Je rapporteert een bericht op social media: wat gebeurt er daarna eigenlijk?
Je ziet een nepaccount dat zich voordoet als jou, iemand plaatst een vervelende reactie onder je bericht of je komt illegale content tegen. Je besluit het bericht of account te rapporteren, maar wat gebeurt er vervolgens met zo’n melding? Heeft rapporteren eigenlijk wel zin?
Wat gebeurt er als je een bericht rapporteert?
Op het moment dat je een bericht rapporteert, omdat het volgens jou niet door de beugel kan, gaat het platform je melding beoordelen. Dat gebeurt met behulp van automatische systemen, menselijke moderators of een combinatie van beide, vertelt Catalina Goanta, hoogleraar Privaatrecht en Technologie aan de Universiteit Utrecht en onderzoeker op het gebied van sociale media en platformregulering.
Alle grote sociale-mediaplatforms gebruiken zo’n combinatie. Wel ziet Goanta dat automatische moderatie steeds belangrijker wordt. Zo blijkt uit een rapport van TikTok over het eerste kwartaal van 2026 dat het platform veel content automatisch beoordeelt. Daarin staat dat automatische verwijderingen, waaronder die door AI, inmiddels goed zijn voor meer dan 96 procent van alle verwijderingen.
Waarom verwijdert een platform het ene bericht wel en het andere niet?
Dat een platform een bericht technisch gezien kan herkennen, betekent niet automatisch dat het ook wordt verwijderd.
Volgens Goanta spelen daarbij verschillende factoren een rol:
- 🔧
De technische mogelijkheden: niet alle content is even makkelijk automatisch te herkennen. Bekend illegaal beeldmateriaal is bijvoorbeeld eenvoudiger te modereren dan haatzaaiende uitlatingen of desinformatie, waarbij meer context nodig kan zijn.
- 📊
De trainingsgegevens: automatische systemen zijn afhankelijk van de gegevens waarmee ze zijn getraind. Hoe goed zo’n systeem bepaalde content herkent, hangt daar mede van af.
- 📋
Het beleid van het platform: wat een platform vervolgens met die technische mogelijkheden doet, verschilt per platform. De eigen communityrichtlijnen bepalen mede welke content wel en niet wordt aangepakt.
- 💰
De kosten: ook de hoeveelheid geld die een platform in contentmoderatie wil steken, speelt een rol. Zo kan een platform ervoor kiezen om de moderatie uit te besteden om kosten te besparen.
Een goed voorbeeld is gesponsorde content van influencers. Goanta legt uit dat platforms technisch gezien kunnen herkennen dat een bericht reclame bevat. Toch betekent dat niet automatisch dat die content wordt verwijderd of duidelijk als reclame wordt gemarkeerd. Platforms hebben er namelijk ook een commercieel belang bij dat deze content op hun platform blijft staan.
Een bericht over jou is niet automatisch illegaal
Iemand kan iets over jou plaatsen op een socialmediaplatform waar je niet blij mee bent. Maar als je dat bericht rapporteert, betekent dat niet automatisch dat het platform het direct verwijdert. Goanta zegt dat dit komt doordat iets wat vervelend, kwetsend of zelfs schadelijk is, niet meteen ook illegaal is.
De Wet op digitale diensten (DSA) stelt hoe platforms met meldingen van illegale content moeten omgaan. Goanta: ‘’De DSA-procedure voor het melden van content is specifiek bedoeld voor illegale inhoud. Of iets dus illegaal is, wordt bepaald door andere Europese of nationale wetten.’’
Bij bijvoorbeeld een bericht waarin iemand jouw privacy schendt of je beschuldigt van iets wat niet waar is, ligt het volgens Goanta ingewikkelder. ‘’Vooral bij laster moet juridisch worden beoordeeld wat er precies aan de hand is.’’
Heeft rapporteren dus eigenlijk zin?
Uit eigen ervaring weet Goanta hoe lastig het kan zijn om illegale content van een platform te laten verdwijnen. Op een TikTok-account dat ze voor onderzoek gebruikt, kreeg ze steeds advertenties voor vals geld te zien. Ze meldde meer dan tien van deze advertenties en maakte ook bezwaar, maar TikTok ondernam volgens haar niets. De advertenties bleven voorbijkomen.
Haar ervaring laat zien dat platforms een belangrijke rol spelen bij het aanpakken van illegale content. Zij kunnen ervoor zorgen dat zulke berichten minder zichtbaar worden, maar kunnen de verspreiding ervan ook juist versterken.
Of het rapporteren van berichten volgens Goanta zin heeft? Ze vindt het belangrijk dat we inhoud blijven melden, ook al lijkt het soms alsof er niets mee wordt gedaan. ‘’In het ergste geval vormen deze meldingen digitale sporen die kunnen worden gebruikt door onderzoekers (als zij toegang krijgen tot die gegevens) of overheidsinstanties (zoals de Europese Commissie). Zij kunnen daarmee vaststellen of platforms zich daadwerkelijk aan de wet houden of niet.’'