Reactie Nationale ombudsman en Commissie Werkelijke Schade

Reactie Reinier van Zutphen, Nationale Ombudsman

Blijvende onduidelijkheid over de verschillende routes

• “Er bestaat nog steeds veel onduidelijkheid bij ouders en hun advocaten over waar zij aan toe zijn, hoelang het proces duurt en welke route het beste past.
• Mogelijk heeft het stoppen van de CWS minder gevolgen dan nu wordt gevreesd. Maar zolang ouders en gemachtigden geen duidelijke antwoorden krijgen, blijven die zorgen begrijpelijk.
• Niet alle ouders die nog bij de CWS in de wachtrij staan, hebben hierover bericht ontvangen, terwijl op de website staat dat zij terechtkunnen bij SGH of MijnHerstel.
• Zoals vaker in deze hersteloperatie schiet de informatievoorziening ernstig tekort, terwijl het vertrouwen van ouders al laag is. Daarom is heldere communicatie cruciaal.
• Afgelopen vrijdag heb ik de staatssecretaris opnieuw opgeroepen ervoor te zorgen dat de UHT ouders duidelijkheid biedt. En antwoorden geeft op de vragen die leven.”

Een bestuursrechtelijke route met bezwaar en beroep moet een reële optie blijven

• "De wet geeft ouders recht op een besluit waartegen bezwaar en beroep mogelijk is. In de praktijk blijkt die route via de CWS echter zeer lang te duren.
• De overheid slaagt er daarmee niet in ouders tijdig herstel te bieden zoals de wet dat voorschrijft.
• Daarom vind ik het positief dat gebruik wordt gemaakt van vaststellingsovereenkomsten. Daarmee kan financieel herstel sneller en voor ouders prettigere manier, worden afgerond.
• Dat kan ook voordelen hebben voor ouders, bijvoorbeeld doordat minder bewijs nodig is en er meer ruimte is voor hun persoonlijke verhaal. Uit ervaringen met SGH blijkt bovendien dat veel ouders deze aanpak positiever ervaren.
• Tegelijkertijd moet een vaststellingsovereenkomst eerlijk en zorgvuldig tot stand komen. Ouders mogen niet het gevoel krijgen dat zij moeten tekenen omdat de andere route te lang duurt.
• Daarom moet een bestuursrechtelijke route met bezwaar en beroep een realistisch alternatief blijven. Anders is er feitelijk geen sprake van een vrije keuze.
• Daarover maak ik mij zich zorgen. Deze route is namelijk in theorie beschikbaar als ouders alle hoepels door zijn gesprongen. Maar hoelang zo’n route gaat duren en waar ouders aan toe zijn als zij voor deze route kiezen, blijft in nevelen gehuld.“

Reactie Commissie Werkelijke Schade 

De commissie mag op dit moment geen nieuwe zaken van gedupeerde ouders aannemen of opstarten. Dit heeft het Ministerie van Financiën besloten. Dat betekent dat de commissie zich nu richt op de afhandeling van de verzoeken van gedupeerde ouders die al bij de commissie in behandeling zijn. Daarnaast mag de CWS nog wel in specifieke situaties adviseren, zoals bij dossiers van ouders die ten onrechte zijn verdacht van opzet of grove schuld en nabestaanden. Deze twee groepen kunnen vooralsnog wel bij de CWS terecht voor een advies voor een aanvullende schadevergoeding.

Voor andere gedupeerde ouders betekent dit dat zij zijn aangewezen op de routes die via het Aanmeldportaal van het Ministerie van Financiën worden aangeboden.

Het stopzetten van de CWS staat niet op zichzelf. De uitfasering van de CWS maakt onderdeel uit van een bredere herziening van het stelsel voor schadeherstel voor gedupeerde ouders, naar aanleiding van het advies van de commissie Van Dam van 15 januari 2025. Dit stelsel zet nadrukkelijk in op twee schaderoutes die afsluiten met een VSO, namelijk die via de SGH of MijnHerstel. De invulling van een bestuursrechtelijke route, zoals de Commissie Werkelijke Schade biedt, is nog onduidelijk. 

De commissie vindt het jammer dat haar beschikbare capaciteit en kennis niet meer kan worden ingezet om ouders te helpen. De commissie heeft zich de afgelopen jaren ingezet voor ouders en blijft zich de komende tijd onverminderd, onafhankelijk en volledig inzetten voor de ouders die al in behandeling zijn, ouders die ten onrechte zijn verdacht van opzet of grove schuld en nabestaanden.