toggle menu

Toekomst van het geldstelsel: een bank zonder kredietrisico?

Toekomst van het geldstelsel: een bank zonder kredietrisico?

'Niets is zonder risico', benadrukt minister Wopke Hoekstra (CDA) woensdagmiddag tijdens het notaoverleg over de toekomst van het geldstelsel. 'Dus ook een bank niet.'

Een bank zonder kredietrisico is wel al jaren de inzet van Tweede Kamerleden en maatschappelijke organisaties: een publieke bank waar mensen veilig hun geld kunnen stallen, zonder dat er door banken mee wordt belegd. Ook uit een Radar Testpanelenquête uit 2016 blijkt dat 81 procent voorstander is voor een dergelijke 'Staatsbank'.

Alternatieve bank

Hoekstra, Minister van Financiën, 'ontraadt' ook de motie van Tweede Kamerlid Mahir Alkaya (SP). Dit Kamerlid (die hier in 2018 al een initiatiefnota over heeft gemaakt) wil dat het ministerie onderzoek doet naar een alternatieve bank. Deze bank zou geen winst mogen maken met het geld van de klanten. 'Een gratis en veilige betaal- en spaarrekening.' De dienstverlening van deze bank zou dan betaald worden uit bankbelasting dat wordt geïnd bij de commerciële banken. Vooral dat laatste lijkt minister Hoekstra niet haalbaar.

Digitaal centralebankgeld

Hoekstra ziet wel wat in het 'digitale centralebankgeld ': een bankrekening bij De Nederlandsche Bank (DNB). Ook de Kamerleden zijn hier niet negatief over. Iedere burger krijgt dan de mogelijkheid om bij deze centrale bank een rekening te openen. Daar mag je dan tussen de 3.000 tot 7.000 euro belastingvrij op hebben staan, zo staat er in de plannen van DNB.

Bedreiging voor contant geld

'Langzaam gaat het de goede kant op', zegt Mahir Alkaya. 'Zo’n bankrekening heeft potentie, als het echt toegankelijk wordt voor het publiek. Maar het moet geen bedreiging worden voor contant geld.' De DNB bankrekening is alleen bedoeld voor digitaal betaalverkeer. Dus alleen voor overschrijvingen en pin-betalingen en niet voor contante geldopnames bij een geldautomaat.

Toezichthouder en concurrent

'En wat gebeurt er met het toezicht?', wilden ook de andere Kamerleden weten. DNB is namelijk de toezichthouder op de commerciële banken. Als DNB ook bankrekeningen van burgers gaat beheren is DNB ook een speler op de markt geworden. 'Hoe kan De Nederlandsche Bank dan zelf bankrekeningen van burgers beheren én toezicht houden op een markt waar ze zelf speler is geworden?', merkt Alkaya op. 'Concurrent én toezichthouder, dat gaat niet samen.'

Hoekstra heeft toegezegd dat hij deze zaken weer voorlegt aan DNB. Hij belooft de Kamerleden hier binnen een half jaar over te rapporteren. En, zo vindt hij: 'Contant geld moet structureel onderdeel uit blijven maken van het betalingsverkeer. Dit zal DNB moeten onderzoeken.'

Ons geld

'Natuurlijk zit er potentie in', zegt Edgar Wortmann, bedrijfsjurist en adviseur van Stichting Ons Geld. Hij heeft het notaoverleg over de toekomst van ons geldstelsel via internet gevolgd. Ons Geld zet zich inmiddels 5 jaar in voor een veilige betaalrekening, zonder kredietrisico. 'Maar het gaat niet om veiligheid alleen. Het gaat er ook om dat de betaalmarkt er anders uit gaat zien.' Een betaalrekening bij de Nederlandse centrale bank, zal volgens hem daar niet veel aan veranderen.

Keuzevrijheid

'Geef de mensen een keuzevrijheid. Wil ik dat mijn salaris op een rekening wordt gestort waar de bank vervolgens van alles meedoet, waar ik geen zeggenschap over heb? Of kan ik ook kiezen voor een rekening waarvan ik weet: daar gebeurt niets mee, zolang ik daar geen toestemming voor heb gegeven. En dat laatste kan DNB niet. Die is weer afhankelijk van wat de Europese Centrale Bank (ECB) in Frankfurt zegt, om maar iets te noemen.'

Burgerservicenummer als rekeningnummer

'Stichting Ons Geld', zo legt Wortmann verder uit, 'maakt zich hard voor een betaalrekening die je bij een bestaande bank kunt hebben. Het rekeningnummer kan gewoon je burgerservicenummer zijn. Daar zet jij je geld op, je salaris van mij part. Die bank mag daar niets mee doen, alleen onderdak verlenen. En dan niet maar 3.000 of 7.000 euro, maar tot een ton.'

Op deze manier voorziet hij dat het geldstelsel echt zal veranderen. 'De banken hebben dan niet meer de beschikking over ons geld. En wij hebben dan weer wat te zeggen over ons geld.'

Geldcreatie

Over hoe de commerciële banken geld creëren door schulden te maken, heeft Radar al eerder een tweeluik gemaakt.

Hoe wordt geld gemaakt?

Meer over:

Reacties

Op de Radar website moet je 'overige cookies' accepteren om te reageren op artikelen.

Ook interessant