Reactie NVPC en Antoni van Leeuwenhoek ziekenhuis
In de uitzending van maandag 1 juni 2026 bespreken we de voorlichting over borstimplantaten. Worden vrouwen wel goed geïnformeerd over alle mogelijke risico’s en complicaties? We hebben de Nederlandse Vereniging voor Plastische Chirurgie (NVPC) en het Antoni van Leeuwenhoek ziekenhuis om een reactie gevraagd. Deze lees je hier.
Nederlandse Vereniging voor Plastische Chirurgie (NVPC)
Patiëntveiligheid en informed consent: de feiten
De NVPC stelt normen voor patiëntenvoorlichting die verankerd zijn in de Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO) en het medisch tuchtrecht. Bijsluiter, informed consent en uitgebreide risicobespreking zijn geen vrijblijvende aanbevelingen maar bindende vereisten voor alle NVPC-leden.
Uit uw consultbezoeken concludeert u dat bij de vier bezochte klinieken er geen documentatie , in de zin van bijsluiter ( hetzij van NVPC of eigen kliniek), informed consent, prothese brochures, etc. worden gedeeld met de patiënt.
Bij navraag geven de klinieken aan dat dit wel gedaan is. Iedere kliniek verschaft via app, mail, of patiëntenportaal de nodige informatie voor de patiënt om een goede beslissing te kunnen nemen over een borstvergroting.
Er wordt geen schriftelijk materiaal meer meegegeven aan patiënten. Dat is niet een vermindering van transparantie, maar een verbetering: digitale verstrekking garandeert dat iedere patiënt het document daadwerkelijk ontvangt en bevestigt. De conclusie dat patiënten niet worden geïnformeerd is dan ook onjuist.
Wetenschappelijke verantwoording van de gestelde vragen
Wij lichten de voorgelegde inhoudelijke vragen puntsgewijs toe:
Breast Implant Illness (BII) en causaliteit
De uitspraak dat er geen bewijs bestaat dat klachten door implantaten worden veroorzaakt is wetenschappelijk verdedigbaar. Twee recente en omvangrijke Nederlandse studies bij respectievelijk bijna 6100 en ruim 12.000 vrouwen met een gemiddelde follow-up van 12 jaar toonden aan dat vrouwen die bij hun borstkankerbehandeling kiezen voor een reconstructie met een siliconen borstimplantaat geen verhoogd risico hebben op klachten die in verband worden gebracht met BII en auto-immuun- of reumatische aandoeningen. Ook als bij de vergelijkingen rekening werd gehouden met verschillen in leeftijd, borstkankerstadium en aanvullende behandelingen zoals bestraling en chemotherapie, vonden de onderzoekers geen verhoogd risico op BII- klachten en auto-immuun- of reumatische aandoeningen bij vrouwen met een siliconen borstimplantaat. De onderzoeken lieten dus zien dat er geen (causale) relatie is tussen BII-klachten en auto-immuun- of reumatische aandoeningen en de siliconen borstimplantaten. Deze conclusie lijkt ook door getrokken te kunnen worden naar de ingrepen voor cosmetische plaatsing van siliconen borstimplantaten
Het spreekt voor zich dat vrouwen mét of zonder siliconen borstimplantaten, die gezondheidsklachten ervaren op erkenning en begrip van hun zorgverlener moeten kunnen rekenen en dat mogelijke onderliggende oorzaken onderzocht moeten worden.
BIA-ALCL en lymfeklierkanker
Het risico op Breast Implant-Associated Anaplastic Large Cell Lymphoma (BIA-ALCL) is sterk geassocieerd met sterk geruwd oppervlak (macrotextuur) van de prothese. De sterk geruwde implantaten die dit risico droegen worden niet meer geplaatst. Het risico bij de huidige generatie gladde en nanotextuur implantaten is aanzienlijk lager. Ter referentie: het gemiddelde risico bij eerder toegepaste geruwd implantaten bedroeg circa 1 op 7.000; bij bepaalde macrotextuur-typen (Biocell) maximaal circa 1 op 3.000. Bij de huidige glad en nanotextuur implantaten is dit risico een veelvoud lager. De stelling dat ‘het issue niet meer bestaat’ gaat te ver en is onnauwkeurig geformuleerd: het risico is niet nul, maar het is verwaarloosbaar klein en de oorzakelijke implantaten zijn van de markt. Dit onderscheid had nauwkeuriger gecommuniceerd kunnen worden.
Kapselvorming en weefselcontact
De uitspraak over ronde, gladde implantaten en weefselcontact is niet handig benoemd, er is natuurlijk altijd contact tussen het lichaam en de prothese en dit leidt altijd tot het vormen van een kapsel door het lichaam. Wij erkennen dat zorgvuldigere formulering in het consult wenselijk was, en zullen dit terugkoppelen aan de betreffende plastisch chirurg.
Communicatie in het consult
De opmerking over het ‘honkballen’ is ongelukkig geformuleerd en zorgt voor een wat populistische noot in een zorgvuldig consult. Dit soort communicatie onderschrijven wij niet. Wij wijzen er echter op dat een consult van 30 minuten een genuanceerde, multidimensionale bespreking omvat. Het selectief uitlichten van één onhandig gekozen analogie doet geen recht aan de volledige inhoud en kwaliteit van het gesprek.
De aanbeveling om ‘niet te googelen’ dient te worden begrepen in de context van de aantoonbaar schadelijke desinformatie die online circuleert over borstimplantaten: inclusief eerdere Radar-uitzendingen die door clinici en patiëntenverenigingen als ongenuanceerd zijn bestempeld. Dit advies is bedoeld om de patiënt te begeleiden naar betrouwbare informatiebronnen, niet om informatie te onthouden.
Samenwerking tussen specialisten en industrie
Samenwerking tussen medisch specialisten en fabrikanten van medische hulpmiddelen is een staande en gereguleerde praktijk in de gehele medische wereld. Zij levert een directe bijdrage aan productontwikkeling, operatietechniek en patiëntveiligheid. Iedere financiële relatie is op grond van de Gedragscode Medische Hulpmiddelen verplicht openbaar te maken in het transparantieregister. De NVPC verwacht van haar leden strikte naleving van deze transparantievereisten.
De door Radar geraadpleegde experts
Radar heeft gekozen voor experts die publiekelijk bekendstaan als uitgesproken tegenstanders van silicone borstimplantaten. De NVPC wijst erop dat deze opinie niet representatief is voor de wetenschappelijke en medische consensus in Nederland. Dit bredere wetenschappelijke perspectief ontbreekt in uw reportage.
Het gebruik van verborgen cameraopnames in een medische setting
De NVPC acht het gebruik van verborgen cameraopnames in een medische consultomgeving ethisch discutabel en juridisch kwetsbaar. Wij lichten dit standpunt toe.
Een medisch consult is een vertrouwelijk gesprek. De arts handelt te goeder trouw en in de veronderstelling dat hij of zij een patiënt adviseert. Dat deze ‘patiënt’ in werkelijkheid een undercover journalist is die heimelijk beeld en gesprek opneemt, doet geen recht aan de fundamentele vertrouwensrelatie die ten grondslag ligt aan goede medische zorg. Het medisch beroepsgeheim en de bescherming van de arts-patiëntrelatie zijn niet voor niets wettelijk verankerd.
Vanuit het perspectief van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) vallen medische adviezen onder bijzondere persoonsgegevens in de zin van artikel 9 AVG. Heimelijke opname en publieke uitzending van dergelijke adviezen zonder toestemming van de behandelend arts is juridisch kwetsbaar, ook wanneer de persoon die het consult heeft aangevraagd zelf de opdrachtgever van de opname is.
De Raad voor de Journalistiek erkent het gebruik van verborgen camera als een uiterste middel, uitsluitend gerechtvaardigd wanneer misstanden van zwaarwegend publiek belang niet op andere wijze aan het licht kunnen worden gebracht. De NVPC stelt vast dat er geen aanwijzingen zijn dat open journalistieke methoden in dit geval niet tot dezelfde bevindingen hadden kunnen leiden. Het gebruik van verborgen camera is hier dan ook niet proportioneel.
Ten slotte wijzen wij op het structurele effect dat dit soort opnames heeft op de kwaliteit van de zorg. Een arts die weet dat consulten heimelijk kunnen worden opgenomen en gefragmenteerd worden uitgezonden, zal noodgedwongen defensiever communiceren. Dat is niet in het belang van de patiënt.
Wij gaan er vanuit dat jullie als publieke zender een zeer zorgvuldige belangenafweging maken tussen journalistieke vrijheid, publiek belang en de geldende privacyregels als ook het belang voor onze artsen / ons personeel. Oftewel, dat de naam van de artsen niet genoemd worden en dat geen gebruik wordt gemaakt van herkenbare beelden of geluidsopnamen van het consult, tenzij jullie gemotiveerd kunnen aantonen dat dit in deze specifieke gevallen noodzakelijk en proportioneel is.
De NVPC zal na de uitzending van 1 juni een uitgebreide inhoudelijke reactie publiceren, gericht op het grote publiek en gebaseerd op de actuele wetenschappelijke literatuur. Wij doen dat niet in een televisiestudio maar in een format dat recht doet aan de complexiteit van het onderwerp.
Antoni van Leeuwenhoek ziekenhuis
Het Antoni van Leeuwenhoek ziekenhuis reageert op de verwijzing die de NVPC in de reactie doet naar een onderzoek van het ziekenhuis onder borstkankerpatiënten. Klik hier voor het onderzoek.
De NVPC schrijft het volgende: "De onderzoeken lieten dus zien dat er geen (causale) relatie is tussen BII-klachten en auto-immuun- of reumatische aandoeningen en de siliconen borstimplantaten. Deze conclusie lijkt ook doorgetrokken te kunnen worden naar de ingrepen voor cosmetische plaatsing van siliconen borstimplantaten."
Kun je deze conclusie trekken over patiënten die siliconen borstimplantaten plaatsen voor cosmetische redenen, op basis van het onderzoek van Antoni van Leeuwenhoek onder borstkankerpatiënten?
Strikt methodologisch gezien is het niet correct om de resultaten van ons onderzoek, dat is uitgevoerd bij borstkankerpatiënten met siliconen borstimplantaten, zonder meer te extrapoleren naar een andere populatie, namelijk vrouwen die om cosmetische redenen een borstvergroting hebben ondergaan. De onderzochte groepen verschillen immers op relevante kenmerken van elkaar.
Dat gezegd hebbende, achten wij het biologisch gezien weinig waarschijnlijk dat er een algemeen ziekmakend mechanisme bestaat waardoor siliconen borstimplantaten bij vrouwen met cosmetische implantaten klachten zouden veroorzaken, terwijl dergelijke effecten bij borstkankerpatiënten met dezelfde typen implantaten niet worden waargenomen. Het gaat immers om dezelfde implantaten en hetzelfde materiaal.
Vanuit dat perspectief is de uitspraak van de NVPC goed te begrijpen. Tegelijkertijd blijft enige terughoudendheid geboden, omdat ons onderzoek niet specifiek is uitgevoerd in de populatie van vrouwen met cosmetische borstimplantaten.