Blij met aardgasvrij, maar tekort aan onafhankelijk advies houdt anderen tegen

In 2050 is het de bedoeling dat heel Nederland aardgasvrij woont. Verwarmen, warm water en koken gaat dan niet meer op aardgas. Via het Radar Panel ondervroegen we 27.000 mensen over aardgasvrij wonen. Van deze groep is de helft (49%) deels van het gas af, en nog eens 15 procent heeft een geheel aardgasvrije woning. 36 procent gebruikt voor alles, dat wil zeggen: verwarmen, warm water en koken, wel aardgas.

Van de volledige groep staat bijna de helft (47%) positief tegenover aardgasvrij wonen. Een kwart (26%) staat er negatief tegenover, en de overige 27 procent staat er neutraal in.

Deels aardgasvrij

Bij wie gedeeltelijk van het gas af is, gaat dat in veruit de meeste gevallen om een overstap naar elektrisch koken (82% van degenen die deels aardgasvrij zijn). Sommigen hebben (ook) een elektrische boiler (15%) of verwarmen hun huis elektrisch (10%).

Op deze manier zijn mensen (deels) van het aardgas af:

• 54% gebruikt voor koken geen aardgas
• 13% gebruikt voor warm water geen aardgas
• 11% gebruikt voor verwarmen geen aardgas

Veel mensen lichten toe dat zij gedeeltelijk van het aardgas zijn, doordat ze bijvoorbeeld náást hun gasgestookte cv op andere manieren (elektrisch) bijverwarmen, bijvoorbeeld met een airco of infraroodpanelen: “Verwarmen nu voornamelijk met een airco maar houden gas als backup.” Of ze hebben een hybride ketel: “​​Hybride ketel. Voornamelijk elektrisch en bij te koude temperaturen gas erbij.”

Blij met aardgasvrij

Sommigen kregen een (deels) aardgasvrije woning doordat ze verhuisden: zij maakten dus zelf niet de overstap. 64 procent heeft de overstap wel zelf gemaakt. Voor de meesten (84%) was dat geheel hun eigen keuze. Bij 1 op de 6 (16%) is het deels of zelfs helemaal geen eigen keuze; zij zijn ertoe bewogen door bijvoorbeeld de gemeente, woningbouwcorporatie of VVE.

Wie geheel aardgasvrij woont, bevalt dat in maar liefst 88 procent van de gevallen goed of, in de meeste gevallen, zelfs heel goed. Slechts 4 procent bevalt het slecht of, bij een enkeling, heel slecht.

38 procent geeft aan dat aardgasvrij wonen beter bevalt dan ze verwacht hadden, bij nog eens 39 procent is het gelijk aan de verwachting, en bij 6 procent slechter dan verwacht.

Kostenbesparing

Wie de woning ook voor de transitie naar volledig aardgasvrij heeft meegemaakt, merkt in de meeste gevallen (77%) dat zij door de overstap besparen op het verbruik. Bij ruim de helft (56%) is de besparing genoeg besparen om de kosten van de overgang eruit te halen; bij 21 procent is de besparing daar niet groot genoeg voor, nog eens 23 procent weet niet of de besparing de kosten eruit haalt. 7 procent geeft aan dat zij na de overstap niet besparen op de verbruikskosten.

De kosten voor de overstap naar aardgasvrij waren voor de grootste groep (47%) gelijk aan de verwachting. Bij 17 procent viel het hoger uit, bij 20 procent juist lager.

Twijfel en onzekerheid over kosten en spullen

We vroegen alle deelnemers, of zij nu van het aardgas zijn of het volop gebruiken, wat voor hun negatief is aan de transitie.

Wie aardgas gebruiken, zetten op nummer 1 de hoge kosten voor apparatuur en aansluiting. Bij veel mensen die de stap nog niet gezet heeft, leeft twijfel en onzekerheid: over de beste oplossing (32%), de totale kosten (31%) en of het zich terugverdient (30%). 27 procent geeft aan geen vertrouwen te hebben in het beleid of de gemeente. Denk aan veranderende regelgeving waar bijvoorbeeld zonnepaneelbezitters te maken hebben. 22 procent noemt een gebrek aan betrouwbare informatie.

Van wie wel aardgasvrij woont, geeft de grootste groep (35%) aan dat zij er niets negatief aan vinden. Anderen noemen wel nadelen, zoals hoge investeringskosten (18%), en veel mensen vullen andere redenen in. Ook binnen deze groep wordt genoemd “dat overheid de spelregels verandert”.

Sommigen hebben zorgen over de afhankelijkheid van stroom: “Eerst meer elektriciteit daarna pas van het gas af en niet andersom, je ziet wat er rondom Utrecht gebeurt”, schrijft iemand over het nieuws dat er in Utrecht geen nieuwe aansluitingen op het stroomnet meer bij kunnen. Daar brengen anderen weer tegenin dat ze liever “niet afhankelijk zijn van Poetin of Trump”.

Veel mensen die al aardgasvrij wonen, geven ook aan dat ze het graag willen. Voor “milieu en Groningen”, zoals iemand kort maar krachtig verwoordt. Milieu staat met 49 procent op nummer 1, gevolgd door de financiële besparing, wat 36 procent als voordeel noemt. 24 procent vindt de zekerheid fijn: dat ze alvast aardgasvrij wonen wanneer het verplicht wordt. 

Wie wel aardgas gebruikt, zet het milieu en de financiële besparing op een gedeelde eerste plek: beide redenen worden door 37 procent genoemd als reden om wel voor (deels) aardgasvrij te kiezen.

Planning nog onduidelijk

57 procent van de ondervraagden geeft aan dat de gemeente nog niet gepland heeft wanneer hun wijk van het gas af gaat. 36 procent weet niet of hierover iets bekend is voor hun wijk.

7 procent (ruim 1700 mensen) geeft aan dat de gemeente wel al plannen heeft voor hun wijk, in sommige gevallen om (ruim) voor 2050 over te gaan op aardgasvrij. 35 procent van deze mensen heeft hier een brief of flyer over gehad. Een meerderheid (59%) voelde zich door deze brief enigszins onder druk gezet om van het gas af te gaan.

Ondersteuning vanuit de gemeente

Bijna de helft (47%) geeft aan niet te weten wat de gemeente doet om de transitie naar aardgasvrij te ondersteunen. 31 procent geeft aan dat er geen ondersteuning is. Nog geen kwart (23%) geeft aan dat er wel ondersteuning is; in de vorm van informatievoorziening, financiële steun of het aanleggen van een warmtenet.

Erg enthousiast zijn mensen niet over de geboden ondersteuning; 17 procent vindt deze goed of voldoende, 31 procent vindt de ondersteuning onvoldoende of zelfs slecht. De rest is neutraal of weet het niet.

Weinig mensen weten waar zij terecht kunnen voor onafhankelijk advies voor de overgang naar aardgasvrij wonen, maar dat komt ook omdat de helft van de ondervraagden aangeeft daar niet mee bezig te zijn. Van wie er wel mee bezig is, weet 70 procent alsnog niet waar zij terecht kunnen.

Wie betaalt de overstap op aardgasvrij?

Ook of zij zelf moeten betalen voor de aanpasingen voor een (gedeeltelijke) overstap op aardasvrij, daar zijn veel mensen (44%) onbekend mee. 1 op de 5 zegt dat zij niet de (gehele) rekening zelf hoeven te betalen, 38 procent moet dat wel.

Ruim de helft (55%) van de mensen die de kosten voor de transitie (deels) zelf moeten betalen, geeft aan dat zij de kosten voor de aanpassingen zonder problemen kunnen missen. Nog eens een ruim kwart (28%) kan het wel betalen, maar moet daarvoor wel zuiniger leven. 1 op de 6 (17%) geeft aan dat ze deze kosten niet kunnen ophoesten.

81 procent zegt niet te weten of en welke subsidies er zijn voor de overstap naar aardgasvrij.

Bekijk de uitzending van Radar over de overstap op aardgasvrij: vanavond om 20:30 uur op NPO 2 of naderhand via onze website.