toggle menu

Moet de overheid uit ons boodschappenmandje blijven?

Moet de overheid uit ons boodschappenmandje blijven?

Stel, je loopt in de supermarkt en je wilt een pastasaus kopen. Op het etiket staat: gebruik deze saus niet te vaak. Zou je dan geneigd zijn om daarnaar te luisteren?

In Engeland denkt de voedingsindustrie van wel. Daar wordt tevens de suikerbelasting ingevoerd. Zou zoiets in Nederland ook werken? En moet de overheid zich überhaupt met onze boodschappen bemoeien?

Misleidende vinkjes

De vraag of de overheid nou wel of niet moet ingrijpen in ons eetgedrag, levert altijd veel discussie op. De voedingsindustrie maakt wel afspraken (vaak met hijgende politici in de nek), zoals de afspraak omtrent kinderreclame. Maar vervolgens worden er nieuwe manieren verzonnen om snoep toch onder hun aandacht te brengen, zoals sluikreclame. De zelfregulering blijkt dan niet te helpen en regels worden gewoon aan de laars gelapt. Dan wordt er weer gepleit voor wetgeving.

In de voedingsindustrie zie je steeds meer initiatieven, maar die pakken niet altijd even goed uit. Zo leken de groene en blauwe vinkjes op een etiket een handig hulpmiddel om gezonde producten te selecteren, maar ze bleken misleidend.

Ook op niet zo gezonde producten (zoals taart, snacks, chips en frisdrank) zaten de vinkjes. Dus startte de Consumentenbond vorige maand een campagne om het vinkje in de ban te doen. Sowieso is het hele keurmerkgebeuren een jungle geworden waarin je door de bomen het bos niet meer ziet. Ik wijdde hier al eens een column aan.

Verwarring over de grootte van 'porties'

Eerder dit jaar viel de Consumentenbond over de portiegroottes: ze willen ervanaf óf ze willen dat er één richtlijn komt waaraan alle fabrikanten zich moeten houden. Want op dit moment mogen fabrikanten zelf bepalen of ze de voedingswaarde per portie op de verpakking zetten en hoe groot zo'n portie is. En dat levert verwarring op.

Zo blijkt een portie Twix slechts één reep te zijn (terwijl er twee in de verpakking zitten). Of neem fruitbiscuits: bij Sultana is een portie één koekje (terwijl de verpakking er drie bevat) en bij Jumbo is een portie het hele pakje fruitbiscuit, dus drie koekjes. Uit onderzoek bleek dat mensen verschillend dachten over portiegroottes.

Stoplichtsysteem

In Engeland hebben ze een soort stoplichtsysteem ingevoerd, waarmee je in één oogopslag kunt zien hoeveel vetten, suiker of zout een product bevat. (Rood is uiteraard een hoog gehalte en dus slecht, groen is laag, et cetera.)

In Nederland is al vaker dan eens gepleit voor zo’n duidelijk systeem op voedselverpakkingen. Dat zou ook de chaos van onduidelijke en niet gecontroleerde keurmerken moeten inperken.

Suikerbelasting van tientallen centen per fles

Echter, we zijn in Nederland niet zo dol op overheidsingrijpen. In andere landen zijn ze wel al verder, bijvoorbeeld met een suikerbelasting. Het is nou eenmaal zo dat ongezond voedsel vaak goedkoper is dan gezond voedsel. Het voedingspatroon in lagere sociale klassen is dan ook ongezonder: daarin komt obesitas het meeste voor. En het aantal mensen met obesitas neemt nog steeds toe, ook in ons land. We eten dan ook veel suiker.

Gelukkig zijn steeds meer mensen ook op de hoogte van het gevaar van suiker. Kijk alleen maar naar alle boeken die de oorlog verklaren aan suiker en allerhande ziektes toeschrijven aan het verslavende witte spul.

Engeland heeft al een zogenaamde suikerbelasting op frisdrank uitgevaardigd, maar de industrie krijgt eerst twee jaar de tijd om het suikergehalte te verminderen. Daarna komt er een heffing die kan oplopen tot tientallen centen per drankje of fles. Ze denken hiermee de suikerconsumptie te kunnen verminderen.

Bovendien gaat de belasting naar sportlessen op scholen. De Britse kinderen zijn dan ook niet bepaald de slankste van Europa: ruim een kwart van de schoolgaande kinderen heeft overgewicht. En de prognoses zijn niet best: rond 2025 heeft een derde van de Britten en een vijfde van de hele wereldbevolking obesitas, blijkt uit een onderzoek waarover het medische tijdschrift The Lancet publiceerde.

Niet zo gek dus, zo’n suikerbelasting. En de Britten zijn niet de enigen. Er zijn landen die al een suikerbelasting hebben ingevoerd, zoals Hongarije, Frankrijk, Mexico, Chili en zelfs onze zuiderburen. Sommigen landen zijn er ook weer op teruggekomen. In Nederland is het zo ver nog niet, maar we staan wel al in de top tien van landen waar de meeste suikerrijke drankjes genuttigd worden.

Een nieuwe trend: producten voor 'af en toe'

In Engeland is er nu een nieuwe trend. Mars Food, producent van onder meer Dolmio en Uncle Ben’s, verdeelt zijn producten in twee categorieën: sommige producten zijn gezond genoeg om dagelijks te eten en andere zijn alleen bedoeld voor 'af en toe'. Het merendeel valt in de eerste categorie, maar het kan dus zijn dat er op het etiket staat dat je die pastasaus maar af en toe (één keer per week) zou moeten eten.

Ondertussen gaan ze het suiker- en zoutgehalte verminderen (door bijvoorbeeld meer volkorenmeel te gebruiken). Over vijf jaar willen ze 20 procent minder zout in hun producten hebben en bovendien meer keuze in meergranenopties. Een mooi initiatief uit de voedingsindustrie zelf.

Discussieer mee!

Gaat dit soort initiatieven de Britten minder dik maken? En kan de voedingsindustrie het alleen af? Of is er regelgeving vanuit de overheid nodig? Geef je mening in de reacties!

Iris Böhm

Updates ontvangen over dit onderwerp?

Wil je op de hoogte blijven van dit onderwerp? Download de gratis Radar-app en volg het onderwerp.

Meer over:

Reacties

Op de Radar website moet je 'overige cookies' accepteren om te reageren op artikelen.

Ook interessant