Geen luchtalarm vanaf 2028: Hoe weet je dan of er een noodsituatie is?
Het vertrouwde geluid van de sirenes op de eerste maandag van de maand gaat verdwijnen. Het kabinet heeft besloten dat het huidige systeem in 2028 met pensioen gaat, omdat een nieuw netwerk te duur is. Vanaf dat moment vertrouwt de overheid volledig op NL-Alert. Maar wat als jij bij de 8 procent van de Nederlanders hoort bij wie dat bericht niet aankomt? Radar zet de alternatieven voor je op een rij.
Waarom gaat het luchtalarm weg?
Het nieuws dat het luchtalarm (officieel het waarschuwings- en alarmeringssysteem) over een paar jaar stopt, zorgt bij veel mensen voor onrust. Logisch, want de palen met sirenes zijn al tientallen jaren ons vangnet bij branden met giftige rook, noodweer of andere grote incidenten.
De overheid schuift NL-Alert naar voren als de grote vervanger, omdat er geen geld meer is om het systeem te vernieuwen. Toch blijkt uit de eigen cijfers van het ministerie van Justitie en Veiligheid dat zo'n 8 procent van de bevolking deze berichten niet ontvangt. Dat komt neer op maar liefst 1,2 miljoen mensen. Vaak gaat het om ouderen zonder geschikte smartphone, mensen in grensgebieden, of situaties waarin de telefoon leeg of verkeerd ingesteld is.
Hoe zorg je er toch voor dat je op tijd gewaarschuwd wordt bij een ramp?
Zo stel je NL-Alert goed in
Het systeem is niet waterdicht, maar NL-Alert is wel de eerste verdedigingslinie bij een noodsituatie. Het is gratis, anoniem en werkt op basis van zendmasten in de buurt van de ramp. Daarom is het ook kwetsbaar: is er een landelijke storing, of valt door stroomuitval het mobiele netwerk weg? Zonder bereik, of als je telefoon op vliegtuigmodus of enkel op de wifi zit, ontvang je ook geen NL-Alert.
Ontvang jij de testberichten (die twee keer per jaar worden verstuurd) niet? Grote kans dat de instellingen op je telefoon niet goed staan.
Check Crisis.nl en je veiligheidsregio
Bij grootschalige incidenten bundelt de overheid actuele informatie op de website Crisis.nl. Hier kun je live updates vinden over wat er aan de hand is en wat je moet doen, bijvoorbeeld ramen en deuren sluiten.
Ook is Nederland opgedeeld in 25 veiligheidsregio’s, zoals Veiligheidsregio Hollands Midden, Twente of Rotterdam-Rijnmond. Hierin werken de lokale brandweer, GGD, politie en gemeenten samen om bij een ramp de hulpverlening aan te sturen en inwoners in veiligheid te brengen. Maar hun rol is veel breder dan de meeste mensen weten. Ook bij grootschalige rellen of gezondheidscrises, zoals de coronapandemie, bepalen zij de lokale aanpak en kunnen ze maatregelen nemen, zoals het instellen van een noodverordening.
Waar een NL-Alert vaak beknopt is en meer als alarm dient, biedt de lokale Veiligheidsregio meer details. Denk aan liveblogs op hun website of updates via social media met specifieke instructies voor jouw omgeving.
Tip: Zoek je regio alvast op
Wacht niet tot de sirenes, zolang we ze nog hebben, afgaan. Zoek vandaag even op onder welke Veiligheidsregio jouw woonplaats valt. Bekijk hier de lijst met alle regio’s.
Sla de website van jouw regio op in de favorieten van je browser.
Volg hun officiële accounts op de sociale media die jij dagelijks gebruikt.
Wat als het netwerk en stroom helemaal uitvalt?
Doet je telefoon het niet, valt het netwerk uit of heb je geen smartphone? Dan grijpen we terug op een techniek die bij het onderwerp noodpakketten ook ter sprake kwam: de regionale calamiteitenzender. Bij een grote ramp wordt de regionale publieke omroep (zoals RTV Oost, Omroep Brabant of NH Nieuws) aangewezen als de officiële rampenzender waar laatste updates worden gedeeld.
Tip: Zorg dat je weet welke zender in jouw provincie de calamiteitenzender is, en op welke frequentie deze te beluisteren is. Het is daarom aan te raden om een ouderwetse radio op batterijen (of een opwindbare radio) in huis te hebben. Dit is een belangrijk onderdeel van het noodpakket.
Maak afspraken met de buurt
De 8 procent van de mensen die NL-Alert misloopt, bestaat voor een deel uit kwetsbare groepen. Straks zijn er geen luide sirenes meer om iedereen tegelijkertijd te waarschuwen. Krijg jij een luid alarm op je telefoon over een grote brand, gifwolk of noodweer? Ga er dan niet blind vanuit dat de rest van de straat dat ook weet. Waarschuw ook de mensen om je heen:
- 📞
Zit je in een WhatsApp-groep van de buurt of straat? Je kunt met elkaar afspreken of jullie een berichtje sturen als er een NL-Alert uitgaat.
- 🧑🤝🧑
Heb je buren op leeftijd die niet of nauwelijks digitaal vaardig zijn? Bel even bij ze aan als jij een waarschuwing op je telefoon krijgt en de sirenes straks niet meer loeien.
Tijd om je voor te bereiden
Het luchtalarm blijft nog tot 2028 in de lucht. De komende jaren moeten uitwijzen of de overheid erin slaagt om die 1,2 miljoen mensen alsnog op tijd met NL-Alert te bereiken. Tot die tijd loeien de sirenes gewoon elke eerste maandag van de maand.
Toch adviseren instanties zoals het Rode Kruis en de Rijksoverheid (via de campagne Denk Vooruit) om niet af te wachten, maar zelf voorbereid te zijn. Hun oproep aan consumenten is: controleer de NL-Alert instellingen op je telefoon, zorg voor een noodpakket in huis en houd bij een calamiteit extra een oogje in het zeil voor kwetsbare mensen in de buurt.