toggle menu

25 jaar Radar: 25 jaar woekerpolisaffaire

Het televisieprogramma Radar bestaat 25 jaar en in die periode is er veel zendtijd besteed aan financiële onderwerpen. Eén van de meest besproken  items is de woekerpolis. De woekerpolisaffaire in vogelvlucht.

Wie tussen 1989 en 2008 een beleggingsverzekering afsloot, heeft hoogstwaarschijnlijk een woekerpolis. Een woekerpolis is een verzekering waarbij de premie door de verzekeraar wordt belegd. De opbrengst aan het eind van de looptijd is afhankelijk van het beleggingsresultaat. En die opbrengst valt vaak vies tegen. 
Dat komt omdat er torenhoge kosten in het product zitten, die vaak niet van tevoren zijn verteld aan de consument. Er zijn zo’n 7 miljoen woekerpolissen verkocht aan zo’n 2,5 miljoen consumenten. 

Hoge kosten beleggingsverzekeringen

In 1995 waarschuwde Arnoud Boot, hoogleraar Financiële Markten al voor de hoge kosten in beleggingsverzekeringen. 'De consument betaalt, de overheid kijkt toe en de verzekeraar is de lachende derde.'

Nieuw financieel schandaal?

In 2006 verzint Radar de term woekerpolissen voor dit soort beleggingsverzekeringen. Op 6 november 2006 volgt de eerste uitzending. Verzekeraars hebben vele Nederlanders miljarden euro's afhandig gemaakt door beleggingsverzekeringen. Wacht ons een nieuw financieel schandaal? Er zijn de afgelopen 14 jaar door Radar 57 televisie-items gemaakt over woekerpolissen. 

De toezichthouder Autoriteit Financiële Markten (AFM) komt in 2006 met een onderzoek naar beleggingsverzekeringen. De strekking is dat verzekeraars hun klanten niet goed geïnformeerd hebben over de daadwerkelijke opbrengsten. 

Eerste collectieve procedures

In 2007 starten de eerste collectieve procedures tegen verzekeraars. Er is recht op compensatie wanneer een beleggingsverzekering is ingegaan vóór 1 januari 2008 en minimaal vijf jaar heeft gelopen.

Radar-fragment 18-12-2007: Verliespolis
Bekijk complete uitzending

In 2007 belooft Wouter Bos, de toenmalig minister van Financiën een onafhankelijk onderzoek naar de woekerpolisaffaire. In eerste instantie zou het Instituut Financieel Onderzoek (IFO) dit onderzoek uitvoeren, maar na een aantal vertragingen, voldeed het onderzoek niet. En mocht de AFM het onderzoek alsnog doen.

Wabeke-norm

Verzekeraars mogen sinds 2008 jaarlijks nog maximaal 3,5% aan kosten in rekening brengen over het gemiddeld belegd vermogen. Dat lijkt een laag percentage, maar gedurende de hele looptijd gaat het nog steeds om 30% tot 40% van de inleg. Deze aanbeveling – ook bekend als de ‘Wabeke-norm’ – is van Jan Wolter Wabeke, de toenmalig Ombudsman van het Kifid. In 2008 is deze aanbeveling door acht grote verzekeraars samen met de claimstichtingen Verliespolis en Woekerpolisclaim overgenomen. Er wordt een collectieve schikking getroffen, maar de hoogte van de compensatie is laag. En veel polishouders krijgen een brief dat ze geen compensatie krijgen.

Consumenten en diverse claimstichtingen starten vervolgens juridische procedures tegen verzekeraars of ze stapten naar het Kifid (Klachteninstituut Financiële Dienstverlening voor compensatie. 

In 2010 moet Wabeke schoorvoetend erkennen in een interview met Radar dat de regeling rammelt en dat de kosten nog steeds hoog zijn.

Interview met Wabeke
Bekijk complete uitzending

Overheid komt met flankerend beleid

In 2011 komt de overheid met ‘flankerend beleid’. Consumenten moeten kosteloos van hun product af of kunnen overstappen naar een ander product, maar dat blijkt in de praktijk knap lastig en is niet altijd kosteloos. De verzekeraars verwijzen de klant vaak naar hun tussenpersoon. 

De AFM zit vanaf 2012 19 verzekeraars, die beleggingsverzekeringen verkochten achter hun broek dat ze alle polishouders met een woekerpolis moeten ‘activeren.’

Consumenten gecompenseerd

Op 14 juni 2013 doet de Hoge Raad uitspraak in de zaak tegen het Koersplan van Aegon. De verzekeraar heeft klanten te veel premie in rekening gebracht. Consumenten moeten gecompenseerd worden.

In 2014 komt Aegon met een compensatieplan voor alle 700.000 woekerpolishouders.

En als je al compensatie krijgt, is onduidelijk hoe verzekeraars tot het bedrag komen. Je krijgt nooit een berekening te zien, alleen een totaalbedrag. Radar start in 2014 het meldpunt: woekerpoliscompensatie om inzage te krijgen in berekeningen. Meer dan 20.000 mensen melden zich.

Geheime schikkingen

De Consumentenbond onthult in september 2014 dat verzekeraars geheime schikkingen treffen met individuele woekerpolisgedupeerden. Soms krijgen consumenten wel 100 keer meer dan de eerder aangeboden compensatie. Maar mondje dicht over de vergoeding.

Radar-uitzending 07-10-2014: Tijd voor nieuwe compensatie in de woekerpolisaffaire
Bekijk complete uitzending

Op 29 april 2015 doet het Europese Hof uitspraak in de zaak van Nationale-Nederlanden over de eerste kosten. Vervolgens wordt de zaak terugverwezen naar de Rechtbank Rotterdam.

Drie claimclubs

In 2017 trof verzekeraar Allianz een geheime schikking met drie claimclubs: ConsumentenClaim, Vereniging Woekerpolis.nl en Stichting Woekerpolisproces.
Stichting Din Plan Dupe gaat niet akkoord met een geheime schikking en wijst het bod af en gaat door met hun procedure bij het Kifid.

Het klachteninstituut Kifid stelt op 22 juni 2017 een polishouder van Nationale-Nederlanden in het gelijk. De verzekeraar moet de ‘eerste kosten’ terugbetalen aan de klant. Deze bindende uitspraak zorgt ook dat andere polishouders met hetzelfde product makkelijker compensatie krijgen.

Op 21 december 2017 oordeelt het Kifid dat ASR in een Waerdye Spaarplan een consument moet compenseren. 

Volgens schattingen hebben verzekeraars 100 miljard verdiend aan de verkoop van woekerpolissen. De schade die consumenten hebben geleden wordt door hoogleraar Arnoud Boot geschat op zo’n 30 miljard euro. En een groot deel van de woekerpolisgedupeerden heeft nog steeds geen fatsoenlijke schadevergoeding gekregen. 

1,8 miljoen lopende beleggingsverzekeringen

Volgens het Verbond van Verzekeraars waren er eind 2018 nog 1,8 miljoen lopende beleggingsverzekeringen. De verzekeraars zeggen dat de kosten in de lopende polissen sinds de compensatieakkoorden verder zijn verlaagd. Er is in totaal een kleine 3 miljard euro aan compensatie uitgekeerd. ‘Soms is in individuele gevallen een schikking getroffen. Hoeveel geld daarmee gemoeid is, is niet centraal bekend, maar deze bedragen zullen het beeld niet ingrijpend wijzigen’, schrijft Paul Koopman woordvoerder van het Verbond van Verzekeraars.

Op 28 juni 2019 is het AFM-onderzoek afgerond om woekerpolishouders te activeren.

Op 28 november 2019 deed het Kifid uitspraak in drie zaken tussen Allianz en de Stichting DIN Plan Dupe. Alle drie de klachten zijn ongegrond verklaard. Consumenten krijgen geen compensatie. De stichting gaat in beroep tegen de uitspraak.

Eveline Ruinaard van het Kifid schrijft op 11 december 2019 in een blog, dat het Kifid de afgelopen anderhalf jaar 300 woekerpolisklachten heeft afgerond. Ze pakken de klachten per cluster op.

In 2020 lopen er nog steeds allerlei rechtszaken tegen verzekeraars voor compensatie. Na 25 jaar is de woekerpolisaffaire nog steeds niet opgelost.

Bekijk de terugblik in de uitzending van 13 januari 2020