Een maand vasten, óók tijdens het werk: dit zijn je rechten tijdens de ramadan
Ieder jaar start op de negende maand van de islamitische kalender de ramadan. Een periode van inkeer en reflectie, waarbij tussen de dageraad en zonsondergang niet wordt gegeten of gedronken. Ondertussen gaat het werken vaak gewoon door. Hoe combineer je het vasten met je dagelijkse verplichtingen? Heb je recht op verlof van je werk en moet de werkgever een bidruimte aanbieden? We spraken over jouw rechten met Pascal Besselink, advocaat arbeidsrecht bij DAS.
Je werkgever mag het vasten niet verbieden
“De werkgever kan je in principe niet verbieden om te vasten,” vertelt Besselink. “Je werkgever moet rekening houden met de vrijheid van godsdienst. Ook heb je zelf het recht om te kiezen of je deelneemt aan de ramadan en dus vast.”
Toch is er één uitzondering. “Als het vasten leidt tot veiligheidsproblemen, kan je werkgever ingrijpen. Hij kan dit bijvoorbeeld doen als een dakdekker in hoge zomerse temperaturen niet drinkt en daardoor van zijn stokje kan gaan. Dit zou tot een gevaarlijke situatie kunnen leiden.” De advocaat vult aan: “Ik ken geen voorbeelden uit de rechtspraak of uit de praktijk waarin dit zich heeft voorgedaan. Maar theoretisch zou het kunnen.”
Het recht op verlof
Voor je recht op verlof tijdens de ramadan of het Eid al-Fitr (het Suikerfeest) geldt de reguliere vakantiewetgeving. “Iedere werknemer bouwt jaarlijks een aantal wettelijke vakantiedagen op. Het aantal dagen is vier keer het aantal contracturen. Dus werk je vijf dagen per week? Dan bouw je jaarlijks twintig vakantiedagen op. Daarnaast heb je vaak recht op extra vakantie-uren boven het wettelijk minimum.”
Als je verlof aanvraagt, moet die aanvraag in principe worden goedgekeurd. “Hiervoor geldt wel een voorwaarde,” legt Besselink uit: “Het verzoek moet uiterlijk twee weken voor de ingangsdatum worden gedaan. Het kan ook korter, maar dan kan het alleen in overleg. Maar de werkgever kan je verzoek in zo’n situatie ook weigeren, omdat de aanvraag gewoon te laat is.”
In het algemeen moet je verlofverzoek tijdens de ramadan of met het Eid al-Fitr geaccepteerd worden. “Voorwaarde is natuurlijk wel dat het vakantiesaldo voldoende is. Iemand moet dus wel genoeg dagen hebben. Alleen als je werkgever zwaarwegende bedrijfsbelangen heeft, kan je verzoek worden geweigerd. "Bijvoorbeeld als alle werknemers op dezelfde dag hun verlof willen inzetten.”
Zelf bepalen wanneer je vrij bent
In steeds meer cao’s staat dat werknemers zelf hun feestdagen mogen kiezen. “Dan kun je als moslim kiezen om bijvoorbeeld vrij te zijn met het Suikerfeest in plaats van met Kerstmis. Het aantal feestdagen waarop je vrij kunt zijn is gelijk aan het aantal vrije christelijke feestdagen (zoals Pasen en Pinksteren).”
Zelf je feestdagen kiezen biedt voordelen. Als je het Suikerfeest als vaste vrije dag inplant, hoef je hiervoor geen aparte vakantie-aanvraag meer te doen. Dit scheelt tijd en vakantie-uren. “Dit is wel een trend die je steeds meer terugziet in individuele afspraken tussen werkgevers en werknemers, maar ook breder in cao’s.”
Heb je recht op een bidmoment?
“Een werkgever is wettelijk niet verplicht om een fysieke bidruimte aan te bieden,” vertelt de advocaat. “Maar het recht op vrijheid van godsdienst moet natuurlijk wel worden gewaarborgd. Dus wil iemand bidden? Dan heeft diegene dat recht. Op basis van goed werkgeverschap en werknemerschap kun je kijken naar de mogelijkheden.” Weliswaar heb je het recht om te bidden op je werk, maar dan moet dat wel mogelijk zijn. “Op het moment dat een buschauffeur vijf keer per dag wil bidden, kan dat een probleem opleveren met de planning. Simpelweg omdat de ritten waarvoor jij staat ingepland gereden moeten worden.”
Je kunt de mogelijkheden altijd bespreken met je werkgever. “Hij zal dan naar je verzoek moeten kijken en hier goed op moeten reageren. Tegelijkertijd moet de werknemer begrijpen dat het bidden moet aansluiten bij het werk dat hij doet. Het is vaak wel mogelijk om een aantal bidmomenten in te lasten.”
Ga het gesprek aan
“In overleg kan ontzettend veel. Sterker nog, bijna alles is mogelijk”, concludeert Besselink. Wil je bijvoorbeeld wat later beginnen tijdens het Suikerfeest, of heb je een ruimte nodig om te bidden? Ga het gesprek aan met je werkgever. Je hebt niet automatisch recht op alles wat je wenst, maar met goede afspraken kom je er samen vaak wel uit.