Reactie van Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Reactie ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid

Vragen Radar:

• Wat is de reden om de WW-duur te verkorten van 24 naar 12 maanden? 

• Welk bewijs is er dat een dergelijke maatregel ervoor zorgt dat mensen sneller aan een nieuwe/andere baan komen?

• De vakbonden geven aan dat ze het verkorten van de WW-duur onacceptabel vinden en willen daar niet over onderhandelen. De FNV en CNV vinden het onaanvaardbaar dat de opgebouwde werknemersrechten gehalveerd zullen worden. Als de WW-duur naar 12 maanden gaat, dan betekent dat werknemers een halve maand WW zullen opbouwen per gewerkt jaar. Wat vindt het ministerie daarvan? 

Antwoord:

"Vooropgesteld: minister Vijlbrief wil graag in gesprek met de vakbonden en de werkgevers over de invulling en uitwerking van de maatregelen uit het coalitieakkoord. 

Met betrekking tot de WW zou dit gesprek wat het kabinet betreft moeten gaan over hoe we mensen zo snel mogelijk weer aan het werk helpen. Nederland heeft ontzettend veel openstaande vacatures, en toch zien we dat werknemers die werkloos worden niet altijd weer snel aan de slag komen. Dat is een groot probleem, in de eerste plaats voor die mensen zelf. Het is de overtuiging van het kabinet dat in zo’n krappe arbeidsmarkt mensen snel aan nieuw werk geholpen moeten worden en dat lang van een uitkering gebruik maken hier vaak niet aan bijdraagt. In het coalitieakkoord is daarom afgesproken de maximale duur van de uitkering te verkorten en de WW-uitkering in de eerste twee maanden te verhogen. Ook wil het kabinet ervoor zorgen dat er meer wordt geïnvesteerd in de scholing van werknemers. Daar wordt ook geld voor uitgetrokken. In de onlangs geopende regionale werkcentra werken gemeenten, UWV, werkgevers, vakbonden en onderwijspartijen beter samen, zodat mensen sneller aan een nieuwe baan worden geholpen. Een kortere en aan het begin hogere WW-uitkering past bij een dergelijke aanpak. Dat dit effectief kan zijn is ook eerder onderzocht, bijvoorbeeld in het recente onderzoek dat in opdracht van SZW is uitgevoerd naar de vorige verkorting van de WW (Aanbiedingsbrief bij evaluatie WW-wijzigingen Wet werk en zekerheid | Kamerstuk | Rijksoverheid.nl)."

Vragen Radar aof-premie:

• Op dit moment zijn er miljarden aan overschotten in de Aof. Toch wordt de Aof-premie verhoogd. Wat is de reden daarvoor? 

• Minister Heinen sprak van een tegenvaller en dat er meer dan 1 miljard extra nodig is voor de WIA. Kunnen de overschotten in de Aof deze tegenvaller niet dekken? 

• Meerdere bronnen vertellen ons dat de Aof-premie wordt gebruikt als 'begrotingsinstrument' voor het EMU-saldo. In hoeverre wordt de Aof-premie gebruikt om het EMU-saldo in balans te houden? 

• Het voorstel is om de WW te verkorten naar 12 maanden. Dan verwacht je ook minder uitgaven te hebben voor de WW. Maar de WW-premie blijft even hoog. Waarom wordt daarvoor gekozen?

Antwoord:

"Over de aof-premie: de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft op 8 april in debat met de Kamer gezegd dat we moeten uitkijken dat de relatie tussen premie en uitkering onduidelijk wordt. Hij heeft daarom toegezegd de Kamer een brief te sturen over hoe het kabinet aankijkt tegen de relatie tussen de kabinetsbegroting, het budget en de fondsen. Hierover wil het kabinet ook graag in gesprek met vakbonden en werkgevers.

Daarnaast is er ook een technische Kamerbrief toegezegd, waarin wordt ingegaan op de systematiek rondom de begroting en de relatie met de fondsen. Omdat bijvoorbeeld de Aof en Awf-premie gelden als inkomsten voor de overheid, en uitkeringen uitgaven zijn, zijn beide onderhevig zijn aan de begrotingsregels en van invloed op het EMU-saldo. In de Kamerbrief gaat de minister hier nader op in. 

Het vermogen van het arbeidsongeschiktheidsfonds heeft jaren flink gefluctueerd. De afgelopen 10 jaar is het gegroeid, omdat er meer inkomsten binnen komen dan er aan uitkeringen wordt uitgegeven. Dit komt doordat er meer mensen aan het werk zijn en doordat de lonen sinds 2022 flink zijn gestegen. Dit vertaalt zich direct in hogere inkomsten, en pas met enige vertraging in meer uitkeringen. 

Daarnaast is de premie de afgelopen jaren enkele keren beleidsmatig verhoogd door vorige kabinetten om in overeenstemming met de begrotingsregels lastenverlichting elders binnen het inkomstenkader te compenseren. De afgelopen jaren stegen de zorgpremies namelijk vaak minder dan verwacht, waardoor onder andere de Aof-premie is verhoogd om zo te zorgen dat de lastendruk voor burgers en bedrijven niet verandert ten opzichte van wat er aan het begin van de kabinetsperiode is afgesproken."