Los je minder studieschuld af dan je aan rente erbij krijgt? Deskundigen geven advies
Voor studenten en 250.000 oud-studenten gaat volgend jaar de rente op de studiefinanciering en studieschuld omhoog. Wat als je meer rente erbij krijgt dan je maandelijks aflost? Radar vraagt deskundigen of het loont om extra af te lossen.
Hoe wordt jouw rentepercentage bepaald?
Welk rentepercentage voor jou geldt, hangt af van de terugbetalingsregels waaronder je valt en het moment waarop je afstudeert.
De regeling waar je onder valt
Als je voor 2015 een studielening bent aangegaan, val je onder het oude stelsel en moet je jouw schuld binnen vijftien jaar aflossen. Je krijgt dan volgend jaar te maken met een rente van 3,28 procent. Ging je na 2015 een lening aan? Dan krijg je 35 jaar de tijd om je studieschuld af te betalen en heb je volgend jaar te maken met een rente van 2,7 procent.
Het moment waarop je afgestudeerd bent
De hiervoor genoemde rentepercentages gelden alleen als je dit jaar afstudeert of als je rentevaste periode dit jaar afloopt. Hoeveel rente je moet betalen wordt namelijk steeds voor vijf jaar vastgezet. Deze rentevaste periode begint de eerste dag van het nieuwe jaar nadat je afgestudeerd bent. Na die vijf jaar wordt jouw nieuwe rentepercentage weer voor vijf jaar vastgesteld. Dus: studeer je dit jaar af? Dan wordt jouw rente op 1 januari 2027 vastgesteld en heb je dus vijf jaar lang te maken met 2,7 procent rente. In 2032 krijg je te maken met een nieuw rentepercentage.
Hoe bepaalt DUO hoeveel je elke maand moet betalen?
Hoeveel je maandelijks moet aflossen, wordt elk kalenderjaar opnieuw vastgesteld. DUO kijkt hiervoor naar de hoogte van je schuld, de duur van je aflosfase, het rentepercentage en je inkomen van twee jaar geleden.
Ze berekenen eerst hoeveel je per maand moet terugbetalen om je schuld en de rente die daarover wordt gerekend binnen de looptijd af te lossen. Dit noemen ze het wettelijke maandbedrag. Vervolgens kijken ze, op basis van je inkomen van twee jaar geleden, hoeveel je kunt afbetalen. Dit wordt ook wel je draagkracht genoemd en kan dus lager zijn dan het wettelijke maandbedrag. Is je draagkracht lager? Dan betaal je ook dit lagere bedrag.
Wat moet je doen als je minder aflost dan je aan rente erbij krijgt?
Hierdoor kan het voorkomen dat je maandelijks minder aflost dan je aan rente opbouwt, waardoor jouw studieschuld stijgt. We vragen deskundigen wat je dan het beste kunt doen.
“In het geval dat je studieschuld maar blijft stijgen, is het belangrijk te bedenken: blijft je inkomen laag? Bijvoorbeeld doordat je gedeeltelijk arbeidsongeschikt bent? In dat geval loont het weinig om de studieschuld af te lossen. Want aan het einde van de looptijd, na 35 jaar, wordt het bedrag dat dan nog openstaat kwijtgescholden”, vertelt een woordvoerder van platform Studieschuldmeester.
Dat benadrukt ook Rob Alessie, professor micro-econometrie aan de Rijksuniversiteit Groningen. “Als je verdiencapaciteit laag is, kun je uiteindelijk afstel krijgen. Als je heel erg lang weinig verdient, dan zou ik niet meer aflossen dan de regels voorschrijven. Het is ook geen wenselijke situatie als je elke maand heel erg krap bij kas zit en rood komt te staan op je lopende rekening, omdat je niet wilt dat je studieschuld verder oploopt.”
De kans is overigens groter dat je inkomen in die 35 jaar aflostijd stijgt, waardoor ook je draagkracht omhoog gaat. “Wat ook schrikken kan zijn: als mensen later een partner krijgen, telt het inkomen van die partner mee en kunnen de maandlasten enorm oplopen”, vertelt de woordvoerder van Studieschuldmeester. “In het algemeen geldt daarom toch wel: los af als je de ruimte hebt.”
Geruststelling: door inflatie voelt schuld steeds minder groot
Als je er de financiële ruimte voor hebt, zou je er bijvoorbeeld voor kunnen kiezen om in ieder geval de rente maandelijks af te lossen, waardoor je studieschuld gelijk blijft. Volgens Studieschuldmeester heb je dan tóch profijt van aflossen bij DUO, al daalt je studieschuld niet.
De woordvoerder legt dit uit met een voorbeeld: “Stel dat je alléén de rente betaalt van ongeveer 3 procent en je schuld in hoogte dus gelijk blijft. Doordat de inflatie ook ongeveer 3 procent is, blijft je schuldsaldo hetzelfde, maar daalt de ‘reële waarde’ van je schuld wel. Je zult uiteindelijk namelijk merken dat je schuld makkelijker te dragen wordt, door inflatie.” Oftewel: doordat geld door inflatie minder waard wordt, wordt jouw schuld gevoelsmatig steeds lichter om te dragen.
‘Studenten weten niet waar ze aan toe zijn’
De Landelijke Studentenvakbond (LSVb) is overigens niet te spreken over de aankomende renteverhoging. “Met de huidige rente stuurt de regering studenten met een loodzware rugzak hun toekomst tegemoet,” waarschuwt Evy Kras, voorzitter van de LSVb.
“De regels over de rente veranderen constant en studenten weten vaak niet meer waar ze aan toe zijn wanneer ze een studielening aangaan. Hierdoor wordt studeren steeds vaker een financiële overweging. Hoeveel geld je hebt en of je uit een rijk of arm gezin komt, heeft nu impact in de keuze om wel of niet te studeren.“Studenten die in een moeilijke economische situatie zitten, krijgen met deze renteverhoging een trap na,” noemt Kras.