Betaald voor een shirt, een A4’tje in de envelop: zo werkt de nieuwste Vinted-scam

Het klinkt bizar, maar precies dat overkomt sommige Vinted-gebruikers. De truc wordt online de ‘printed picture scam’ genoemd. Maar hoe komen de oplichters hier mee weg? En waar moet jij als koper op letten?

Waarom ziet een nepadvertentie er zo echt uit?

De advertentie ziet er op het eerste gezicht normaal uit. Er staat een foto van een product en er is een realistische prijs aan gekoppeld. Het account heeft recensies, reageert snel op je berichten en verstuurt het pakketje vaak ook lekker snel. Alleen: daarin zit niet het bestelde product, maar een afdruk van de foto uit de advertentie.

Dat is geen volledig nieuw fenomeen. Op sociale media delen Vinted gebruikers massaal dit soort unboxing video’s. Zie je het voor je? Je scheurt het plastic open, graait in de zak, en trekt er een velletje papier uit. Een TikTokker liet precies dit zien: geen zachte stof tussen de vingers, maar een simpele print van de kleding die ze zojuist had afgetikt.

Het is een simpele truc, en omdat er daadwerkelijk iets verzonden is, kan de verkoper dit ook aantonen naar Vinted.De koper ontvangt vervolgens ook daadwerkelijk ‘iets’. De vraag is alleen: wat precies? Want dit had je niet besteld toch? Of toch wel? 

Waarom staat de belangrijkste informatie pas helemaal onderaan?

Bij de meeste advertenties staat pas onderaan de beschrijving dat je geen product koopt, alleen een geprinte foto. De waarschuwing kan daardoor makkelijk over het hoofd worden gezien. 

Op TikTok verschijnen inmiddels veel meldingen van Vinted-gebruikers die wijzen op opvallend lange, vaak door AI gegenereerde beschrijvingen. Daarin staat soms uitgebreid  wat voor product het is, welke stijl het heeft en waarvoor je het kunt gebruiken. 

Een koper haakt snel af bij lange teksten: die bekijkt de foto, titel en prijs, en scant hooguit snel de beschrijving. Zet je belangrijke informatie pas onderaan? Dan leest vrijwel niemand het meer."

Volgens Strafrecht- en consumentenrecht advocaat Nicolette Heijkant is die 'verstoppertje-tactiek' juist het bewijs van opzet: "Het feit dat iemand expres een hele lange tekst schrijft en de cruciale opmerking helemaal onderaan plaatst, laat zien dat de verkoper dondersgoed weet waar hij mee bezig is. Als je consumenten eerlijk iets wilt aanbieden, moet die informatie bovenaan staan. Duidelijk en helder."

Wanneer wordt een foute Vinted-koop een strafbaar feit?

Heijkant heeft geen goed woord over voor deze praktijken. Volgens haar gaat dit de grens van een 'misverstand ver te buiten.

"Je koopt bewust een afbeelding als poster in de winkel als decoratie, maar op een platform als Vinted verwacht je een echt fysiek product. Een print is feitelijk 0 euro waard; je kunt het immers ook zelf thuis uitprinten," stelt Heijkant. "Als je daar dan 15 euro of zelfs honderden euro's voor vraagt, staat dat bedrag in geen enkele verhouding tot het product. Dit is gewoon mensen bewust geld uit de zak kloppen."

Volgens Heijkant beweegt deze werkwijze zich dan ook richting een strafbaar feit: "Dit gaat voorbij het civiele recht en het consumentenrecht, richting het strafrecht. Dit is bewust oplichting. Oplichting is juridisch soms lastig aan te tonen, maar wanneer we naar de hele context kijken kunnen we afleiden dat iemand alleen maar bezig is geweest om zichzelf onrechtmatig te bevoordelen."

Via het consumentenrecht is zo’n koop volgens Heijkant vrij eenvoudig te vernietigen vanwege misleiding, maar in de praktijk is dat vaak niet zo gemakkelijk als het klinkt. Aangifte doen bij de politie levert bij dit soort bedragen zelden iets op, dus ligt de bal bij Vinted. Maar wie zich bij de klantenservice meldt, merkt al snel hoe lastig het is om te bewijzen dat er enkel een papiertje in de envelop zat. Voor het platform is de deal immers gewoon 'correct afgehandeld'.

Wat doet Vinted om dit te stoppen?

Maar bij wie ligt de verantwoordelijkheid als het misgaat? Heijkant is kritisch op de houding van grote platforms die zich verschuilen achter onmacht: "Als platform bepalen zij de spelregels en zijn zij verantwoordelijk voor de kwaliteit en betrouwbaarheid. Het argument 'we kunnen er niks aan doen' accepteer ik niet. Zodra er meldingen binnenkomen moet je die accounts opzeggen, advertenties offline halen en IP-adressen blokkeren."

Ze benadrukt dat platforms daarin een actieve rol moeten vervullen: "Dat je niet iedere fraudeur met een algoritme kunt tegenhouden, daar kan ik nog begrip voor hebben. Maar bij signalen moet je ingrijpen. Als één aanbieder ruimte blijft krijgen en Vinted grijpt niet in na meldingen, dan ben je op een gegeven moment gewoon medeplichtig."

Wat zegt Vinted zelf?

In een reactie laat een woordvoerder van Vinted weten dat dit soort misleidende advertenties streng verboden zijn op het platform:

"We willen dat mensen weten wat ze kopen op Vinted, dus het op welke wijze dan ook verkeerd voorstellen van artikelen is in strijd met onze Algemene Voorwaarden. We gebruiken een combinatie van moderatie en geavanceerde tools om inhoud die deze regels breekt op te sporen en te verwijderen.

Dit omvat het verwijderen van misleidende advertenties tot aan het blokkeren of verwijderen van accounts toe, zodra ze worden geïdentificeerd. We blijven waakzaam en moedigen leden aan om alles wat verdacht is rechtstreeks in de app te melden."

Heb je de voorwaarden wel goed gelezen?

Zo omschrijft Vinted zelf in hun statement: "Voor elke aankoop op het platform hebben kopers twee dagen na levering de tijd om de ontvangst te bevestigen of een probleem te melden. Een terugbetaling kan worden uitgekeerd als een artikel niet aankomt, beschadigd is, of aanzienlijk niet is zoals omschreven onder ons terugbetalingsbeleid."

Dus krijg je na je aankoop alleen een geprinte foto? Meld het probleem dan zo snel mogelijk bij Vinted. Volgens de voorwaarden (punt 11) moet je dit binnen twee kalenderdagen melden via de knop ‘Ik heb een probleem’ in de app of op de website. Daarna beschouwt Vinted de verkoop automatisch als afgehandeld, met als gevolg dat je naar je geld kunt fluiten. Bewaar ondertussen het pakket en de verpakking en maak foto’s van wat je hebt ontvangen. 

Ook screenshots van de advertentie en eventuele berichten met de verkoper kunnen als bewijs helpen. Vinted kan je namelijk vragen om informatie of bewijs voordat het beslist of je geld terugkrijgt.

Vinted stelt daarnaast duidelijke eisen aan verkopers. Volgens punt 14 (Een Artikel te koop aanbieden) moeten zij een juiste foto en passende beschrijving van het artikel plaatsen. Een misleidende advertentie kun je bij Vinted melden.

Heeft een melding maken zin?

Maar daar kan in de praktijk een probleem ontstaan: tegen de tijd dat een advertentie wordt verwijderd, kan een verkoper alweer dezelfde advertentie opnieuw plaatsen. Vinted staat volgens de voorwaarden maar één account per gebruiker toe en kan maatregelen nemen tegen gebruikers die de regels overtreden, waaronder het blokkeren van een account (Punt 6 en 7).

Daarnaast kunnen Vinted en de betrokken betalingsproviders in bepaalde situaties om extra informatie of identiteitsgegevens vragen. Daarmee proberen zij misbruik van de betaalomgeving tegen te gaan. Een verkoper kan bijvoorbeeld te maken krijgen met een Know Your Customer-procedure (KYC). Volgens punt 8 (Een Vinted Portemonnee instellen) is deze controle gebaseerd op regelgeving tegen onder andere witwassen. Zo kan worden vastgesteld met wie de betalingsrekening verbonden is.

Waarom trappen we in deze Vinted-truc?'

Waarom trappen we hier eigenlijk in? Volgens advocaat Heijkant heeft dat ook te maken met ons eigen gedrag op internet en sociale media. Tegenwoordig gaat alles via korte prikkels: scrollen op je telefoon, doorklikken en snel beslissen.

"Een democratie werkt langzaam omdat je tijd nodig hebt voor beraad. Maar apps, socials en snelle platforms zijn alleen maar gericht op prikkels," legt Heijkant uit. "Mensen gunnen zichzelf de tijd niet meer om even na te denken. Vaak voel je wel dat er iets niet klopt, maar door de snelheid doe je het toch. Zeker bij kleinere bedragen, pas bij hogere bedragen schrikken we wakker en kijken we veel beter. Maar de oplossing begint bij jezelf: neem de rust, lees alles goed door en laat je niet opjagen. De oplichter vindt altijd iemand die opgelicht wil worden, dus wees dat voor.”