toggle menu

Oók als je jong bent, kun je het maar beter geregeld hebben: het testament

Oók als je jong bent, kun je het maar beter geregeld hebben: het testament

Mijn moeder en haar partner zijn bezig samen een huis te kopen. En dan moet je dingen gaan vastleggen, dus denken ze ook alvast na over wat er in hun testament komt te staan. Ze raadden mij aan dat ook te gaan doen, want ook ik ben op huizenjacht samen met mijn vriend. Maar ik ben pas 35, ben ik niet veel te jong voor een testament?

Te jong voor een testament?

'Nee, je bent absoluut niet te jong voor een testament', zegt Lucienne van der Geld, directeur van Netwerk Notarissen en docent notarieel recht aan de Radboud Universiteit. 'Mensen op leeftijd die een testament willen opstellen, doen dat doorgaans omdat ze de zaken nu eens goed geregeld willen hebben. Bij jongere mensen is een testament meestal gekoppeld aan een gebeurtenis: samenwonen, gezamenlijk een huis kopen of de geboorte van een kind. Maar ik zie ook jonge mensen die een testament laten opstellen omdat ze getriggerd worden door een overlijdensgeval van een jong iemand in hun omgeving. Dat zet ze aan het denken.'

Van der Geld geeft een voorbeeld. 'Het aandeel jonge mensen met gescheiden ouders is in onze samenleving inmiddels best groot. Bij mij kwam eens een meisje langs dat haar vader niet wilde laten erven. Zij had een slechte band met hem en hij had inmiddels kinderen bij zijn nieuwe vrouw. Als dat meisje niets zou regelen, dan zouden volgens de wet behalve haar vader ook haar halfbroertjes en –zusjes recht hebben op haar nalatenschap, terwijl ze nog nooit contact met hen had gehad. Dat voelde heel vervelend, ook voor haar moeder met wie ze wél een warme band had. Dit meisje was aan het denken gezet omdat ze – helaas - een vriendin had die was overleden en in een soortgelijke situatie had gezeten.' Overigens kun je een testament laten opmaken vanaf je 16e.

Erven volgens de wet

Als je geen testament hebt opgesteld, bepaalt de wet namelijk wie je erfgenamen zijn: je echtgenoot en je kinderen. Maar ben je niet getrouwd, of heb je geen geregistreerd partnerschap, dan krijgt je partner in principe niets en gaat de erfenis (eerst naar de kinderen en dan) naar je ouders en je broers of zussen. In een testament kun je dit aanpassen en zelf bepalen naar wie jouw erfenis gaat.

'Toch zijn er mensen die samen een huis kopen en er níks over hebben vastgelegd, zelfs niet als ze kinderen hebben', zegt Van der Geld met enige verbazing in haar stem. 'Je moet er niet aan denken, maar stel dat je partner overlijdt. Dan erven je minderjarige kinderen (een deel van) het huis. En als je het niet meer kunt betalen in je eentje, dan moet je via de kantonrechter toestemming vragen om het huis te verkopen. Dat wil je niet! Dat kost tijd en geld en het komt altijd op een nogal ongelegen moment.' Kortom, wie niets regelt, is op de wet aangewezen. En dan kan het huis dus inderdaad (deels) naar je kinderen gaan. Of naar je schoonouders!

In welke gevallen is het verstandig om op jonge leeftijd een testament op te stellen?

  • Bij het samen kopen van een huis. Je kunt een en ander vastleggen in een samenlevingscontract, maar ook in een testament. Het verschil zit 'm hierin: in een samenlevingscontract kun je gezamenlijke bezittingen aan je partner laten vererven; in een testament kun je ook bezittingen die niet gezamenlijk zijn aan je partner laten vererven. Van der Geld: 'Als je kinderen hebt, dan heb je een samenlevingscontract én een testament nodig. Als je een huurwoning hebt, kun je via (alleen) een samenlevingscontract regelen dat de partner er kan blijven wonen na overlijden van de andere partner, als het huurcontract op één naam staat.'
  • Zodra je kinderen krijgt moet je iets voor ze regelen. Wie zorgt er voor de kinderen als je overlijdt? Sommige ouders willen niet dat hun kinderen al vanaf hun 18e bij de erfenis kunnen en stellen een bewindvoerder aan in hun testament.  
  • Mensen die niet willen dat de familie of een bepaald familielid erft. Van der Geld: ‘Dat komt vaker voor dan je denkt. Familiebanden worden steeds losser, merk ik in de praktijk. Mensen willen bijvoorbeeld aan hun vrienden nalaten of aan een goed doel.’
  • Indien je een onderneming bezit. Want de onderneming komt ook in de nalatenschap en komt dan bijvoorbeeld bij je ouders terecht: maar misschien zijn zij niet de personen die jouw onderneming het beste kunnen bestieren na jouw overlijden. Dat kun je allemaal vastleggen.
  • Omdat je een executeur wilt aanstellen; dat is iemand die alles voor je regelt als je overlijdt. Deze persoon beheert je nalatenschap, doet je belastingaangiften en betaalt je rekeningen / schulden. Het kan erg praktisch zijn om zo’n iemand aan te stellen.
  • Als je vermogen hebt. Maar wat is vermogen? ‘Ik heb afgeleerd om aan vermogen een prijskaartje te hangen, want ik heb gemerkt dat het voor iedereen een andere waarde heeft. De één vindt een paar duizend euro een groot vermogen en de ander heeft het dan over tienduizenden euro’s,’ aldus Van der Geld. Hoe dan ook, in een testament kun je vastleggen hoe je wilt dat jouw spaargeld verdeeld wordt.
  • Je wilt dat je huisdieren goed terecht komen. ‘Omdat het verzorgen van andermans huisdieren gepaard gaat met kosten, regelen mensen dit in hun testament. Ze willen zeker weten dat de juiste persoon voor hun huisdier zorgt en dat is niet altijd de wettelijke erfgenaam.’
  • ‘Draag ook zorg voor je digitale erfenis’, tipt Van der Geld. Zelf heeft ze haar wachtwoord van haar telefoon in haar testament gezet, zodat haar nabestaanden altijd in haar telefoon kunnen na haar overlijden. En dan kunnen ze vanzelf bij haar belangrijke apps. Zie ook ons eerdere artikel over digitale erfenis.

Moet je naar een notaris of kun je ook een standaardtestament laten opstellen?

Er zijn aanbieders van standaardtestamenten en dat kost dan bijvoorbeeld zo’n 200 – 300 euro. Op zich is daar niks mis mee, maar soms is meer maatwerk vereist. ‘De meeste notarissen werken naar tijdsbesteding, dus het hangt er vanaf wat je allemaal wilt regelen en hoe complex je situatie is’, legt Van der Geld uit. ‘Het duurste testament dat ik ooit heb opgesteld zal iets boven de 1000 euro hebben gekost. Dat komt omdat mensen dan veel met mij willen overleggen en ik heb natuurlijk gewoon een uurtarief.’

Kortom, het is afhankelijk van de notaris wat een testament ongeveer kost. Er zijn goede vergelijkingssites als het op notarissen aankomt en schroom niet om offertes op te vragen en kosten te vergelijken. Check goed wat er in de offertes is meegenomen en vraag goed door. 

Hoe helpt de notaris je bij het opstellen van je testament?

Van der Geld: ‘Wij denken natuurlijk mee en we denken dan in scenario’s. Zo stellen wij de vraag: wat moet er gebeuren als iemand jouw erfenis niet accepteert? Of wat als de mensen om je heen óók overlijden? Mensen worden zich daar wel bewuster van, door bijvoorbeeld de ramp met de MH17. Wij denken dus nog een stapje verder: wat zou je in dat soort omstandigheden willen met je erfenis?’

Check elke vijf jaar je testament bij de notaris

Een testament is niet verplicht. Maar als je toch al van plan bent er ooit eentje op te stellen, waarom zou je daar dan nog jaren mee wachten? Het testament blijft in principe altijd geldig. Het kan wel wat lastiger te interpreteren worden als de wet wijzigt. Daarom wordt aangeraden om ongeveer elke vijf jaar even opnieuw naar je testament te kijken of alles nog klopt; ook in verband met je eigen situatie. Die kosten liggen gemiddeld op  50 – 100 euro, aldus Van der Geld. 'Tenzij het een heel lang testament is en er ineens een hoop veranderd moet worden, maar meestal is dat niet zo.'

En dan is er ook nog het levenstestament; wat is dat?

Het levenstestament is een ander document. Een (normaal) testament geldt pas als je dood bent en mogen je erfgenamen ook niet eerder inzien. Een levenstestament geldt zodra je – door bijvoorbeeld ziekte of een ongeluk – wilsonbekwaam wordt. In een levenstestament leg je vast wie er beslissingen voor je mag nemen, maar bijvoorbeeld ook over jouw wensen van medische behandeling en of je thuis verzorgd wilt worden (of niet). 'Zo’n levenstestament wordt best veel afgesloten en ook steeds op jongere leeftijd. Door de verhalen van voetballer Abdelhak Nouri en autocoureur Michael Schumacher worden mensen zich er steeds meer bewust van', zegt Van der Geld.

Maar welk testament heeft nou de voorkeur?

Van der Geld: 'Ik vind dat je beide testamenten moet opstellen, maar de hoogste noodzaak heeft het gewone testament. Want we weten niet zeker of we ooit wilsonbekwaam zullen worden, maar we weten wel zeker dat er ooit een moment komt waarop we doodgaan. En dan kun je het maar beter geregeld hebben.'

Iris Böhm

Updates ontvangen over dit onderwerp?

Wil je op de hoogte blijven van dit onderwerp? Download de gratis Radar-app en volg het onderwerp.

Meer over:

Reacties

Op de Radar website moet je 'overige cookies' accepteren om te reageren op artikelen.

Ook interessant