?

De AVROTROS-hitserie De Luizenmoeder was erg herkenbaar voor veel mensen die zelf met het onderwijs te maken hebben. Tuurlijk, veel dingen werden nogal uitvergroot, maar dat was nou juist het leuke.

Zo weet ik niet of de 'obesi-tas' uit de serie daadwerkelijk gebruikt wordt op scholen. Dat is een tas waarin al het snoep en alle ongezonde snacks worden verzameld die de kinderen meekrijgen naar school. Afgepakt dus, want snoepen mag niet op school!

Ook in het echt zijn er genoeg scholen die regels stellen aan wat kinderen mee mogen nemen aan voeding. Bijvoorbeeld: alleen boterhammen met hartig beleg, fruit als snack en water als enige drinkoptie. Dit soort regels zijn misschien niet zo gezellig, maar op zich wel verstandig.

Plassen en poepen volgens de regels

Maar niet alle regels lijken even verstandig. Zo mogen de basisschoolkinderen van een van mijn collega's alleen naar de wc op 'vaste plasmomenten'. Haar zoontje uit groep 4 plaste laatst in zijn broek. Hij moest 's ochtends naar de wc, maar dat mocht niet van de juf.

Hij had thuis moeten gaan, het was immers nog maar ochtend. Daarop plaste hij in zijn broek en durfde dat niet tegen de juf te zeggen, waardoor hij de hele dag met een natte broek liep. Zijn moeder ging in gesprek met de juf, die voet bij stuk hield: dit is de regel.

De moeder diende uiteindelijk geen klacht in, omdat haar zoontje dat niet wilde. En toen plaste een ander klasgenootje laatst om dezelfde reden zijn broek. Ondertussen houdt de regel nog steeds stand.

Iemand anders in mijn omgeving vertelde dat haar basisschoolkind – als ze naar de wc moet - van tevoren moet aangeven of ze moet plassen of poepen. Bij een kleine boodschap krijgen ze twee velletjes mee en bij een grote boodschap de hele rol.

De school heeft deze regel ingevoerd om verstopte wc's te voorkomen. Dat schijnt nogal vaak voor te komen op basisscholen. Niet zo gek dat er ook een aflevering in De Luizenmoeder aan verstopte wc’s werd gewijd. Je snapt waar zo’n regel vandaan komt, maar of het wenselijk is?

De moeder kaartte deze regel aan op school, omdat haar dochter niet goed van tevoren voelt aankomen wanneer ze voor een grote boodschap moet. Dus dan hield ze het op als ze een verkeerde inschatting had gemaakt, met buikkrampen tot gevolg.

De oplossing? Het meisje heeft een wc-rol in haar tas zitten, die haar moeder erin gestopt heeft. Ze mag nu altijd naar de wc met haar eigen wc-rol. Zou zij bij elke toiletgang een wc-rol van de juf krijgen, dan zou er sprake zijn van een voorkeursbehandeling. En dat is natuurlijk niet de bedoeling.

'Te gek voor woorden', zegt de moeder. Een echte Nederlandse polderoplossing, als je het mij vraagt.

Het leerlingenstatuut

Zodra je kind wordt ingeschreven bij een school, ga je een overeenkomst met deze school aan en ben je gehouden aan de schoolgids (primair onderwijs) en/of het leerlingenstatuut (voortgezet onderwijs).

De schoolgids en het leerlingenstatuut zijn wettelijk verplicht en daarin zijn de rechten en plichten van leerlingen opgenomen. Het is vaak terug te vinden op de website van de school (net als de schoolgids), maar het moet ook altijd worden uitgereikt aan de ouders / verzorgers, zowel bij de inschrijving als jaarlijks na de vaststelling van de schoolgids.

Er staan regels in die gaan over de gang van zaken op school (huiswerk, aanwezigheid in de les, straffen, et cetera), maar ook hoe men omgaat met bescherming van privacy van de leerlingen. In het leerlingenstatuut vind je tevens hoe de school omgaat met klachten. (Zie laatste alinea.)

Onderwijsrecht

Onderwijsrechtadvocaat Stefan van Lammeren (Eillert & Van Lammeren Advocaten) geeft aan dat het lastig is om in zijn algemeen aan te geven wat over en weer de rechten en verplichtingen zijn tussen de leerlingen / ouders en de school. Naast alle rechten van de leerlingen en ouders (zoals toegang tot lessen, kwalitatief behoorlijk onderwijs, een veilig schoolklimaat, et cetera) moeten de leerlingen en hun ouders zich houden aan de orde- en gedragsregels die op school gelden.

Wordt zo’n regel overtreden, 'dan kan dat leiden tot ordemaatregelen van de school; denk aan het nablijven of het vegen van het schoolplein'. Een school kan ook zwaarder geschut inzetten bij ernstig wangedrag of bij aanhoudende overtreding van de regels en maatregelen treffen die de rechtspositie van de leerling / ouders raken, zoals schorsing of verwijdering van de leerling. Je kunt als ouder (en / of leerling) zo'n besluit aanvechten bij de rechter.

Mag een docent een mobieltje afpakken?

Het is wetenschappelijk bewezen dat een mobieltje kan afleiden, dat weten docenten maar al te goed. Dus op veel scholen wordt de telefoon dan ook in de ban gedaan en mag je 'm bijvoorbeeld alleen in de pauze gebruiken en moet ie de rest van de dag in de kluis. Hou je je niet aan deze regel, kan hij worden afgepakt. Mag dat zomaar?

Het antwoord zul je nergens terugvinden in de wet, zegt onderwijsrechtadvocaat Van Lammeren. 'In de schoolgids of het leerlingenstatuut kunnen wel huishoudelijke regels zijn opgenomen, waaronder regels over het gebruik van de mobiele telefoon en maatregelen bij overtreding van die regels. Als je je inschrijft op een school, dan ga je akkoord met de huisregels van de school. Vergelijk het met het boeken van een vliegticket; dan ben je ook aan de huishoudelijke regels aan boord gebonden. Met het kopen van het vliegticket heb je ingestemd met die regels, die vaak zijn opgenomen in de algemene voorwaarden.'

Jurist Arnoud Engelfriet kreeg de vraag onlangs voorgelegd van een leerling op wiens school de regel geldt: 'Mobiel in de klas? Dan inleveren bij de docent tot de volgende werkdag.' Engelfriet schrijft over deze situatie: 'Een school is bevoegd om sancties op te leggen om de goede gang van zaken op de school te bewaren. Zij mag zelf bepalen wat die sancties zijn, zolang ze maar redelijk en proportioneel zijn.' 

De leerling die hem de vraag stelde, was zijn telefoon het hele weekend kwijt, want de docent had ‘m op vrijdag ingenomen. Engelfriet: 'Daar heb ik meer moeite mee, omdat het wel érg zwaar voelt in het licht van de ordeverstoring waar het om gaat. Je laat de leerling voor datzelfde feit ook geen vier dagen nablijven, zegt mijn onderwijsrechtsgevoel.'

Omdat je (als docent) de telefoon natuurlijk niet onder dwang kunt afpakken, kun je alleen eisen dat het toestel wordt afgegeven op straffe van schorsing van de leerling, aldus Engelfriet. De vraag is in ieder geval nog nooit aan een rechter voorgelegd.

Kluisjes openmaken zonder waarschuwing?

Je begint het hopelijk te begrijpen: de regels staan in het leerlingenstatuut en / of in de schoolgids. Dus als daarin staat dat kluisjes zonder voorafgaande waarschuwing geopend kunnen worden, dan mag de school dat doen. Zolang de regel maar redelijk en proportioneel is. De reden om kluisjes – al dan niet steekproefsgewijs – te controleren zal zijn in het kader van veiligheid.

Let wel: als het een nieuwe regel is, dan moet deze aanpassing van het reglement eerst zijn besproken en goedgekeurd in de medezeggenschapsraad. In deze raad zitten personeel en ouders, en als het om een middelbare school gaat, ook leerlingen.

Een klacht over de school indienen, waar doe je dat?

Je moet uiteraard kunnen klagen als ouder of als leerling (of als personeel). Bij de school zelf, maar eventueel ook bij een onafhankelijke klachtencommissie. Dit is wettelijk vastgelegd. Een school kan zelf een klachtencommissie instellen (waarbij de voorzitter een externe moet zijn) of zich aansluiten bij een landelijke klachtencommissie. In de schoolgids lees je terug waarbij jouw school is aangesloten én hoe de klachtenprocedure werkt. Zie ook de website van de Rijksoverheid.

Van Lammeren voegt toe: 'de klachtencommissie kan alleen maar aangeven of een klacht gegrond of ongegrond is en daarbij aanbevelingen doen aan de school, maar de commissie kan geen bindend oordeel uitspreken.' Wil je toch een bindend oordeel, dan moet je bij de rechter zijn. Maar je kunt natuurlijk ook in de medezeggenschapsraad gaan en op deze manier invloed uitoefenen op (nieuw) schoolbeleid.

Iris Böhm

Meer over:

Reacties

Op de Radar website moet je 'overige cookies' accepteren om te reageren op artikelen.

Ook interessant