Reactie Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd

In de uitzending van maandag 16 november 2026 besteedt Radar aandacht aan medisch afvallen. De medicijnen mogen alleen voorgeschreven worden aan mensen die er een medisch belang bij hebben, maar uit onderzoek van Radar blijkt dat particuliere klinieken het niet zo nauw nemen met de richtlijnen. We hebben de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd om een reactie op deze bevindingen gevraagd. Deze lees je hier.
Schrikt de inspectie van onze bevindingen?
Helaas zien we deze ontwikkeling steeds meer, waardoor we hier onderhand niet meer van schrikken. Dat neemt niet weg dat het een zorgelijke ontwikkeling is. Het gaat hier om geneesmiddelen, die volgens de richtlijnen van de eigen beroepsgroep van artsen, alleen mogen worden voorgeschreven in combinatie met leefstijlinterventie en begeleiding. Omdat het effect niet blijvend is als met de medicatie wordt gestopt, blijft de begeleiding bij het veranderen van leefstijl van iemand die wil afvallen, erg belangrijk.
Overtreden deze klinieken de wet?
Op basis van de informatie die jullie voorleggen, lijkt het erop dat deze artsen zich niet houden aan de richtlijnen die hiervoor gelden. De richtlijnen schrijven bijvoorbeeld voor dat er leefstijlinterventie dient plaats te vinden, en waar dit uit bestaat. Maar ook hoe patiënten gescreend moeten worden tijdens het gebruik van de medicatie.
In hoeverre mag een cosmetische kliniek (met winstoogmerk) deze receptplichtige medicatie überhaupt aanbieden tussen de botox, de fillers en implantaten?
Het voorschrijven van deze medicatie mag en kan alleen gedaan worden door een arts. Deze arts is altijd verantwoordelijk en ook aansprakelijk wanneer het niet goed gaat.
Hoe handhaaft de inspectie de rol van de waarborg van de arts in deze setting?
Als er aanleiding voor is kan de inspectie op verschillende manieren handhaven. Dat varieert bijvoorbeeld van het opleggen van verbetermaatregelen tot het opleggen van bestuursrechtelijke maatregelen. Zie ook de website van de IGJ https://www.igj.nl/over-ons/hoe-we-werken/handhavende-interventies
Hoe kan het dat deze klinieken op deze manier kunnen opereren?
Zoals hierboven aangegeven mag deze medicatie worden voorgeschreven voor medisch afvallen mits er voldaan wordt aan de geldende richtlijnen. De inspectie kan op basis van meldingen en als er sprake is van zeer grote risico’s, toetsen of een kliniek voldoet aan deze richtlijnen.
Kunnen jullie als toezichthouder ook zelf onderzoek starten op een specifiek thema of zijn jullie daarvoor volledig afhankelijk van het krijgen van meldingen?
Ja, dat kan, maar dat doen wij als daar op basis van (aanzienlijke) risico’s aanleiding toe is.
Wanneer is er, voor de inspectie, sprake van "zeer grote risico’s"?
Als er grote kans is op ernstige schade bij een patiënt door tekortkomingen in de zorg.
Mag een kliniek of aanbieder de merknamen van geneesmiddelen dan wel expliciet benoemen én aanbieden via hun websites?
Nee, het is verboden reclame te maken voor receptplichtige geneesmiddelen, dit geldt voor iedereen dus ook voor klinieken. Zie o.a. Wat zijn geneesmiddelenreclame en gunstbetoon? | Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd
Hoe kan het dat er (vooral online) zo veel reclame voor medisch afvallen kan worden gemaakt en dat zelfs de farmaceut daar aan mee kan doen?
Een kliniek mag reclame maken voor een behandeling. Er mag geen reclame gemaakt worden voor een geneesmiddel. Wij zien dat deze klinieken hiermee de randen van de wet opzoeken.
Is het handelen van de farmaceut, met het maken van reclame voor een eigen website (bijvoorbeeld in kranten, op televisie en op sociale media) waarin zij de ‘patiënt’ naar aanbieders van medisch afvallen doorverwijzen bekend bij de toezichthouder?
Zie voor het antwoord op deze vraag: https://www.igj.nl/zorgsectoren/geneesmiddelen/geneesmiddelenreclame/marketingcampagnes-nieuwe-geneesmiddelen
In hoeverre handhaaft de inspectie hier op?
De IGJ heeft de afgelopen jaren verschillende boetes opgelegd, oa aan media, voor publieksreclame voor geneesmiddelen:
- In 2023 4 boetes (alle definitief)
- In 2024 10 boetes (in 1 zaak loopt nog een hoger beroep)
- In 2025 6 boetes opgelegd (waarvan er in 2 zaken nog een hoger beroep loopt)
- In 2026 1 boete opgelegd (in deze zaak is ook beroep ingediend)
We doen overigens meer dan boetes opleggen en geven bijvoorbeeld waarschuwingen of gaan in gesprek.
Naast de IGJ treedt ook de zelfreguleringsorganisatie CGR op bij dit onderwerp ( CGR - CGR ).