Zo beperk je de informatie die Meta over jou verzamelt
De dataverzameling van Meta is extreem nauwkeurig en heeft invloed op wat je koopt en op wat je gelooft. Op welke manier verzamelt het bedrijf informatie van je? En misschien nog wel belangrijker: hoe kun je dat beperken? Radar spreekt erover met Steven Derks, bestuurslid bij Privacy First en IT-jurist.
Hoe verzamelt Meta informatie over je?
Dat je op Instagram reclames ziet van dat ene product waar je het net over had of van dat ene ding waarvan je niet eens wist dat je het nodig had, betekent volgens Derks niet dat je telefoon je afluistert. Het geeft wel aan hoeveel data Meta over je verzamelt en hoe nauwkeurig ze je interesses kunnen voorspellen.
Dat doen ze op verschillende manieren:
Cookies en Meta Pixel
Door middel van cookies en Meta Pixel (een specifieke marketing- en analysetool van Meta) verzamelt het moederbedrijf van Facebook en Instagram allerlei informatie over je interesses, gedrag en voorkeuren. “Hiervoor is wettelijk gezien toestemming vereist, maar in de praktijk gebeurt het op allerlei websites regelmatig al voordat je iets hebt aangeklikt”, vertelt Derks. Bovendien zijn veel mensen cookie-moe en klikken ze snel op ‘accepteren’, zonder dat ze weten waar ze toestemming voor geven.
Log in met Facebook
Veel websites hebben de optie om je bij hen te registreren via je bestaande Google- of Facebookaccount. Dit lijkt misschien handig, omdat het snel gaat en je geen nieuw wachtwoord hoeft te bedenken, maar hierdoor deel je wel allerlei informatie met Meta (of Google).
“Als je bij een webwinkel inlogt met Facebook, wordt er een koppeling gemaakt tussen die winkel en Meta. De webshop ontvangt dan automatisch gegevens zoals je naam van Facebook en Meta krijgt op zijn beurt informatie over waar en hoe vaak je inlogt”, vertelt Derks. “Voor één of twee diensten is dat nog niet zo spannend, maar de laatste vijftien jaar zijn er echt enorme databanken aangelegd die al die informatie aan elkaar koppelen.” En dan gaat het toch ineens om een hele hoop gegevens.
Locatiedata en netwerkgegevens
Op basis van je locatie en het wifi-netwerk waarmee je verbonden bent, kan Meta informatie over je verzamelen of informatie van anderen aan jou koppelen. Als je bijvoorbeeld met een vriend op het terras zit en diegene zoekt op zijn telefoon naar een specifiek merk schoenen, dan kan Meta weten dat jullie op dezelfde locatie waren (via gps of hetzelfde wifi-netwerk) en kunnen algoritmes voorspellen dat een advertentie van dit schoenenmerk ook interessant kan zijn voor jou.
Ook de zogenoemde confirmation bias speelt een rol. Derks vertelt: “Elke keer dat je het over een product hebt en je er vervolgens een advertentie over krijgt, valt het op. Elke keer dat het niet gebeurt, valt je niet op.”
Zijn gepersonaliseerde advertenties erg?
Dat Meta je gepersonaliseerde advertenties laat zien van producten die je waarschijnlijk toch al wilde kopen, is volgens Derks nog niet eens zo erg. Je wordt hooguit wat vaker verleid tot impulsaankopen.
Het grootste probleem zit volgens hem in wat Meta nog meer met je gegevens kan. “Dat er zo veel informatie over je verzameld wordt, betekent ook dat je profiel misbruikt kan worden voor politieke sturing. En we weten uit heel veel onderzoeken dat daar propagandamachines mee bezig zijn en dat dat effectief kan zijn. Zo leggen onderzoeken een sterk verband tussen gerichte campagnes op onder andere Facebook en de verkiezingswinst van Trump en Bolonaro.”
Het venijnige: deze politieke sturing hoef je niet eens door te hebben, omdat ook dit erg gepersonaliseerd wordt. En zelfs als je niet uitgaat van bewuste beïnvloeding, blijkt hoe snel je op Facebook of Instagram een kant opgestuurd kan worden. Derks legt uit: “Algoritmes zijn gemaakt om je schermtijd te verhogen. Want hoe meer schermtijd, hoe meer geld Meta voor advertenties kan vragen. In principe is dat een vrij neutrale doelstelling, maar extreme dingen trekken meer aandacht. Meta kan precies zien hoelang jij ergens naar kijkt, waar je op klikt en wat jouw aandacht trekt. Die content krijg je vervolgens vaker te zien. En als je maar vaak genoeg dezelfde boodschap te zien krijgt, ga je er vanzelf in geloven.”
Kun je hier iets aan doen?
Volgens Derks is het een utopie om dataverzameling door Meta volledig tegen te houden. “Zelfs als je zelf geen account hebt, stelt Meta een schaduwprofiel van je op. Dat gebeurt bijvoorbeeld doordat anderen hun contactenlijst - met jouw naam en telefoonnummer - uploaden, en doordat de Meta Pixel op miljoenen websites jouw surfgedrag registreert, ook zonder account. Dat anderen bijvoorbeeld een foto met jou posten, draagt daar nog eens aan bij."
Toch moeten we volgens hem ook niet zomaar de handdoek in de ring gooien, want er zijn wel degelijk dingen die je kunt doen:
Bedenk wat je wel en niet wilt delen
Het allerbelangrijkste en simpelste: alles wat je niet op het internet deelt, kan ook niet misbruikt worden. Upload bijvoorbeeld geen foto’s van je kind, of breng deze in ieder geval niet herkenbaar in beeld.
Weiger cookies
Dit is geen hele gebruiksvriendelijke optie, omdat cookies weigeren vaak onnodig moeilijk wordt gemaakt. Maar het zorgt er wel voor dat er minder informatie over je verzameld wordt.
Maak per bron een nieuw account aan
Log niet in via Facebook om directe koppeling met Meta te voorkomen.
Schakel ‘Activiteiten van andere bedrijven’ uit in de instellingen van Meta
Bedrijven delen dan geen informatie met Meta over interacties die je met hen hebt, zoals het bezoeken van hun app of website. Dit doe je als volgt: open Instagram > ga naar je profiel > ga naar het Accountcentrum (via het menu) en klik op ‘Je gegevens en toestemmingen’ > klik op ‘Je activiteit buiten Meta-technologieën’ > ga naar ‘Toekomstige activiteiten beheren’ en koppel het hier los.
Beperk apparaatmachtigingen
In de instellingen van je telefoon kun je tracking door Instagram uitschakelen. Bij iOS doe je dat zo: ga naar instellingen en vervolgens naar ‘Privacy en beveiliging’ > klik op ‘Tracking’ en zet daar de schakelaar van Instagram uit. Bij Android werkt het als volgt: ga naar instellingen en vervolgens naar ‘Apps’ > klik op ‘Instagram’ en op ‘Machtigingen’ > weiger hier de toegang tot je locatie, camera en microfoon.
Gebruik in je internetbrowser ad- en tracking-blockers
Derks geeft als tip hierbij wel bij de gevestigde namen te blijven, om zeker te zijn dat zo’n blocker niet stiekem spyware is.