Reacties van universiteiten

Naar aanleiding van dit onderzoek vroeg Radar deze universiteiten om te reageren. Zij kregen vragen over onder meer het voorschrijven van eigen boeken, het verplicht aanschaffen van de nieuwste editie, de betaalbaarheid van studiemateriaal en de regels rondom waar studenten hun materiaal moeten kopen. Behalve de Universiteit Utrecht, hebben alle onderwijsinstanties gereageerd. Hun reacties lees je hieronder. 

Radboud Universiteit Nijmegen

De Radboud Universiteit geeft aan het positief te vinden dat er onderzoek wordt gedaan naar dit onderwerp.

“Het opstellen van de literatuurlijst van een cursus is een verantwoordelijkheid van de docent. Die zorgt ervoor dat literatuur is afgestemd op de leerdoelen van de cursus.

Via een toets, maar soms ook via andere opdrachten, kan achterhaald worden of leerdoelen behaald zijn.”

“Om studenten niet op kosten te jagen is het algemeen uitgangspunt is dat we de kosten zoveel mogelijk beperken. Op meerdere manieren zet de Radboud Universiteit zich daarvoor in. Daarom wordt veel gebruik gemaakt van digitaal beschikbare artikelen en e-books (via de Universiteitsbibliotheek of via open access gratis verkrijgbaar). Ook op andere manieren zet de universiteit zich in voor efficiënte beschikbaarheid van leermaterialen.”

“Aanleiding voor je vraag is dat docenten mogelijk eigen boeken op de lijst zouden kunnen zetten, zonder samenhang met leerdoelen. Dat lijkt dan een integriteitskwestie te zijn. Als studenten zoiets constateren kunnen zij dat aankaarten bij de opleidingscommissie, die daar vervolgens kritisch naar kijkt.”

Tilburg University

“Tilburg University geeft aan dat het voorschrijven van studiemateriaal wordt besloten op opleidingsniveau en niet centraal wordt bepaald. “De verantwoordelijkheid ligt bij de academische staf, die bepaalt welke literatuur noodzakelijk is voor goed onderwijs en bijdraagt aan de leerdoelen. Daarbij zien we dat er de afgelopen jaren een sterke transitie in onderwijsinnovatie plaatsvindt, waardoor methodieken, materialen en toetsing voortdurend veranderen.”

“Waar mogelijk biedt Tilburg University kosteloos online lesmateriaal aan via licenties van uitgevers of open-access bronnen. In veel opleidingen is een groot deel van de literatuur digitaal beschikbaar via de Universiteitsbibliotheek, Canvas of andere online bronnen. Studenten kunnen daarnaast altijd gebruikmaken van de aanwezige verplichte literatuur in de bibliotheek. Sommige opleidingen werken uitsluitend met aanbevolen literatuur om het onderwijs laagdrempelig te houden.”

“Dat docenten soms eigen publicaties voorschrijven is niet ongebruikelijk. Universitaire docenten zijn vaak de experts die gezaghebbende handboeken op hun vakgebied schrijven. Het gebruik van de meest recente druk is doorgaans logisch, maar studenten kunnen vaak ook met oudere versies werken — zij doen dit wel op eigen risico vanwege mogelijke verschillen in tentaminering of inhoudelijke updates.”

“Tilburg University schrijft niet voor waar studenten hun studiemateriaal moeten aanschaffen. Dat is een vrije keuze. Wanneer studenten signaleren dat kosten te hoog zijn of dat aanschafverplichtingen onduidelijk zijn, kan dit worden besproken via de medezeggenschapsorganen zoals opleidingscommissies of faculteitsraden. Daar wordt ook op gehandeld.”

“Tot slot vinden wij het belangrijk dat het studeren betaalbaar en toegankelijk blijft. Daarom bieden opleidingen waar mogelijk alternatieven, digitale bronnen of bibliotheekexemplaren aan. Studenten die financieel in de knel komen, worden gestimuleerd om contact op te nemen met hun opleiding of studentendecaan, zodat er naar een passende oplossing kan worden gekeken.”

Vrije Universiteit Amsterdam

“De opleidingscoördinator stelt samen met docenten de boekenlijst van de betreffende opleiding samen. Het uitgangspunt bij het samenstellen van die lijst is om een zo breed mogelijke verdiepende basis aan kennis te bieden. Het kan daarom voorkomen dat niet alle stof één op één terugkomt in een tentamen.”

“Om colleges en werkgroepen goed te laten aansluiten op de leerdoelen van het vak, is het mogelijk dat docenten of betrokkenen binnen de opleiding titels voorschrijven waar zij bij betrokken zijn geweest.”

Radar legde de situatie voor waarin een student een fysiek boek moest aanschaffen bij de VU University Press en pas na aankoop via e-mail toegang kreeg tot de slides. Volgens het OCW mag een instelling studenten echter niet verplichten via een specifieke aanbieder te kopen. De VU zegt hierover: “Studenten worden nooit verplicht om boeken aan te schaffen. Zo heeft de universiteitsbibliotheek aan de VU altijd raadpleegexemplaren beschikbaar. Als universiteit streven we daarnaast naar open leermateriaal oftewel Open Educational Resources om kosten voor studenten te beperken.”

De Universiteit van Amsterdam

“De UvA streeft ernaar om de extra kosten voor studenten zo beperkt mogelijk te houden. Voor de aanschaf van de benodigde studiematerialen (boeken, materialen en practicumbenodigdheden) geldt een maximum van gemiddeld 696 euro per studiejaar berekend over de gehele studie. Overigens zijn voor de meeste studies veel boeken (richting 80%) online te vinden. Alle readers zijn gratis online beschikbaar en verder is er een levendige ruilhandel via marktplaats en andere tweedehands (studie-)boekensites.”

“Via deze link is meer informatie te vinden over de verschillende manieren waarop studenten aan hun studiematerialen kunnen komen, via een boekhandel, een online boekenshop, de uva catalogus en andere manieren."

“Er zijn UvA breed geen richtlijnen voor de keuze van studiemateriaal door de docent. Mogelijk zijn er wel afspraken op opleidings- of faculteitsniveau.”

Universiteit Utrecht heeft nooit op onze mail geantwoord.