Meer bedrijven roepen speelzand terug vanwege asbest: wat we tot nu toe weten

Welke producten bevatten asbest?

Begin deze maand bracht het Algemeen Dagblad naar buiten dat verschillende speelgoedsets met speelzand asbest bevatten. Ze lieten twaalf producten onderzoeken en in zes daarvan werd asbest aangetroffen. 

Na dit artikel hebben bedrijven massaal speelzand laten testen en worden er steeds meer producten teruggeroepen. Tot nu toe: 

• Action: Stretch Squad uitrekbaar figuur 1 stuk en Stretch Squad uitrekbare figuren 4 stuks. De producten hebben artikelnummer 3209338 of 3202066 en zijn verkocht van 22-04-2024 tot en met 13-02-2026. 
• Marskramer: CCG Creafun Zand Schilderen Boerderij, met artikelnummer 250-0099, EAN-code 8715427137506 en batchcode IO-240520. Het product is verkocht in de periode 21-01-2025 tot en met 04-02-2026. 
• Top1Toys: CCG Creafun Zand Schilderen Boerderij, met artikelnummer 250-0099, EAN-code 8715427137506 en batchcode IO-240520. Het product werd verkocht van 20-01-2025 tot en met 04-02-2026. 
• Toi-Toys: Pufferz Pufferfiguren in 6 verschillende kleuren, met artikelnummer 3588Z en EAN-code 8714627012316. 
• HEMA roept verschillende producten terug. Het gaat onder andere om een knutselzak zand in de kleur roze en paars, met artikelnummer 15.90.0101 en een knutselzak zand in de kleur groen en blauw met artikelnummer 15.90.0102. Deze zakken werden verkocht van 18-03-2024 tot 11-02-2026. Verder worden er zandstrooiers met artikelnummer 15.90.0035 teruggeroepen die in dezelfde periode verkocht zijn. Daarnaast gaat het nog om zandcreaties kaarten met artikelnummer 15.92.0121 en zandcreaties magneten met artikelnummer 15.92.0122. Deze zandcreaties zijn verkocht van 16-01-2023 tot 16-03-2025. 

Hoe gevaarlijk is dit speelgoed voor je kind?

Het is lastig te zeggen hoeveel risico kinderen lopen die met dit zand hebben gespeeld, omdat het onduidelijk is hoeveel asbest ze dan binnenkrijgen. Daar wordt momenteel onderzoek naar gedaan in Nieuw-Zeeland (waar al eerder asbest in speelzand is aangetroffen). 

Dat asbest een gezondheidsrisico vormt is echter wel duidelijk. Asbestvezels kunnen namelijk tot diep in je longen doordringen en (jaren later) longkanker of longvlieskanker veroorzaken. Hoe groot die kans is, hangt af van hoeveel en hoe vaak je vezels hebt ingeademd.

Waarom duurt het zo lang voordat er duidelijkheid is vanuit de NVWA?

De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit heeft nog geen officiële terugroepacties opgelegd. Zij willen eerst hun eigen onderzoek, volgens voorgeschreven methoden, afwachten om zo de risico’s in te kunnen schatten. Dit kan nog weken duren. 

Ondertussen halen winkels hun producten dus zelf uit de schappen. Sommige omdat er asbest in de producten is aangetroffen, anderen uit voorzorg. Webwinkels Bol en Amazon hebben bijvoorbeeld voor de zekerheid alle artikelen die worden aangeboden binnen de productcategorie ‘speelzand’ verwijderd van hun website. 

Hoe breng je deze producten veilig terug?

Alle winkels roepen op de speelgoedartikelen niet meer te gebruiken en terug te brengen naar de winkel. Behandel de speelset daarbij als asbest-afval, dus:

• Voorkom verstuiving: giet of strooi het niet uit en zuig het niet op met je stofzuiger. Heb je speelzand gemorst? Veeg het dan op met een vochtige doek. 
• Verpak het in een stevige plastic zak en sluit deze goed af.
• Gooi het niet in de vuilnisbak, maar breng het terug naar de winkel of naar de milieustraat. Als je het terugbrengt naar de winkel, krijg je het aankoopbedrag terug. Daar heb je geen kassabon voor nodig. 

Bronnen: AD, NVWA