Reacties Nederlandse Vereniging van Banken en Betaalvereniging Nederland

Nederlandse Vereniging van Banken

Het is zeer zorgelijk wanneer consumenten onder druk worden gezet om buitensporige bedragen te betalen voor slecht uitgevoerde werkzaamheden. Banken nemen signalen van mogelijke fraude of misleiding serieus. Tegelijkertijd is het belangrijk onderscheid te maken tussen een legaal betaalmiddel, zoals een mobiele betaalterminal, en het onderliggende gedrag van een ondernemer. Een betaalterminal op zichzelf maakt een bedrijf niet malafide. De betaalrekening of betaalterminal zit aan het einde van de keten; de consument wordt vaak al veel eerder, zoals ook door jullie benoemd, via online advertenties naar een malafide aanbieder geleid. Wanneer consumenten via online advertenties bij dergelijke bedrijven terechtkomen, ligt er naast een verantwoordelijkheid voor de ondernemer ook een belangrijke verantwoordelijkheid bij online platforms.

Banken hebben (socialemedia) platforms daarom eerder opgeroepen om meer verantwoordelijkheid te nemen en meer te doen aan het voorkomen van online fraude, onder meer door nepadvertenties en valse websites te weren en snel te verwijderen. Zie ook: Banken roepen socialmediaplatforms op meer te doen aan online fraudebestrijding | NVB.  De Europese Digital Services Act bevat bovendien verplichtingen voor online platforms rond advertenties, transparantie en het tegengaan van illegale of misleidende activiteiten.

In zijn algemeenheid geldt: Wees voorzichtig met gesponsorde advertenties. Een hoge positie in een zoekmachine is niet automatisch een kwaliteitskeurmerk. Kijk verder dan de eerste advertentie en controleer reviews, KvK-gegevens, het bedrijfsadres en hoe lang een bedrijf actief is. Maak vooraf duidelijke afspraken over prijs en werkzaamheden en vraag zo mogelijk om een schriftelijke bevestiging. Laat u niet onder druk zetten om direct te betalen. Bij dreiging of intimidatie kan contact worden opgenomen met de politie. Een melding kan daarnaast worden gedaan bij ACM ConsuWijzer.

Vraag van Radar

Ziet de NVB ook dat draadloze pinautomaten steeds vaker worden gebruikt om direct op locatie te kunnen betalen?

Antwoord

Wij hebben daar geen gegevens over. Mobiele of draadloze betaalterminals zijn de afgelopen jaren steeds gebruikelijker geworden. Zij bieden ondernemers de mogelijkheid om klanten op locatie te laten betalen, bijvoorbeeld bij bezorging, aan huis verrichte werkzaamheden of markthandel. Voor veel bonafide ondernemers is dit een efficiënte en klantvriendelijke betaalmethode. Het gebruik van mobiele betaalterminals is dus op zichzelf geen indicatie van fraude of malafide handelen. Integendeel, veel consumenten geven juist de voorkeur aan elektronische betalingen omdat deze beter traceerbaar zijn dan contante betalingen.

Vraag van Radar

Herkent de NVB dat deze draadloze pinautomaten malafide partijen in de kaart spelen?

Antwoord

Wij zien dat malafide partijen gebruik kunnen maken van allerlei legale betaalmiddelen, waaronder contant geld, bankoverschrijvingen, betaalverzoeken en mobiele betaalterminals. Het probleem zit daarbij niet zozeer in het betaalinstrument zelf, maar in de misleidende of intimiderende handelswijze van de aanbieder. Een betaalterminal wordt door veel legitieme ondernemers gebruikt. Dat een malafide partij er eveneens gebruik van maakt, betekent niet dat het product of de betaalmethode zelf het probleem is. Belangrijk is ook dat digitale en elektronische betalingen een administratief spoor achterlaten. Dat biedt opsporingsinstanties juist mogelijkheden om transacties nader te onderzoeken wanneer daar aanleiding voor bestaat. Bij contante betalingen ontbreekt zo’n direct digitaal transactiespoor, waardoor betalingen achteraf lastiger te herleiden zijn.

Vraag van Radar

Worden dit soort bedrijven extra gecontroleerd tijdens KYC-procedures?

Antwoord

Banken zijn wettelijk verplicht om onderzoek te doen naar hun klanten en de mogelijke risico’s die zij met zich mee kunnen brengen. Bij het aangaan van een klantrelatie en gedurende de looptijd daarvan voeren banken daarom klantonderzoek uit. Daarbij wordt onder meer gekeken naar de klant, de activiteiten van de klant en de te verwachten transacties. Banken hanteren hierbij een risicogebaseerde aanpak. Dat betekent dat de aard en intensiteit van het onderzoek afhankelijk zijn van het risico dat een klant of activiteit met zich meebrengt. Klanten met een hoger risicoprofiel kunnen rekenen op aanvullende controles, terwijl bij lagere risico’s een minder intensieve aanpak passend is. De sector waarin een onderneming actief is kan onderdeel zijn van deze risicobeoordeling, maar leidt niet automatisch tot verscherpt klantonderzoek. Banken kijken naar het totale risicobeeld en beoordelen klanten op basis van meerdere factoren en omstandigheden. Ondanks deze controles kan niet iedere malafide ondernemer vooraf worden geïdentificeerd. Een onderneming kan zich bij de aanvraag volledig legitiem presenteren en pas later consumenten gaan benadelen.

Vraag van Radar

Voeren banken extra controles uit wanneer een bedrijf binnen risicogroepen zoals loodgieters, dakdekkers, slotenmakers en ongediertebestrijders een zakelijke rekening wil openen?

Antwoord

Banken passen een risicogebaseerde benadering toe. Dat betekent dat zij rekening houden met uiteenlopende risico-indicatoren en niet uitsluitend kijken naar een specifieke branche. Het enkele feit dat een onderneming actief is als loodgieter, dakdekker, slotenmaker of ongediertebestrijder betekent niet automatisch dat sprake is van een verhoogd risico. Er zijn immers veel bonafide ondernemers in deze sectoren actief. Wel kunnen signalen uit klantonderzoek, transactiemonitoring of andere bronnen aanleiding geven voor aanvullende vragen of controles. Banken maken daarbij steeds een afweging op basis van concrete risico-indicatoren en wettelijke verplichtingen.

Vraag van Radar

Sluiten banken de rekeningen van bedrijven waarover zij structureel meldingen krijgen van dergelijke malafide praktijken?

Antwoord

Banken nemen signalen van mogelijke fraude, oplichting of andere vormen van financieel misbruik serieus. Wanneer banken signalen ontvangen, kunnen zij nader onderzoek doen. Over individuele klanten doen banken geen uitspraken. Ook kunnen wij niet vooruitlopen op mogelijke maatregelen in specifieke situaties. Als uit onderzoek blijkt dat sprake is van onaanvaardbare risico’s, misbruik van financiële diensten of andere omstandigheden die strijdig zijn met wet- en regelgeving of contractuele voorwaarden, kunnen banken passende maatregelen nemen. Welke maatregel passend is, hangt af van de specifieke feiten en omstandigheden van het geval.

Betaalvereniging Nederland

Dank voor jullie vragen. Dit soort misbruik van kwetsbare mensen die in nood verkeren, vinden wij heel zorgelijk. In het algemeen proberen de deelnemers in de diverse betaalketens, zoals banken en betaalinstellingen, om samen met o.a. de politie en internet-providers de pas af te snijden van ondernemers die hun malafide diensten proberen aan te bieden en uit te voeren. Hopelijk zorgt aanstaande Europese wetgeving ervoor dat de gezamenlijke publiek-private bestrijding van (online) oplichters en fraudeurs doeltreffender wordt. Betaaldienstverleners kunnen dit niet in hun eentje oplossen.

·  Ziet Betaalvereniging Nederland ook dat draadloze pinautomaten steeds vaker worden gebruikt om direct op locatie te kunnen betalen?

Nee, dat weten wij niet. Wij beschikken niet over gegevens die dat kunnen bevestigen of weerleggen.Mobiele pinterminals bestaan al jarenlang en zijn in het algemeen erg handig voor veel bonafide toepassingen, bijvoorbeeld op markten, bij festivals en evenementen, voor donaties aan goede doelen en voor betalingen aan bonafide klusjesmensen op locatie.

·  Herkent de Betaalvereniging dat deze draadloze pinautomaten malafide partijen, zoals hierboven omschreven, in de kaart spelen?

Nee, dat herkennen wij niet. Voor malafide ondernemers is de ‘veiligste’ en beste manier om gedupeerde klanten te laten betalen met contant geld; contant geld is niet te traceren en kan buiten de boekhouding worden gehouden. Pinbetalingen – al dan niet op een mobiele pinterminal – kunnen niet buiten de boekhouding worden gelaten en kunnen door opsporingsdiensten makkelijk worden getraceerd.

Vroeger lieten malafide spoeddiensten hun gedupeerde klanten onder dwang met (papieren) betaalcheques of Acceptgiro’s betalen. Nog steeds dwingen ze gedupeerden soms om het bedrag cash te betalen of giraal over te boeken. Kortom, ook zonder een mobiele pinterminal lieten en laten ze gedupeerden meteen onherroepelijk afrekenen met andere betaalmethoden. Pinbetalingen en girale overboekingen bieden alvast betere opsporings- en vervolgingsmogelijkheden dan contante betalingen.

·  Worden er extra controles uitgevoerd op transacties die via draadloze pinautomaten worden uitgevoerd?

Nee, een mobiele pinterminal als zodanig is geen aanleiding om de pinbetalingen via zo’n terminal extra te controleren. Mobiele pinterminals worden door veel verschillende bonafide toonbankinstellingen gebruikt, in de horeca, door marktkooplieden, door zorgverleners aan huis, door collectanten en door bonafide klusjesmensen. De betaaldienstverleners die pinterminals aansluiten op de Europese pinketen (zoals banken, Buckaroo, Worldline, CCV, etc…), staan onder streng toezicht en moeten iedere nieuwe klant verplicht zorgvuldig controleren.

Een gedupeerde van een malafide spoeddienst kan aangifte doen bij de politie en samen met het proces-verbaal de betaling aan de malafide ondernemer melden bij zijn of haar bank. Bij meerdere aangiften en meldingen over dezelfde ondernemer, kunnen de politie en deelnemers in de betaalketen voor pinbetalingen maatregelen treffen tegen die ondernemer, waaronder het afsluiten van alle betaaldiensten.

Na een pinbetaling aan een oplichter of fraudeur kan de gedupeerde aan zijn of haar bank vragen om die pinbetaling te vergoeden. Als aan alle voorwaarden voor het vergoeden van een kaartbetaling is voldaan, kan de bank die vergoeding toewijzen. De bank zal die vergoeding daarna proberen te verhalen op de betaaldienstverlener van de malafide ondernemer. Die betaaldienstverlener zal op zijn beurt de schade op de ondernemer proberen te verhalen.

Kortom, in het algemeen zijn er goede maatregelen om misbruik van zakelijke betaaldiensten door malafide ondernemers vooraf te voorkomen en achteraf te bestrijden. Om misbruik doeltreffend achteraf te bestrijden, kunnen gedupeerden aangifte doen bij de politie en een melding indienen bij hun eigen bank.