Meerderheid koopt minder Amerikaanse producten: heeft zo’n boycot zin?

Meerderheid koopt minder Amerikaanse producten

Door onder meer de ontvoering van de Venezolaanse president en het opeisen van Groenland, is er de laatste tijd veel te doen over het beleid van de Amerikaanse president Donald Trump. Radar was benieuwd of jullie hierdoor Amerikaanse producten boycotten en zette een poll online. 

Van de 2.026 deelnemers geeft een meerderheid aan dat ze minder of geen Amerikaanse producten kopen, omdat ze het beleid van Trump niet willen steunen. 41 procent doet dit al langer en 22 procent doet dit sinds kort. Ook geeft 7 procent aan dit van plan te zijn. 

Verder koopt 1 procent minder Amerikaanse producten om een andere reden en weet 16 procent vaak niet waar spullen vandaan komen. 13 procent heeft de aanschaf van Amerikaanse producten niet geminderd en is dit ook niet van plan.

Minder Lay’s, McDonald’s en sociale media

Deelnemers die minder Amerikaanse producten kopen, geven tal van voorbeelden. Ze kopen bijvoorbeeld minder Coca-Cola, Lay's chips en Levi’s spijkerbroeken. Ze gaan niet meer naar Amerikaanse fastfoodketens, zoals McDonald’s en KFC, of naar koffiezaken, zoals Starbucks. Ze stappen over op Europese sociale media en ze bestellen geen bourbon meer. 

Ook vakanties naar de VS worden uitgesteld of afgezegd: “Een vakantie naar Amerika stond op mijn verlanglijstje, maar de komende jaren niet en misschien wel nooit.” 

Lastig achterhalen waar producten vandaan komen

Toch geven veel van deze deelnemers aan dat ze het ook lastig vinden, omdat het niet altijd helder is of een artikel Amerikaans is. Een deelnemer laat bijvoorbeeld weten: “Het is veelal niet duidelijk waar producten vandaan komen. Van een paar heel bekende producten, zoals spijkerbroeken, weet je het maar verder?” 

Een ander vult aan: “Het is lastig om bij het boodschappen doen van alle producten te checken waar het vandaan komt.”

Om je hierbij te helpen, zijn apps zoals NonUSA, Made O'Meter en BrandSnap in het leven geroepen. Met deze apps kun je producten en verpakkingen scannen om te controleren of ze van Amerikaanse bedrijven komen. Je krijgt ook Europese alternatieven voor die producten te zien. 

Amerikaanse producten in Europa geproduceerd

Overigens zit ook hier een addertje onder het gras, want Amerikaanse producten hoeven niet per se in de VS geproduceerd te worden. Een respondent vraagt hierover: “Ik probeer op mijn aankopen te letten bij sterke drank, tijdschriften, Kellogs en Heinz, maar veel wordt ook in Nederland of Europa gemaakt. Gaat de opbrengst dan toch naar Amerika?”

We leggen het voor aan Steven Brakman, hoogleraar internationale economie aan de Rijksuniversiteit Groningen. Hij beaamt dat veel Amerikaanse consumentenproducten lokaal worden geproduceerd. “Als je zulke producten boycot, hebben de werknemers in Europa daar last van. Je bereikt dan waarschijnlijk niet het beoogde effect en als onbedoeld bijeffect worden Europese werknemers geraakt.”

Kun je producent en beleid 1 op 1 koppelen?

Laurens Sloot, bijzonder hoogleraar ondernemerschap in de detailhandel aan de Rijksuniversiteit Groningen, benoemt nog een ander heikel punt. “Wat altijd lastig is, is in hoeverre je producten of diensten één op één kunt koppelen aan wat er in een land gebeurt.”

“Je zag heel duidelijk dat mensen Tesla’s links lieten liggen door de uitingen van Elon Musk, maar in de meeste gevallen is dat lastiger. Als een bedrijf al 30 of 40 jaar bestaat, kun je dan een koppeling maken met het bestuur van het land dat er pas een tijdje zit?”  

Heeft een boycot überhaupt zin?

Beide hoogleraren stellen dan ook dat een boycot eigenlijk geen effect heeft. Brakman vertelt: “Een consumentenboycot raakt aan het gevoel van ‘we moeten toch iets doen’, maar het is niet massief genoeg.”

Een boycot lijkt volgens hem op een sanctie en daarvan weten we dat ze niet effectief zijn. “Wil een sanctie werken, dan moet je in één keer een enorme klap uitbrengen en die moet door iedereen gedragen worden. Zolang er een alternatief beschikbaar blijft, werkt het niet.” 

Sloot vult aan: “De wereld is groter dan alleen West-Europa en in andere landen denken ze weer anders over bepaalde dingen. Dat consumenten hier iets boycotten, betekent niet dat ze dat in andere landen ook doen. Handel gaat vaak zijn eigen weg.”

‘Steun de Europese economie’

Deelnemers die een andere reden hebben om minder Amerikaanse producten te kopen, willen vooral de Europese economie steunen. “Steun de lokale winkelier. Eerst in ons eigen land en daarna pas over de grens. Een ander continent heeft voor ons helemaal geen meerwaarde. Spek de eigen omgeving, dat heeft als resultaat dat het daar ook goed gaat.” 

Redenen om Amerikaanse producten te blijven kopen

Respondenten die Amerikaanse producten blijven kopen, geven daar ook allerlei redenen voor. Een aantal voorbeelden:

• “Als een product goed is, dan maakt het niet uit waar het vandaan komt.”
• “Er zijn meerdere landen waarvan de regering niet klopt.”
• “Ik probeer juist minder Chinese spullen te kopen en dus meer Amerikaans of Europees.”
• “Ik let vooral op de kwaliteit en prijs van een product, niet op de herkomst.”