toggle menu

Stop voedselverspilling, houd over-de-datum-eetfeestjes!

Stop voedselverspilling, houd over-de-datum-eetfeestjes!

Vandaag (26 januari) is de Nationale Voedseltop en die is nodig, want we verspillen te veel voedsel (een paar miljard kilo per jaar). En wees eens eerlijk: gooi jij wel eens dingen uit je keukenkastje of je koelkast weg omdat het over de datum is? Terwijl je eigenlijk ook wel weet dat je het waarschijnlijk nog gewoon, zonder gevaar, had kunnen eten?

Het Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL) brengt de houdbaarheidsdatum weer eens onder de aandacht. Niks nieuws onder de zon; dit soort berichten lezen we al jaren. Maar we zijn er nog steeds niet. We willen wel minder voedsel verspillen, maar we falen. Het televisieprogramma Zembla onderzocht jaren geleden ook al eens waarom Nederlanders zoveel eten verspillen.

We snappen de houdbaarheidsdatum niet

Eén van de redenen was toen al – en is nog steeds – dat we producten te snel weggooien, omdat we de houdbaarheidsdatum niet begrijpen. Toegegeven, ik moet ook altijd even nadenken over het betekenisverschil van t.h.t. (ten minste houdbaar tot) en t.g.t. (te gebruiken tot). En ik ben niet de enige. Uit onderzoek blijkt dat bijna twee derde van de consumenten dit verschil niet kent. Zouden we de houdbaarheidsdatum beter begrijpen, dan kunnen we tot 14 kilo aan verspilling per persoon per jaar voorkomen.

Op de Nationale Voedseltop tekenen betrokken instanties (zoals politiek en voedselsector) een overeenkomst die verspilling van voedsel moet tegengaan. Een van de maatregelen is om meer uitleg te geven over de houdbaarheidsdatum.

Verschil t.h.t. & t.g.t.

Al mijn etenswaren in mijn keukenkastjes hebben een 'ten minste houdbaar tot'-datum. De meeste producten in mijn koelkast hebben deze t.h.t.-datum ook, zoals in mijn geval melk, yoghurt, kwark, eieren, geitenkaas en groenteburgers. Het is de datum die aangeeft tot wanneer de fabrikant de kwaliteit kan garanderen.

Dan is er ook nog de ‘te gebruiken tot’- datum; deze wordt gebruikt bij snel bederfelijke voedingsmiddelen zoals vlees en vis. Het geeft aan tot en met welke datum dit voedsel veilig gebruikt mag worden. (Als je het invriest, kun je de producten uiteraard langer bewaren, afhankelijk van de sterkte van je vriezer.) In mijn koelkast vind ik deze t.g.t.-datum alleen op de verpakking van de kippenbouten. Na die datum zou ik die kip ook niet zo snel meer eten, dat vind ik een te groot risico. 

Voedsel bederft soms minder snel dan je denkt

De verspilling zit 'm voornamelijk in de producten met een ‘ten minste houdbaar tot’-datum. Zoals het CBL zegt: dat een product over (de t.h.t.-)datum is, wil nog niet zeggen dat het gelijk bedorven is. (Tenzij je de verpakking al geopend hebt, dan is het product vaak nog maar beperkt houdbaar).

Het is bekend dat fabrikanten soms een ruime marge hanteren voor hun houdbaarheidsdatum. Er wordt wel gezegd dat ze zo meer hopen te verkopen. Maar ze willen ook dat de kwaliteit optimaal blijft en kunnen die kwaliteit na een bepaalde tijd niet langer garanderen. Bijvoorbeeld omdat een product gekoeld moet worden en de klant het wellicht een tijdje ongekoeld bij zich draagt. Of omdat het ten koste kan gaan van de smaak of het uiterlijk van het product.

Het CBL vraagt producenten de houdbaarheidsdatum (t.h.t.) niet korter vast te stellen dan nodig. En op sommige producten is helemaal geen datum nodig, zoals bij verse groente en fruit, kruiden, snoep- en suikergoed, kauwgom en alcohol. Jaren geleden werd ook al gepleit om sommige houdbaarheidsdata helemaal te schrappen, zoals bij pasta of rijst.

Pot erwtensoep over de datum, wat nu?

Ik ben zelf ook een neuroot die altijd de houdbaarheidsdatum checkt, hoewel ik het spul niet per se gelijk weggooi na het verstrijken ervan. Maar de tijd vliegt! Voor je het weet, heb je iets al jaren in je keukenkastje. Zo wilde ik vorige week eindelijk eens die pot erwtensoep (met worst) gaan gebruiken, omdat ik geen zin had om te koken. En een blik soep gaat eindeloos mee, dacht ik. Maar de houdbaarheidsdatum was ergens in 2014. Ik durfde 'm niet meer te eten (dus het werd toch koken).

In mijn keukenkastjes bevond zich naast deze erwtensoep onder meer een zak cappuccinopoeder en een zak chocolademelkpoeder uit 2014. En die liggen er nog steeds, als ik eerlijk ben. Ik zal er wel niet ziek van worden (dat spul staat immers stijf van de suiker en wat kan daar nou mee gebeuren?), maar of het lekker is?

Ik ben benieuwd of de Voedseltop van vandaag nou eens echt wat gaat opleveren. Ondertussen kun je natuurlijk zelf ook van alles doen om voedselverspilling tegen te gaan. Hieronder een paar praktische tips.

Tips om voedselverspilling tegen te gaan

Bewaaradvies

Het Voedingscentrum heeft een bewaarwijzer ontwikkeld: daar vind je een bewaaradvies van meer dan 2000 producten, zoals wat de beste bewaarplek is voor eten en drinken (keukenkast, koelkast of vriezer) en hoe je bederf herkent.

Koop niet teveel in

Het gaat natuurlijk al snel mis bij de inkoop; ik heb er ook een handje van om teveel in te kopen. Zonde, als ik beter na zou denken over hoeveel ik nodig heb vóórdat ik boodschappen ga doen, zou ik zeker minder hoeven weggooien.

Meet de porties

Ontzettend cliché natuurlijk, maar kook niet teveel. Of juist wel en bewaar het voor de volgende dag (of vries het in), of maak je collega’s blij met een hartige taart als lunch (die je zelf de vorige avond hebt staan bakken, maar wat teveel bleek voor jezelf).

Haal niet de achterste melk uit de schappen

Ik maak me er ook schuldig aan: het achterste pak melk uit het schap halen, die met de langste houdbaarheidsdatum. Dat schijnt invloed te hebben op de hele voedselketen, want als iedereen dat doet, moeten supermarkten producten weggooien. Terwijl ik die melk toch binnen een paar dagen consumeer.

Over-de-houdbaarheidsdatum-feestje

Hou een over-de-houdbaarheidsdatum-feestje met je vrienden. Laat iedereen z'n keukenkastjes leegmaken (in deze tijd staan er vast nog veel overblijfselen van het kerstpakket in). Iedereen neemt mee wat (bijna) over datum is maar waarschijnlijk nog goed. En hou een proeverij met elkaar. Laat je zintuigen goed werken. Trek met je vrienden ten strijde tegen de voedselverspilling, onder het genot van eten en een opgeruimde keuken.

Ondertussen probeer ik mijn warme chocomelk, die al ruim twee jaar over de datum is. Ik hoef alleen maar kokend water toe te voegen. Bij het eerste slokje denk ik: bah, ik proef dat het minder lekker smaakt. Maar het blijkt psychisch, want ik drink door en ineens smaakt het net als 'normaal'. Mooi, dat scheelt weer een halve kilo minder weggooien.

Heb jij ook tips om voedselverspilling tegen te gaan? Laat ze achter!

Iris Böhm

Reacties

Op de Radar website moet je 'overige cookies' accepteren om te reageren op artikelen.

Ook interessant