toggle menu

Vermijd deze drie denkfouten en train je financiële brein

Vermijd deze drie denkfouten en train je financiële brein

Wetenschappers hebben al tweehonderd soorten denkfouten ontdekt, die mensen vaak maken. Sommige van die fouten kunnen jou veel geld kosten. Maar oefening en trucjes helpen om ze te vermijden.

Ongeveer 1500 jaar geleden bedacht een wijze uit India het schaakspel voor zijn koning. Deze was er zo blij mee dat de wijze zelf mocht bepalen wat hij als beloning wilde hebben. Dat deed deze op een bijzondere manier. Hij vroeg op het eerste veld van het schaakbord één rijstkorrel, op het tweede veld twee, op het derde veld vier, op het vierde veld acht, enzovoorts. Oftewel: op elk veld van het schaakbord het dubbele aantal korrels van het vorige veld. Stel nu dat de rijst nooit zou bederven. Hoeveel dagen zal de wijze dan van zijn prijs kunnen eten? Is het ongeveer een jaar? Ongeveer tien jaar? Of zelfs zijn hele leven?

Bizar aantal

Al deze antwoorden zijn onjuist. Op het 64e veld zouden namelijk het bizarre aantal van 18.446.744.073.707.551.615 rijstkorrels liggen. In woorden is dat: 18 triljoen 446 biljard 744 biljoen 73 miljard 709 miljoen 551 duizend 615. Als een rijstkorrel zo'n 3 mm3 groot is, gaat het om meer dan 50 kubieke kilometer aan rijst. Iemand heeft weleens uitgerekend dat dat genoeg is om de hele wereldbevolking zo'n twee eeuwen van te kunnen voeden.

Tweehonderd soorten denkfouten

Het is heel normaal als je inschatting er ver naast zat. Ons brein is namelijk niet geschikt om ingewikkelde rekensommen op te lossen.

Nog een voorbeeld van exponentiële groei, uit de Radar Extra-documentaire De Schuldvraag:

Ook op andere terreinen schiet het menselijk denkvermogen trouwens zwaar tekort. Wetenschappers doen daar al tientallen jaren onderzoek naar. Ze identificeerden al zo'n tweehonderd soorten denkfouten die de meeste mensen onbewust maken. Verkopers en reclamemakers maken daar natuurlijk grif gebruik van. Want als je weet hoe de massa gaat reageren, dan is het verleiden van klanten een fluitje van een cent.

Deze fouten maak jij vandaag

Welke financiële denkfouten zul jij vandaag gaan maken? Mogelijk weet je het niet, want denkfouten maak je natuurlijk niet expres. Dat is gevaarlijk voor je banksaldo en financiële zekerheid. Want door een denkfout kun je er er (tijdelijk) van overtuigd zijn dat je een geweldige slag slaat met een aankoop. Pas later blijkt dan dat je er (weer) bent ingetuind. Daarom noem ik hierna drie denkfouten die je mogelijk elke dag maakt. Gelukkig bestaan er, net als bij sporten, oefeningen om je financiële beoordelingsvermogen te versterken. Ook die lees je hier.

Denkfout #1: Doen wat iedereen doet

Een van de kostbaarste fouten die vrijwel elk mens maakt, is denken dat het goed en veilig is om te doen wat iedereen al doet. We hebben het over kuddegedrag. Als de prijzen hoog zijn, wil ineens iedereen een huis, bitcoins, goud of aandelen kopen, waardoor de prijzen verder stijgen. En als de prijzen laag zijn, wil de massa ineens van al die zaken af, waardoor de prijzen naar een dieptepunt zakken. Dit gedrag heeft al talloze mensen geruineerd. Toch is de remedie hiertegen op zich simpel: steek nooit geld in iets waar iedereen warm voor loopt. De wereldberoemde belegger Warren Buffet zegt het zo: 'Wees angstig wanneer iedereen hebzuchtig is, en wees hebzuchtig wanneer iedereen angstig is.' Je moet dus durven af te wijken.

Denkfout #2: De geldillusie

Misschien denk je dat elke euro evenveel waard is, maar in de praktijk verschilt de waarde van een euro per individu en per situatie. De duizend euro die je wint in een loterij voelt heel anders dan de duizend euro waarvoor je honderd uren hebt moeten zwoegen. En een paraplu die je van 69 voor 29 euro op het internet bestelt, kan een betere deal voelen dan dezelfde paraplu voor 12 euro in een winkel waar je normaal nooit komt. Dat heet geldillusie. Het medicijn hiertegen is de terugverdientijdmethode. Zoek uit wat je netto per uur verdient. Bereken dan bij elke aankoop hoeveel uren (of minuten) je zou moeten werken voordat die aankoop is terugverdiend. Is dat het waard?

Denkfout #3: Delay discounting

Een fenomeen dat heel veel mensen al kapitalen heeft gekost, is delay discounting. Dit houdt in dat je liever nu meteen een bedrag hebt dan later dat bedrag met winst. Je hebt bijvoorbeeld liever nu 100 euro dan 105 euro over een jaar. Dit effect werkt sterker naarmate je wiskracht lager is. Zo heeft een verslaafde misschien zelfs liever nu tien euro dan duizend euro waar hij een jaar op moet wachten.

Delay discounting zorgt dat we minder of geen zin hebben om te sparen voor later. Zijn er oplossingen voor? Jazeker. Het helpt enorm als je automatisch een bedrag(je) spaart vlak nadat je salaris is gestort. Want dat merk je niet. Ook helpt het om verleidelijke situaties uit de weg te gaan. En om stress te vermijden, want door stress gaat je oordeelsvermogen achteruit. Tot slot blijkt uit onderzoek dat denken aan de dood goed helpt tegen delay discounting. Het schijnt dat je daardoor de toekomst meer gaat waarderen. Dan voelt het belangrijker om wat geld te reserveren voor later.

Erica Verdegaal

Updates ontvangen over dit onderwerp?

Wil je op de hoogte blijven van dit onderwerp? Download de gratis Radar-app en volg het onderwerp.

Meer over:

Reacties

Op de Radar website moet je 'overige cookies' accepteren om te reageren op artikelen.

Ook interessant