OpMaat Hypotheek

Al twee jaar besteedt Radar regelmatig aandacht aan de OpMaat Hypotheek van de Rabobank. Pas nu komt de bank met een regeling, na een aanbeveling van de Financiële Ombudsman. Is die regeling voldoende? Hoeveel klanten vallen buiten de boot? Live in de studio spreekt Antoinette Hertsenberg met de Rabobank. Bekijk de uitzending

De regeling komt er op neer dat de overlijdensverzekeringspremie UIT het spaarpotje wordt gehaald en dat je die apart en los gaat betalen. 1) het spaarpotje wordt aangevuld en je krijgt achterstallige rente (heel weinig rente overigens 2) je krijgt de rekening van de premie mét rente wegens achterstallige betaling 3) je gaat iets meer premie betalen vanwege de duurdere incasso die nu los geïnd gaat worden Wat die voorlichter van de RABO gisteren in het programma al probeerde te zeggen, maar geen luisterend oor vond bij de presentratrice: er is geen geld verdwenen, enkel een verkeerde beeldvorming. Het SALDO blijft uiteindelijk gelijk. Want het staat je vrij om de premie van de overlijdensverzekering gewoon elke maand bij te storten in je spaarpotje. Het enige wat dit item met de Rabobank bewezen heeft is dat het overgrote deel van het publiek te dom is om een hypotheek af te sluiten. Als de ombudsman er nu voor zorgde dat een toekomstige huisbezitter een verplichte cursus zou moeten doen voordat hij een hypotheek mocht aanvragen, zouden we een stuk verder zijn!

Je zult bedoelen: we zouden een stuk verder zijn als banken hun klanten gewoon goed voorlichten!! In de adviesgesprekken en de informatiebrochures werd met geen woord gerept over de hoogte en wijze van berekening van de overlijdensrisico-premie en de wijze van betaling daarvan. Wel werd duidelijk gezegd dat de klant "absoluut geen vermogensrisico" over het spaardeel zou lopen. Dit heeft zelfs nog in de financiële bijsluiter gestaan die in 2002/2003 voor de opmaathypotheek is opgesteld!! Dus ook na oktober 2000 heeft de Rabo gewoon een spaargarantie afgegeven. Wie is hier nu stom? Voor het overige klopt je analyse. De Wabeke-regeling is een aanfluiting, ook voor klanten met een lening van voor oktober 2000. Wabeke zegt nl. met zoveel woorden dat Rabo pas gehouden is het geld in de spaarpot terug te storten - de overlijdensrisico-premie die ten onrechte uit de spaarpot is gehaald - nadat de klant dit deel van de premie alsnog (met rente over al die jaren) aan de bank heeft betaald. Als dat geen sigaar uit eigen doos is, dan weet ik het niet meer!! Die spaargarantie, waarop de klant ook volgens Wabeke mocht vertrouwen, is er gewoon niet. Wabeke ziet over het hoofd dat in de offerte (en ook rechtsboven op de verzekeringspolis) de premiebedragen worden genoemd die de klant elke maand voor de opmaatverzekering verschuldigd is. De klant mag verwachten dat dit de totaal verschuldigde premie is. Niet minder, maar zeker ook niet meer. De klant mag bovendien ogv de offerte en de informatiebrochure verwachten dat deze maandelijkse premie als volgt wordt gebruikt: 1. een deel wordt gestort in een spaarpot en/of 2. een deel wordt belegd en 3. een deel wordt gebruikt voor de betaling van premie voor de overlijdensrisicoverzekering Uiteraard mag de klant ook verwachten dat niet het gehele bedrag van de maandelijkse premie opgaat aan de overlijdensrisicoverzekering. Het doel van de opmaat is immers om een kapitaal op te bouwen voor de aflossing van de lening. Zo is het mij destijds in de adviesgesprekken ook uitgelegd. Daarbij heb ik duidelijk aangegeven dat ik voor 75% van de lening wilde sparen. Nooit is verteld dat je kunt interen op je spaargeld. Elke maand zou je een stukje sparen en een stukje beleggen en zo zou je langzaam (maar zeker!) vermogen opbouwen om de lening mee af te lossen. Je zou enkel risico lopen over de beleggingen, niet over het sparen. Inmiddels weten we dat de werkelijkheid anders is. De wijze van berekening van de premie voor de overlijdensrisicoverzekering en de onttrekking daarvan aan het beleggings- EN spaartegoed kan, afhankelijk van de omstandigheden (o.a. waarde van het beleggingstegoed, leeftijd van de verzekerde, hoogte verzekerd bedrag), tot gevolg hebben dat de maandelijks te betalen inleg volledig of voor een groter deel opgaat aan de overlijdensrisicoverzekering. In dat geval bouwt de klant dus geen of veel minder kapitaal op dan verwacht (er wordt immers niets of minder van de premie gespaard/belegd). In het ergste geval is de premie voor de overlijdensrisicoverzekering zelfs hoger dan de maandelijkse inleg. In die situatie teert de klant in op zijn reeds opgebouwde spaar- en beleggingsvermogen. In Radar werd het dramatische geval genoemd van een klant die te horen kreeg dat de voorspelde eindkapitalen op 0,00 euro zouden uitkomen. Vertel mij eens: hoe had de klant dit kunnen weten? De informatiebrochures vermelden niets over de wijze van berekening van de overlijdensrisico-premie. Dit blijkt alleen uit de (cryptische) verzekeringsvoorwaarden die de klant pas weken na het sluiten van de lening worden toegezonden. Bovendien wordt in de brochures (ook van na oktober 2000) met zoveel woorden gegarandeerd dat hij geen vermogensrisico over het spaargeld loopt.....maar toch kun je op 0,00 euro uitkomen?? De "oplossing" van Wabeke houdt in dat er geen overlijdensrisico-premie uit de spaarpot gehaald mag worden. Wel blijft de klant gehouden om dat deel van de premie te betalen. Dit is merkwaardig want dit kan tot gevolg hebben dat de premie die de klant uiteindelijk maandelijks moet betalen hoger is dan de maandbedragen die in de offerte (en op het polisblad) worden genoemd. Dit is het geval als de premie die verschuldigd is voor de overlijdensrisico-component van de opmaatverzekering op een gegeven moment (bv. als gevolg van tegenvallende beleggingsresultaten) hoger is dan de maandelijkse inleg. Voorbeeld: stel volgens de offerte betaal je 80 euro premie per maand en gekozen is voor 50% beleggen en 50% sparen. Volgens de systematiek van de opmaatverzekering gaat er nu 40 euro in de beleggingspot en 40 euro in de spaarpot. Stel verder dat op een gegeven moment de premie voor het overlijdensrisico volgens de berekeningssystematiek van de opmaatverzekering 100 euro is. Deze premie wordt dan onttokken aan het spaar- en beleggingstegoed. Voor een bedrag van 20 euro teert de klant nu in op zijn reeds opgebouwde vermogen. Bovendien heeft hij 20 euro meer betaald dan blijkens de offerte het geval zou moeten zijn!! Dit is overduidelijk een geval van een "verborgen kosten"-structuur. Dit mag niet de uitkomst van de Wabeke-regeling zijn! De klant betaalt dan immers meer dan waartoe hij op grond van de offerte gehouden is (in het voorbeeld: 100 euro vs. 80 euro). Eigenlijk is het gebruik van het woord "premie" in de offerte (en het polisblad) heel misleidend. Bedoeld is nl. de maandelijkse "inleg" - en dat is heel wat anders. Op zichzelf is het natuurlijk redelijk dat de klant voor de overlijdensrisico-component van de opmaatverzekering premie moet betalen. Echter, de klant hoeft op grond van de offerte (en vermoedelijk ook de adviesgesprekken) niet te verwachten dat hij meer overlijdensrisico-premie moet betalen dan zijn maandelijkse inleg. De offerte noemt immers de verschuldigde premiebedragen. Ook zou de klant, zoals gezegd, mogen verwachten dat een reëel deel van de maandelijkse inleg wordt aangewend voor de spaarpot en/of de beleggingen. De klant is immers voorgespiegeld (in de offerte, de brochures en de adviesgesprekken) dat hij door te sparen en/of beleggen vermogen zou opbouwen om de lening mee af te lossen. Het kan dus niet zo zijn dat de gehele maandelijkse inleg opgaat aan overlijdensrisicopremie. Naar mijn mening zou het dan ook redelijk zijn als het deel van de overlijdensrisicopremie dat ten onrechte door de Rabo uit de spaarpot is gehaald, voor rekening komt van de Rabo. En dus niet, zoals nu in de wabeke-regeling het geval is, voor rekening van de klant. Het is ten slotte de Rabo die zijn zorgplicht heeft geschonden door de klant niet goed voor te lichten over de risico's. In dat opzicht was Wabeke duidelijk.

Ook wij hebben een zogenaamde Opmaat hypotheek van de Rabobank (afgesloten in 2001, maar wel degelijk met de opmerking dat het spaargedeelte zeker was). Met veel vertrouwen in de adviseur gekozen voor 25% sparen, 32% aandelen en 43% obligaties. Omdat we overwaarde hadden uit een eerder huis hebben we via zogenaamde hoog-laag constructie gedurende de eerste 36 maanden heel veel premie betaald en betalen we nu een lage maandpremie. Uiteindelijk vallen de beleggingsresultaten tot nu toe flink tegen, maar dat is uiteraard ons eigen risico. Daar wij voor de hoog-laag constructie hebben gekozen is ons maandbedrag op dit moment zo laag dat daar nog maar net alle kosten mee gedekt kunnen worden. Extra inleg is er dan ook bijna niet. Dat is iets waarover de adviseur ons beter had kunnen voorlichten. Ik heb nog niet doorgerekend of dit verhaal ons tot op heden spaartegoed heeft gekost maar zal dat zeker wel gaan doen. Mocht dat zo zijn dan dient de Rabobank uiteraard te zorgen dat misgelopen rentes op dat spaartegoed worden vergoed en het bedrag aan te vullen, maar aan de andere kant zullen die premies toch betaald moeten worden, zo realistisch ben ik dan ook wel weer.