Reactie NZa
In de uitzending van maandag 2 november 2026 gaan we in op de rechtszaak tegen de toezichthouder in de zorg: de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa). Zowel de Vereniging De Bevlogen Huisartsen als de Consumentenbond slepen de NZa voor de rechter. Ze vinden dat de toezichthouder te weinig doet om de wachttijden in de ggz te verminderen. Zo zou de NZa meer ggz-zorg kunnen inkopen voor verzekerden, maar gebeurt dit niet. We hebben de NZa om een reactie gevraagd. Die lees je hier.
Nederlandse Zorgautoriteit
Alle inwoners van Nederland moeten er op kunnen rekenen dat passende zorg beschikbaar is wanneer zij dit nodig hebben. In de ggz is dit niet het geval en daarover maken we ons als NZa, net als vele andere partijen, al lange tijd zorgen. Hoewel er steeds meer mensen in de ggz worden geholpen, zijn er ook lange wachtlijsten en neemt de vraag naar ggz nog altijd toe. De zorgvraag is groter dan het zorgaanbod en we zien dat dit als effect heeft dat mensen met complexe zorgvragen het langst wachten. Tegelijkertijd zijn de uitgaven aan de ggz nog nooit zo hoog geweest en zagen we in 2024 het aantal instellingen dat ggz levert groeien. Waar we eerder dachten dat de toegankelijkheid van de ggz te verbeteren was door zorgvraag en zorgaanbod beter op elkaar af te stemmen, zijn we inmiddels van mening dat ook ingezet moet worden op het verbeteren van de mentale gezondheid van inwoners van Nederland. Dit is een breed maatschappelijk vraagstuk, dat niet alleen door de zorg kan worden opgelost. Zie hiervoor ook de Versterkingsagenda Mentale Gezondheid en ggz die de toenmalige staatssecretaris eind december hierover naar de Tweede Kamer stuurde en recent ook het rapport van de Raad voor Volksgezondheid & Samenleving.
Ondanks de veelkoppigheid van het vraagstuk staat buiten kijf dat zorgverzekeraars een grote verantwoordelijkheid hebben om de toegang tot ggz voor hun verzekerden zo goed mogelijk te regelen en daarop proactief te handelen. Als NZa zien we toe op de naleving van de zorgplicht die zorgverzekeraars hebben. De NZa verwacht van zorgverzekeraars onder andere dat zij regionaal de zorgvraag en het zorgaanbod monitoren, dat zij inzetten op het inkopen van passende zorg en dat zij hun verzekerden indien nodig bemiddelen naar een plek waar zij sneller terecht kunnen. De afgelopen jaren hebben we meerdere onderzoeken gedaan en handhavingsinstrumenten ingezet als het gaat om de zorgplicht in de ggz. Zie:
https://www.nza.nl/actueel/nieuws/2025/12/18/nza-verscherpt-toezicht-cz-opgeheven
De zorgverzekeraars hebben hiervoor ook de juiste informatie nodig. Mensen staan soms geregistreerd op meerdere wachtlijsten of wachten op zorg bij een specifieke aanbieder. Om de toegang tot de ggz effectief te verbeteren, is betrouwbaar inzicht in het wachttijdenprobleem essentieel. Sinds januari 2026 maken we gebruik van declaratiedata om de wachttijden in de ggz vast te stellen. Om administratieve lasten voor zorgaanbieders te verlagen en daarnaast te zorgen voor betrouwbaardere en completere informatie over wachttijden, hebben we in samenwerking met verschillende partijen (o.a. zorgaanbieders, zorgverzekeraars, Zorgverzekeraars Nederland, Vektis, de Nederlandse ggz, LVVP, MEERGGZ) gewerkt aan deze nieuwe werkwijze. 2026 is een overgangsjaar waarin niet alle zorgaanbieder gegevens aanleveren, hier zijn de laatst gepubliceerde cijfers op basis van de oude werkwijze van handmatig aanleveren te vinden.