Hoe kunnen mensen met een visuele beperking geholpen worden websites en apps te navigeren?

Welke problemen lopen mensen met een visuele beperking tegenaan?

Pim legt uit dat de problemen waar mensen met een visuele beperking tegenaan lopen erg afhankelijk zijn van de beperking. “Stel je bent kleurenblind, dan kan het ingewikkeld zijn om knoppen goed te herkennen. Als je tunnelvisie hebt, dan is het begrijpen van een webpagina super ingewikkeld, want dan moet je eigenlijk als een soort scanner van linksboven naar rechtsonder regel voor regel kijken wat er op een pagina staat en dat allemaal onthouden. 

"En mensen die echt slecht zicht hebben of volledig blind zijn, zijn afhankelijk van of de app of website goed voorgelezen kan worden door een hulpsoftware,” vertelt Pim.

Hoe wordt informatie toegankelijker?

Om mensen met een visuele beperking te helpen, is het dus belangrijk dat apps en websites rekening met ze houden. Zo is het belangrijk kleuren met veel contrast te gebruiken en onder andere opties om de grootte van letters te veranderen mogelijk te maken. Ook moet de app of website zo ingericht zijn dat een schermlezer de geboden informatie duidelijk en overzichtelijk kan voorlezen. Op deze website kan je controleren of een site hieraan voldoet. Ten slotte is het voor mensen met een visuele beperking ook mogelijk om een braillelezer te gebruiken die je als een soort toetsenbord aan jouw telefoon of laptop kan koppelen.

Op welk apparaat zoek je informatie als je visueel beperkt bent? 

Apps zijn vaak toegankelijker voor mensen met een visuele beperking dan websites: “Het internet is best wel exclusief; heel veel websites zijn niet goed toegankelijk. Als je een app kan downloaden, dan heb je beter zelf in de hand waar je terechtkomt,” vertelt Pim. Op websites komen vaak meldingen van cookies of pop-up reclames die erg afleidend en verwarrend kunnen zijn als je van schermlezers afhankelijk bent. Op apps is informatie overzichtelijker weergegeven.

Daarnaast zijn er handige en makkelijk te vinden functionaliteiten op telefoons beschikbaar. Vooral op iPhones is spraakassistent Siri heel behulpzaam, legt Pim uit: “En hoe nieuwer de telefoon, hoe sneller en hoe beter dat werkt natuurlijk.” Mensen met een visuele beperking gebruiken dus eerder hun telefoon dan grotere apparaten. 

Wat zegt de wet en houden instanties zich eraan?

Er is ook wetgeving omtrent digitale toegankelijkheid, bijvoorbeeld de Europese Toegankelijkheidsakte. “Die verplicht organisaties die abonnementen afsluiten of dingen verkopen aan consumenten, hun apps en websites en ook hun klantenservice toegankelijk te maken,” legt Pim uit. Hij vertelt dat er voor deze akte zes toezichthouders in Nederland zijn die bedrijven aanspreken zich aan deze wet te houden.

Voor Nederlandse overheidsinstellingen is er de Wet Digitale Overheid (WDO) sinds 2023 van kracht. “Onderdeel van de WDO is het Besluit Digitale Toegankelijkheid Overheid, BDTO. En daar staan verplichtingen in,” legt Pim uit, “maar op dit moment is er naar mijn weten geen toezichthouder, maar ook geen organisatie binnen de overheid die ermee bezig is om overheidsinstanties na te jagen dat ze hieraan moeten voldoen.” Er is ook geen centraal meldpunt waar overheidswebsites of apps die niet aan de WDO voldoen gemeld kunnen worden.

 Voor andere instellingen bestaat geen wetgeving, bijvoorbeeld in de zorg of in het onderwijs: “Die twee dingen vallen überhaupt niet onder de wet. Dus dat is echt een tekortkoming in Nederland,” merkt Pim op. 

Digitale toegankelijkheid heeft een prijskaartje

Naast een gedeeltelijk gebrek aan handhaving en wetgeving voor digitale toegankelijkheid, zijn er ook financiële obstakels voor mensen met een visuele beperking. Zo zijn braillelezers voor op je telefoon en specialistische voorleessoftware-pakketten voor op computers vaak erg duur. Ook de nieuwste iPhones met betere spraakfunctionaliteiten zijn voor sommigen onbetaalbaar: “Ik zou niet verwachten dat het laatste model iPhone door je zorgverzekeraar vergoed wordt,” vertelt Pim.

Hoe kan je telefoon jou verder helpen in het dagelijks leven?

Digitale toegankelijkheid is juist voor mensen met een visuele beperking belangrijk, omdat apps en websites hen kunnen helpen het dagelijkse leven te navigeren. Zo zijn er apps waar vrijwilligers iemand die slecht of helemaal niet kan zien door middel van videobellen kunnen helpen, bijvoorbeeld bij het boodschappen doen. Pim vindt dit een heel mooi initiatief en spoort mensen aan hieraan deel te nemen: “Dat is wel aan te raden van joh, installeer dat en help je medemens een stapje vooruit als dat kan.”

Hiernaast zijn er apps die met behulp van AI objecten om iemand heen herkennen, beschrijven en uitvergroten. “Ik zie voor AI een enorme kans om de fysieke wereld nog een stukje inclusiever te maken,” zegt Pim, “bijvoorbeeld ook bij het lezen van straatnaamborden.” Er zijn ook veel nuttige navigatieapps met een audio-focus. 

Op de site van de Bartiméus stichting  voor mensen die slechtziend of blind zijn is een handig overzicht van speciaal ontworpen apps. Op de site van belangenvereniging Oogvereniging is extra informatie te vinden voor mensen met een visuele beperking.

Pim benadrukt dat hoewel deze tips mensen met een visuele beperking erg kunnen helpen, het probleem en de oorzaak van een gebrek aan digitale toegankelijkheid voornamelijk bij de markt, overheden en de samenleving ligt. Hij pleit voor structurele veranderingen.