toggle menu

Nederland niet goed voorbereid op gastekort

Nederland niet goed voorbereid op gastekort

Nederland is nog onvoldoende voorbereid op het gedwongen afschakelen van gasgebruikers als er bijvoorbeeld door een zware aardbeving voor langere tijd een gastekort ontstaat. Dat blijkt uit een vertrouwelijk crisisplan van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK). EenVandaag kreeg dat plan in handen na een beroep op de Wet openbaarheid bestuur (Wob). De Tweede Kamer vraagt al bijna een jaar naar een afschakelplan, maar heeft het nooit gekregen. Minister Wiebes gaf eerder aan dat hij gedwongen gasafsluiting bij een calamiteit niet kan uitsluiten, maar in de praktijk zitten daar nog veel haken en ogen aan, zo blijkt uit het crisisplan.

Volgens het 'Afschakelplan G-gas' (Groningen-gas) zijn de maatschappelijke gevolgen groot als er een tekort ontstaat dat niet meer gecompenseerd kan worden met bijvoorbeeld import van buitenlands gas of winning uit andere velden. De Tweede Kamer heeft eind vorig jaar om een concreet afschakelplan gevraagd voor het geval de veiligheid in het aardbevingsgebied dusdanig in het geding komt dat de gaskraan verder en sneller dicht zou moeten. Ook zou een dergelijk plan Nederland moeten voorbereiden op een gastekort als gevolg van bijvoorbeeld een cyberaanval of een grote storing aan een verdeelstation.

Wie moet van het gas af?

Volgens het crisisplan, dat dateert van januari 2018, moet minister Wiebes bij een tekort beslissen wie er van het gas af moet. Dat gebeurt aan de hand van een Europese prioriteitenlijst. Openbare gebouwen en bedrijven zullen als eerste worden afgesloten. Het plan benoemt daarvoor een aantal opties. Zo zou afnemers met een soort veiling de kans kunnen worden geboden om, voor het geval er een calamiteit ontstaat, een prijs op te geven waartegen ze bereid zijn hun gasvraag terug te brengen of zelfs te stoppen. Een andere mogelijkheid is het verplicht afschakelen van bedrijven. Dat zal grote consequenties hebben. 'De kans is groot dat het bedrijf de productie geforceerd moet stilleggen waardoor het bedrijf failliet kan gaan.' De overheid, zo beschrijft het plan, zal bedrijven financieel moeten compenseren en voorzieningen moeten treffen voor werknemers die buiten hun schuld werkloos worden. Huishoudens gelden als 'beschermde afnemers'. Ook zorginstellingen worden zo lang mogelijk gespaard.

Gedwongen afschakelen zeer ingewikkeld

Het Afschakelplan maakt duidelijk dat gedwongen afschakelen op dit moment zeer ingewikkeld is. Praktisch en juridisch zijn er allerlei belemmeringen. Zo bevindt de gaskraan zich op het terrein van de gebruiker en bij huishoudens vaak achter de voordeur. Als gebruikers netjes hun gasrekening betalen kunnen ze niet zomaar worden afgesloten. 'Er zijn op dit moment weinig mogelijkheden om toegang te eisen tot het pand of terrein', valt in het Afschakelplan te lezen. Er zal in dat geval 'een functionaris met mandaat en doorzettingsmacht nodig zijn en er moet mogelijk met geweld toegang geforceerd worden.' Een dergelijke doorzettingsmacht moet nog in wetgeving worden geregeld. Als het afschakelen van bedrijven onvoldoende mogelijk is zou er volgens het crisisplan nog maar één mogeljkheid overblijven: het gasloos maken van bepaalde steden of regio’s. 'Deze optie maakt de betreffende gebieden op korte termijn onleefbaar en de consequentie is dan ook dat de "beschermde afnemers" niet langer beschermd kunnen worden.' Gebieden zouden in dat geval moeten worden geëvacueerd.

Reactie ministerie: 'Nederland wel goed voorbereid'

Nederland is wel goed voorbereid op calamiteiten bij de gasvoorziening. Minister Eric Wiebes (Economische Zaken en Klimaat) zegt dat in reactie op het bericht van EenVandaag.

Volgens Wiebes gaat het stuk waarop EenVandaag zich beroept over de voorbereiding van een nieuw calamiteitenplan. Daarin worden punten genoemd waaraan in dat nieuwe calamiteitenplan aandacht besteed dient te worden. Tot dan is het oude crisisplan van kracht en daaruit blijkt dat de overheid goed is voorbereid, aldus Wiebes. 'We hebben plannen klaarliggen. Die krijgen af en toe een update.' Naar zijn zeggen is de update eind van het jaar klaar.

GroenLinks is bezorgd over het bericht dat Nederland niet voldoende voorbereid zou zijn op het gedwongen afschakelen van gasgebruikers bij calamiteiten. 'We zijn er niet klaar voor, doorzettingsmacht ontbreekt. Actie is urgent', twittert Tweede Kamerlid Tom van der Lee.

Van gas los

Over dertig jaar zal geen enkel huis meer op het gas aangesloten zijn. Niemand zal nog in een diesel- of benzineauto rijden en elk gebouw is verwarmd en verlicht door middel van duurzame bronnen. Radar besteedde eind mei dit jaar in Radar Extra aandacht aan de overgang van gas naar duurzamere energiebronnen.

Bekijk Radar Extra - Van gas los

Bron: EenVandaag / ANP

Updates ontvangen over dit onderwerp?

Wil je op de hoogte blijven van dit onderwerp? Download de gratis Radar-app en volg het onderwerp.

Reacties

Op de Radar website moet je 'overige cookies' accepteren om te reageren op artikelen.

Ook interessant