Lio als 'gezond alternatief’ voor roken blijkt vooral gebakken lucht

Foto: Facebook-pagina Lio

'Adem gewoon'

Geen chemicaliën, geen nicotine, niet roken, niet vapen, ‘adem gewoon’, prijkt het op de website van Lio. Het product dat ze verkopen is een gelakt houten pijpje met daarin zogeheten ‘cores’, die de aroma en smaak over moeten dragen als je een trekje neemt. Wat geurigheid, iets tussen je vingers en tussen je lippen te houden, om toch een ‘trekje’ te nemen en iets van een prikkel te voelen. Het zou genoeg zijn om jou te helpen om te stoppen met roken. 

Maar als we het product, de ingrediënten en de claims die het bedrijf doet voorleggen aan een expert van het Trimbos-instituut, is haar oordeel overduidelijk: "Ik vind het onverantwoord en raad het ten sterkste af. Het is heel ongezond om deze stoffen in te ademen en het is als stoppen-met-roken-methode gewoon niet geschikt."

Toch zijn er online ook tevreden gebruikers, die beweren van het roken af te zijn door het product. De vraag is alleen: vervang je een slechte gewoonte, of ruil je het ene bekende gevaar in voor een nieuw, onbekend risico? 

Wat inhaleer je precies?

De waarschuwing van Croes wordt nog relevanter als je ziet hoe vaag Lio zelf is over de ingrediënten in het product. Voor sommige smaken is Lio redelijk specifiek. Zo bevat ‘Minty Magic’ pepermunt-, citroen- en limoenolie en bestaat ‘Cinnamon Spice’ uit pepermunt- en kaneelolie. Maar bij de fruitsmaken houdt die transparantie op.

Voor smaken als ‘Mango Passion’, ‘Razzy Berry’ en ‘Ohh My Orange’ verschuilt het bedrijf zich achter ‘Natural Flavours’ (natuurlijke smaakstoffen). Dit is een vage, wettelijk toegestane term die van alles kan betekenen. Als consument heb je dus geen idee wat je inademt.

‘Natuurlijk’ is niet altijd veilig

Een product als Lio valt in Nederland niet onder de strenge Tabaks- en rookwarenwet, maar onder de algemene Warenwet, volgens de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). Zij stellen ook dat dit betekent dat de fabrikant zelf moet kunnen aantonen dat het product veilig is. Maar kan Lio dat wel?

Want zelfs de natuurlijke essentiële oliën die wel zijn benoemd doen alarmbellen afgaan. De claim dat 'natuurlijk' ook 'veilig' is? "Dat is eigenlijk gewoon bullshit,” aldus Croes. Ze waarschuwt dat je longen niet zijn ontworpen voor dit soort stoffen. "Essentiële oliën als lavendel of munt wil je niet in je longen hebben," stelt Croes, die ook kaneel noemt als een stof die bekendstaat als schadelijk voor de longen.

Veilig om te eten, niet om in te ademen

"Dat iets veilig is om te eten, betekent niet dat het ook veilig is om diep in je longblaasjes te trekken. Je maag-darm-kanaal en je longen zijn twee compleet verschillende systemen," legt ze uit. "Het inademen van vettige substanties in je longen, zoals oliën, is buitengewoon slecht. Dat moet je niet doen.”

Het inhaleren van oliën brengt volgens Croes extra risico's met zich mee voor mensen met astmatische klachten en kan algemene schade aan de luchtwegen veroorzaken. De reden dat Lio die wettelijk verplichte veiligheid niet kan aantonen, is volgens de expert simpel: het bewijs bestaat niet. "Er zijn heel weinig toxiciteitsstudies naar gedaan en er zijn ook weinig klinische studies gedaan.”

Of een product veilig is, wordt slechts steekproefsgewijs door de NVWA gecontroleerd. Ze doen geen preventieve controle voor een product op de markt komt.

Een stokje met een smaakje? 'Nee, dat helpt niet'

Naast de claims over veiligheid, is de belangrijkste belofte van Lio dat het helpt om te stoppen met roken. "Helpt het om een stokje in je mond te steken met een smaakje om te stoppen? Nee, eigenlijk niet," stelt ze.

Volgens Croes verwart Lio het ritueel van het roken met de verslaving. Het ritueel, de hand-tot-mond-beweging, is het aangeleerde ‘handelingscomponent’. “Wat je jarenlang doet, is een automatisme geworden,” legt Croes uit. “Als je de hond uitlaat, rook je een sigaretje, als de kinderen net naar bed zijn, draai je er eentje. Dat is de gewoonte van het roken.”

Stress als ontwenningsverschijnsel

Maar die gewoonte is maar de helft van het verhaal. De echte drang die je voelt als je zin hebt om te roken is fysiek. Rokers die denken dat een sigaret ‘stress verlicht’, hebben eigenlijk te maken met ontwenningsverschijnselen. “Je nicotinespiegel daalt, je wordt trillerig en geïrriteerd,” aldus Croes. 

Ze legt uit dat Lio’s product enkel het ritueel aanpakt, waardoor je de psychologische gewoonte niet afleert, maar enkel in een ander, onbevredigend jasje steekt. "Dit product helpt je daar niet bij. Als het je niet lukt te stoppen, heb je eerder een coach nodig die je hier doorheen coacht."

Gevolgen voor de consument

Wat als je, of door de valse gezondheidsclaims, of omdat je gewoon niet tevreden bent je geld terug wilt? Dat is lastig, want het bedrijf achter Lio is voor consumenten onzichtbaar en niet te bereiken. Op de Nederlandse website is geen KvK-nummer, geen fysiek adres en geen telefoonnummer te vinden, wat wettelijk verplicht is.

Terwijl Lio op eigen site pronkt met een score van 4,7 sterren, zien we op het onafhankelijke Trustpilot met 3,7 sterren een ander beeld. Ook is daar een waarschuwing voor nepreviews te zien. Er zijn genoeg tevreden klanten, maar ook veel klachten. Over een onbereikbare klantenservice en een misleidende retourgarantie, waarbij het bedrijf zou eisen dat je het product de volle 30 dagen gebruikt, voordat je geld terug krijgt.

De ondoorzichtigheid van het bedrijf blijkt ook uit de verzendtijd. Op de website claimt Lio wereldwijd "vanuit Nederland" te verzenden. Opvallend genoeg duurt de levering binnen Nederland zelf 2 tot 3 dagen, terwijl klanten in het Midden-Oosten hun bestelling "de volgende dag (vanaf Dubai)" ontvangen. Dit roept vragen op over waar het bedrijf gevestigd is en vandaan opereert.

Hoe stop je wel?

Wie echt wil stoppen met roken, heeft volgens tabaksexpert Esther Croes vooral baat bij een goede voorbereiding en een bewezen aanpak. "Maak een persoonlijk stopplan via de website ikstopnu.nl, vertel je vrienden en collega’s erover en denk na over hoe je moeilijke momenten gaat aanpakken," stelt ze.

Ze benadrukt dat professionele hulp de slagingskans aanzienlijk kan vergroten. "Een stopcoach kan je hier doorheen coachen. Die vind je via de huisarts of via ikstopnu.nl/indebuurt."

Volgens Croes is zo'n doordachte aanpak belangrijk. Als je keer op keer mislukte pogingen doet, bijvoorbeeld met een onbewezen middel, kan de moed je in de schoenen zakken. Dat kan een volgende, serieuze poging om te stoppen in de weg staan.

Je hebt in ieder geval geen Lio nodig om te stoppen met roken. Gek genoeg is hun eigen slogan het beste advies om het product niet te gebruiken: adem gewoon.

Reactie Lio: “...loze woorden, gebakken lucht”

Radar heeft de bevindingen uit dit artikel voorgelegd aan Lio. Het bedrijf reageerde uitgebreid, bijgestaan door 11 wetenschappelijke bronnen om hun claims te ondersteunen. Maar als we met de expert in deze 'bewijslast' duiken, zien we vooral een patroon van misleiding en tegenstrijdigheden. 

Enerzijds stelt Lio in hun reactie dat hun product 'niet bedoeld is als medisch hulpmiddel', maar tegelijkertijd onderzoeken ze of 'certificering als medisch hulpmiddel haalbaar is'. Ook claimen ze te helpen bij het 'doorbreken van de hand-naar-mond beweging', terwijl hun product die gewoonte juist perfect nabootst en in stand houdt.

Over Lio's beweringen van 'strikte kwaliteits- en veiligheidsnormen' is expert Esther Croes kort: "Mooie woorden, loze woorden, gebakken lucht," omdat de veiligheid bij inhalatie nooit is aangetoond. Lio geeft aan 'open en transparant' te willen communiceren, maar hun reactie lijkt het tegendeel te bewijzen.