We hebben een ernstige fout gemaakt. Maar mondje dicht hè?

We hebben een ernstige fout gemaakt. Maar mondje dicht hè?

'Nou jaaaa!' riep ik hard tegen de radio toen ik Arno Kantelberg, hoofdredacteur van Esquire, hoorde zeggen dat hij zwijgcontracten 'wel begrijpelijk' vond.

'Als het ziekenhuis een schadevergoeding betaalt, mag het daar toch best wat voor terugvragen?' zo redeneerde Kantelberg. Hij zei het naar aanleiding van het nieuws over het zwijgcontract dat het Tergooi Ziekenhuis afsloot met de moeder van de op 21-jarige leeftijd gestorven Rogier Mooij.

Beluister het interview met Kantelberg op NPO Radio 1

Mooij stierf in 2014 in het Tergooi Ziekenhuis in Hilversum aan een ontstoken hartzakje, nadat door miscommunicatie een verkeerde diagnose niet was rechtgezet en hij niet op tijd door een specialist werd gezien. In mijn ogen is geen bedrag voor die moeder hoog genoeg om haar  contractueel vast te laten leggen dat ze zich niet meer in de media uitlaat én – nog veel erger – dat ze geen tuchtzaak mag aanspannen en niet mag meewerken aan het strafrechtelijke onderzoek.

Veiligheid van de zorg in gevaar

Dat een ziekenhuis in ruil voor een schadevergoeding verwacht dat iemand niet met de media praat, is tot daaraan toe (hoewel je zou denken dat een vergoeding voor geleden schade geen tegenprestatie vereist). Maar wanneer ziekenhuizen zo proberen te vermijden dat het tot een recht- of tuchtzaak komt, komt de veiligheid van de zorg in gevaar. De tuchtrechter is er immers om kritisch naar eventuele medische fouten te kijken, zodat deze in de toekomst voorkomen kunnen worden.

Het Tergooi Ziekenhuis maakte geen melding van Rogiers overlijden bij de Inspectie voor de Gezondheidszorg en hoopte dat met een contract de aandacht voor zijn dood ook zou verdwijnen.

Jansen Steur

Waar zo’n doofpotactie in de praktijk toe kan leiden, laat het voorbeeld van oud-neuroloog Jansen Steur zien. Jansen Steur, toen nog in dienst van het Medisch Spectrum Twente (MST), stelde geregeld verkeerde diagnoses.

Een gedupeerde patiënte sloot in 2001 met het MST een zwijgcontract af. Daarin stond dat het ziekenhuis en de patiënt het medisch dossier zouden vernietigen, de patiënte de tuchtzaak zou staken en dat als de patiënte zich hier niet aan zou houden, zij een flink bedrag moest terugbetalen.

In 2004 dwong het Medisch Spectrum Twente Jansen Steur om te vertrekken. Daarna werkte hij nog jaren in Duitsland, alwaar hij ook weer een spoor van verkeerde diagnoses en het daarbij behorende leed achterliet.

Hoe zou het afgelopen zijn als er geen zwijgcontract was geweest? Had de Inspectie dan wellicht eerder ingegrepen? Waren de verhalen over Jansen Steur dan eerder in de media gekomen waardoor potentiële slachtoffers gewaarschuwd waren?

Zwijgcontracten melden

De casus van het Tergooi Ziekenhuis is natuurlijk een heel andere – hier betreft het niet een blunderde arts die al jaren een spoor van vernieling achter zich laat. Maar toch: zwijgzame heelmeesters zorgen voor stinkende wonden.

Minister Schippers van Volksgezondheid wil bekijken of wetgeving een einde kan maken aan zwijgcontracten in de zorg. De Inspectie riep mensen die een zwijgcontract hadden afgesloten met een ziekenhuis of zorginstelling op dit te melden. In twee weken tijd stond de teller al op 28 mogelijke zwijgcontracten.

Nooit meer tekenen!

Ondertussen heeft de patiëntenfederatie NPCF opgeroepen vooral nooit een zwijgcontract te tekenen. 'Als je een cultuur hebt van zwijgen durven mensen ook geen fouten meer te melden. Daar wordt de zorg niet beter van. Patiënten zijn een extra paar ogen en oren in de spreekkamer, maak daar gebruik van', zo staat er te lezen op de website.

Je kunt het een gedupeerde patiënt of diens familie nooit kwalijk nemen wanneer zij zwijgen in ruil voor een schadevergoeding. Tuchtprocedures en rechtszaken kunnen immers jaren duren; veel mensen hebben die lange adem niet en kunnen na een fout niet te lang op een schadevergoeding wachten. Het is dus vooral aan de ziekenhuizen om bij medische fouten het juiste te doen. Te beginnen met nooit meer een zwijgcontract opstellen.

Mensje Melchior

Ook interessant