Zonder obesitas toch afslankmedicatie: Is medicatie het nieuwe crashdieet?

Je favoriete acteurs, de influencers op je tijdlijn en de modellen op de catwalk laten het allemaal zien: dun zijn is terug van weggeweest. Waar vanaf de jaren ‘10 de body positivity movement voor even een eind leek te kunnen maken aan de voor vele vrouwen bekende druk om dun te zijn, heeft dat verlangen haar weg inmiddels teruggevonden. En waar voorheen (crash)diëten en nieuwe sporttrends een handje moesten helpen in het verwezenlijken van die wens, is er nu een nieuwe methode op de markt verschenen: medicatie.
Radar test: kun je zonder medische indicatie obesitasmedicatie krijgen?
Gewichtsreducerende medicatie, zoals Wegovy en Mounjaro, is in principe alleen bedoeld voor mensen met obesitas of overgewicht met bijkomende gezondheidsproblemen. Alleen BIG-geregistreerde artsen mogen de middelen voorschrijven, maar dat betekent niet dat je afhankelijk bent van de huisarts. Particuliere en ook cosmetische klinieken, zowel on- als offline, bieden middels alomtegenwoordige reclame trajecten voor ‘medisch afvallen’ aan, soms als optie tussen de lipfillers en de botox.
In de uitzending van 16 november 2026 onderzoekt Radar in hoeverre het voorschrijven van deze receptplichtige medicatie zich bij zulke klinieken verhoudt tot de medische standaard. Al snel wordt duidelijk dat de medicatie ook zonder obesitas of medische indicatie te verkrijgen is.
Bij vier van de vijf klinieken kreeg onze proefpersoon de medicatie voorgeschreven zonder dat daar medische noodzaak voor was. Geen enkele keer ging daar een leefstijltraject aan vooraf, wat volgens de beschikbare medische richtlijnen een belangrijke vereiste is. Slechts een enkele keer is onze proefpersoon überhaupt gewogen en gemeten.
Hoe werkt deze medicatie?
Voor mensen die snel wat kilo’s kwijt willen en het kunnen betalen (de medicatie kost al snel tussen de 135 euro tot 250 euro per maand) een uitkomst, zou je zeggen. Toch is dit massale voorschrijven niet zonder risico’s. De medicatie zorgt voor gewichtsverlies,omdat het simpel gezegd zorgt voor minder honger. In die zin zorgt het voor hetzelfde effect als een crashdieet: je neemt (flink) minder calorieën in dan je verbruikt en dus val je af. Het verschil zit hem in de methode.
De medicatie zorgt, door middel van ingrijpen op darmhormonen, voor een vertraagde maaglediging (het proces waarbij je maag voedsel verteert en doorstuurt naar de dunne darm) en een gedempt hongersignaal. Ze doen dus iets in het gedeelte van de hersenen wat over de honger gaat, maar wat ze daar op de lange termijn en in de rest van het brein doen, dat weten we nog niet.
Arts uit zijn zorgen
Felix Kreier is kinderarts en gespecialiseerd in obesitas. Hij werkt dagelijks met de medicatie en weet als geen ander dat het voor mensen die worstelen met de chronische ziekte obesitas een uitkomst kan zijn. Maar de medische wereld moet volgens hem toch terughoudend zijn in het zomaar voorschrijven aan mensen die er geen medische noodzaak bij hebben. “De medicatie is goedgekeurd naar aanleiding van onderzoeken die gedaan zijn bij mensen met een gemiddeld BMI van 35 of hoger, altijd in combinatie met een leefstijltraject. Wat voor effect het op lange termijn heeft of bij mensen met een lager BMI, weten we niet”.
Ook uit de arts zorgen over wat het mogelijk kan doen met het hongersignaal en de relatie met eten op de lange termijn. Als dat eenmaal verstoort is, zal het des te moeilijker zijn om ooit weer op eigen benen een gezond gewicht te behouden. Wat wél bekend is, is dat het overgrote deel van de gebruikers het verloren gewicht weer zal aankomen als er gestopt wordt met de medicatie.
Kreier kijkt dan ook met enige verbazing naar klinieken die de medicatie in trajectvorm aanbieden. Er bestaat immers niet zoiets als een traject medisch afvallen: de medicatie zal langdurig, dan wel niet chronisch, gebruikt moeten worden. De medicatie is immers ontwikkeld voor een chronische ziekte (obesitas) en niet voor mensen die cosmetisch willen afslanken.
