toggle menu

AFM: impact coronacrisis, extra oog voor consumenten

AFM: impact coronacrisis, extra oog voor consumenten

De Autoriteit Financiële Markten (AFM) heeft vanwege de coronacrisis nog niet hoeven ingrijpen. Er zijn tot nu toe geen indicaties dat dingen op dit moment niet goed gaan, maar de toezichthouder is extra waakzaam voor dubieuze types. Niet alleen de coronacrisis, ook de brexit en het pensioenakkoord bezorgt de financiële waakhond veel werk. Daarnaast krijgt de AFM een forse uitbreiding van taken voor toezicht op 250 accountantsorganisaties. Dit werk komt bovenop de reguliere werkzaamheden: toezicht houden op de financiële markten.

De Autoriteit Financiële Markten (AFM) staat bij de presentatie van haar jaarverslag 2019 stil bij de impact van de coronacrisis op de financiële markten en consumenten.

AFM-bestuursvoorzitter Laura van Geest zegt: 'Dit jaarverslag verschijnt op het moment dat de impact van de uitbraak van het coronavirus op het financiële stelsel zich volop laat voelen. De bestrijding van het virus en het beperken van de gevolgen voor de reële economie staan nu centraal. De financiële markten blijken vooralsnog robuust, ondanks de volatiele koersbewegingen. Het is positief dat de sector initiatief neemt om consumenten te helpen die door de coronacrisis tijdelijk in de problemen komen. De AFM ziet er op toe dat dit op een verantwoorde manier gebeurt, zodat oplossingen voor vandaag geen problemen van later worden.'

Behoorlijke verantwoordelijkheid

De toezichthouder ziet gevaren voor consumenten die te maken kunnen krijgen met forse financiële tegenslagen zoals het verliezen van hun baan wat kan leiden tot problemen bij het afbetalen van de hypotheek of aflossen van leningen. Volgens de AFM rust er een behoorlijke verantwoordelijkheid op de schouders van financiële instellingen om met adequate oplossingen te komen zoals het verstrekken van investeringen en soepele betaalregelingen voor bedrijven, zzp'ers en consumenten om deze groepen overeind te houden. 

Onbetrouwbare kredietaanbieders

'De zorgplicht blijft onverminderd belangrijk, het klantbelang mag niet uit het oog worden verloren en eventuele nieuwe, onbetrouwbare kredietaanbieders moeten van de markt worden gehouden', schrijft de toezichthouder in het persbericht. De AFM houdt bij kredietverstrekkers in de gaten of zij de stroom vragen en uitstelverzoeken goed kunnen verwerken. 

Tot nu toe heeft de toezichthouder niet hoeven ingrijpen. De AFM heeft geen indicaties dat dingen op dit moment niet goed gaan. Maar ze weten uit het verleden dat bij hoge nood consumenten kwetsbaar zijn voor mooie aanbiedingen. Jos Heuvelman is bij de AFM toezichthouder op de retailmarkt. Hij zegt: 'We willen dubieuze types van de markt houden. We hebben op onze site een waarschuwingsfilmpje over malafide partijen en we monitoren advertenties of partijen niet over de schreef gaan, dan grijpen we in.'

Afbetalen

Laura van Geest vult hem aan: 'Er moet niet alleen gekeken worden naar een korte termijn oplossing. Bijvoorbeeld mensen die voor de coronacrisis niet in aanmerking komen voor een krediet, nu wel een lening verstrekken. Dat klinkt sympathiek dat je ze wilt helpen, maar hoe gaan ze dat ooit afbetalen? In dat soort gevallen zeggen wij: doe dat niet.' Of nu premies opschorten, maar in de toekomst ontstaat een boeggolf aan achterstallige premies die mensen moeten betalen. Lukt dat dan? Je zou als verzekeraar of tussenpersoon beter mee kunnen denken met de klant. Zoals het hele wagenpark tijdelijk uit de dekking halen, als bedrijfsauto's vanwege de coronacrisis stilstaan.

Coulant bij jaarverslagen

Door het coronavirus kregen ook de beurskoersen flinke klappen te verwerken. De AFM schrijft: 'De kapitaalmarkten functioneren vooralsnog goed, ondanks de impact van de crisis. De AFM monitort ontwikkelingen en gedrag op de markten extra nauwlettend. De AFM is coulant voor beursgenoteerde ondernemingen als jaarverslagen niet voor 30 april kunnen worden gepubliceerd, zolang aan alle vereisten voor het tijdig bekendmaken van koersgevoelige informatie wordt voldaan.'

Onzekerheid rondom brexit

De coronacrisis maakt het sluiten van een overeenkomst tussen de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk voor het eind van het jaar extra uitdagend. Het risico op een no-deal brexit blijft reëel. De AFM schrijft: 'Maar ook in geval van een verlenging van de overgangsperiode blijft de onzekerheid over de gevolgen van brexit voorlopig boven de markt hangen. Hierdoor is nog steeds onduidelijk hoeveel partijen daadwerkelijk hun activiteiten naar Nederland verhuizen en op welke termijn. De AFM heeft het afgelopen jaar ruim vijftig vergunningen verleend.'

Nieuw pensioenstelsel vereenvoudigen

Het pensioenakkoord dat het kabinet en werkgevers- en werknemersorganisaties in juni 2019 sloten, wordt momenteel uitgewerkt.

Volgens de AFM biedt dit een kans om het pensioenstelsel te vereenvoudigen. 'Heldere communicatie is moeilijk als het onderliggende stelsel te ingewikkeld is. Complexiteit ondermijnt bovendien het draagvlak voor het Nederlandse pensioenstelsel en creëert problemen in de uitvoering. Uit een recent onderzoek van de AFM blijkt dat de complexiteit van het huidige stelsel tot fouten leidt in de communicatie naar deelnemers.'

Bedragen kloppen niet

Zo is er een verkennend onderzoek van de AFM geweest naar variabele pensioenuitkeringen. En toen bleken bedragen die aan de deelnemers gecommuniceerd zijn niet te kloppen. Het ging om zowel grote als kleine bedragen. De AFM wil niet de namen van de onderzochte pensioenfondsen en de verkeerde bedragen vrijgeven. 'Daarvoor was de steekproef te klein. Maar het is niet een vanzelfsprekendheid dat het goed gaat. Daar gaan we dieper op induiken', zegt Jos Heuvelman.

Geen indexatie pensioen op korte termijn

Ook verwacht de toezichthouder niet dat de pensioenen op korte termijn geïndexeerd gaan worden. Er is namelijk geen structurele verhoging van de premie en je hebt gunstige beurskoersen nodig. Dat is iets verder weg dan een paar jaar geleden. En een indexatie zit niet ingebakken in het stelsel. Dus bij slechte financiële markten wordt het pensioen hier ook mee geconfronteerd. 

De AFM houdt bij het pensioen drie punten in de gaten:

  • In welke mate moeten pensioenfondsen in 2020 verplicht korten en is de informatie die ze geven aan deelnemers correct, duidelijk, tijdig en evenwichtig. De AFM stelde hier vorig jaar aanbevelingen voor op. Zo moet in brieven aan pensioendeelnemers minder jargon gebruikt worden. Dus meer begrijpelijk taalgebruik en er moet eerlijke en evenwichtige uitleg gegeven worden over kortingen.
  • De AFM kan handhaven als niet voldaan wordt aan de in 2016 ingevoerde Wet verbeterde premieregeling (Wvp). Deelnemers kunnen kiezen voor een vast pensioen, maar ook voor een variabel pensioen waarbij een deel van het opgebouwde kapitaal wordt door belegd. Dat maakt een pensioen minder afhankelijk van de lage rentestand. Maar het doorbeleggen kent risico's: een variabel pensioen kan hoger, maar ook lager worden. De AFM publiceerde in april 2019 een onderzoek en toen bleek dat pensioendeelnemers niet zorgvuldig genoeg geïnformeerd worden over de risico’s van zo’n variabel pensioen.
  • Verder onderzoekt de AFM inconsistenties in de verstrekte pensioenaanspraken. De toezichthouder kreeg een toenemend aantal signalen dat pensioendeelnemers die tegenstrijdige berichten kregen van hun pensioenverstrekker over de hoogte van hun pensioen. Daarom startte de AFM in 2019 een onderzoek. Bij twee pensioenfondsen is de communicatie over pensioenaanspraken opgevraagd. In de loop van 2020 zal worden besloten hoe de AFM dit onderzoek voortzet.

Het pensioenakkoord

Het kabinet, werknemers- en werkgeversorganisaties sloten in juni 2019 een pensioenakkoord. Het kabinet werkt nu aan een voorstel om de Pensioenwet aan te passen. Bij de uitwerking van dit voorstel treedt de AFM op als adviserend lid van de Stuurgroep Uitwerking Pensioenakkoord. 

De AFM streeft in het nieuwe pensioenstelsel naar:

  • Pensioen persoonlijker en begrijpelijker maakt voor deelnemers;
  • Uitlegbaar is en aanbieders van pensioenproducten in staat stelt om zich te verantwoorden;
  • Kostenefficiënt en uitvoerbaar is;
  • Een beperkt aantal keuzemogelijkheden kent met voldoende waarborgen;
  • Beter aansluit bij de ontwikkelingen in de maatschappij (zoals toenemende mobiliteit) en op de arbeidsmarkt (positie van zelfstandigen);
  • En álle werkenden in staat stelt een adequaat pensioen op te bouwen. 

Verder had de toezichthouder het afgelopen jaar nog 7 speerpunten:

  1. Toezicht op nieuwe partijen en markten door de brexit.
  2. Voorkomen van onverantwoord gebruik van technologie en data. Denk aan roboadvies en regulering van crypto's. Verder heeft de AFM samen met DNB een verkennende onderzoek gedaan naar de risico's van artificiële intelligentie in de verzekeringssector.
  3. Aanpak van niet-passende financiële producten. Bijvoorbeeld dat mensen niet een te hoge lening (overkreditering) krijgen. Ook is er een verbod gekomen op binaire opties.
  4. Aandacht voor duurzaamheid in de financiële sector. De AFM waarschuwt voor 'greenwashing', dat consumenten incorrecte, onduidelijke of zelfs misleidende informatie krijgen. Bedrijven doen zich 'groener' en duurzamer voor dan ze in werkelijkheid zijn.
  5. Aanpak van marktrisico’s in de kapitaalmarkten.
  6. Duurzame verbetering van de kwaliteit van accountantscontrole. De AFM krijgt een forse uitbreiding van taken voor toezicht op accountantsorganisaties. Zo is de AFM in 2019 een onderzoek gestart naar de vier grote accountantsorganisaties 
    (Deloitte, EY, KPMG en PwC) in Nederland. De resultaten worden in de eerste helft van 2020 verwacht.
  7. Tegengaan van witwassen en andere financieel-economische criminaliteit 

Meer over:

Reacties

Op de Radar website moet je 'overige cookies' accepteren om te reageren op artikelen.

Ook interessant