Moeten influencers straks aantonen of ze deskundig zijn of niet?
Social media staat vol met misleidende claims en niet-onderbouwde adviezen van influencers. Niet iedere influencer heeft daadwerkelijk expertise van de onderwerpen waarover ze praten, met misinformatie en verkeerd advies als gevolg. Daarom komt het CDA met plannen voor strengere regels: influencers die advies geven over gezondheid, voeding en geld moeten aantonen hoe deskundig ze zijn. Maar hoe werken die plannen precies? En wie bepaalt of iemand echt deskundig is?
Wat zijn de plannen?
Het CDA maakt zich zorgen over de invloed van influencers en de risico’s die verkeerde adviezen door gebrek aan expertise over gezondheids- of financiële risico’s kunnen veroorzaken. De partij vindt dat er actie ondernomen moet worden om mensen te beschermen tegen deze misinformatie en onjuiste adviezen. Daarom pleiten ze voor verplichte disclaimers op sociale media, zoals #NietDeskundig of #GeenDiploma, zodat het duidelijk is dat deze adviezen nergens op gebaseerd zijn.
Daarbij wil het CDA dat het kabinet gaat kijken of er een keurmerk verplicht kan worden gesteld, zodat influencers pas adviezen mogen geven als zij aantoonbaar expert zijn op het onderwerp waar zij advies over geven.
Wie bepaalt of influencers wel of niet deskundig genoeg zijn?
Voor het CDA draait het om de deskundigheid van influencers. De partij wil voorkomen dat iedereen zomaar misinformatie de wereld in helpt, zonder wetenschappelijke onderbouwing. Daarom willen ze dat het kabinet onderzoekt of er een verplicht keurmerk kan komen. Met zo’n keurmerk mogen influencers pas advies geven als zij aantoonbaar expert zijn op het onderwerp waarover ze spreken.
Op deze manier kunnen mensen aan het keurmerk zien of een influencer wel of niet deskundig is. Dat moet helpen om beter te herkennen wie echt kennis van zaken heeft en wie niet.
Hoe willen ze dit gaan handhaven?
Volgens het CDA ligt de verantwoordelijkheid bij de platforms zelf. Zij moeten toezicht houden en risicovolle content verwijderen. Hielke Hertsig, persvoorlichter van het CDA, geeft aan dat de partij dit wil waarborgen door Europese landen samen te laten optrekken. Op die manier moet er gezamenlijk worden opgetreden tegen misleidende of ondeskundige content.
Daarnaast hebben CDA-Kamerleden Jantine Zwinkels, Inge van Dijk, Harmen Krul en Joris Lohman het kabinet om een reactie gevraagd, zodat de voorstellen verder uitgewerkt kunnen worden.
Is dit een goed plan?
Adriaan ter Braack is wetenschapsjournalist en bekend van zijn video’s op social media onder de naam Sjamadriaan. Daarin weerlegt en duidt hij opvallende claims met behulp van wetenschappelijk onderzoek. ‘’Ik snap de intentie en het idee, maar ik denk dat het in de praktijk lastig wordt om uit te voeren.
Voor mensen die al institutioneel wantrouwen hebben, kunnen dit soort maatregelen zelfs averechts werken
Volgens hem kan het plan ook weer een nieuw probleem veroorzaken: ‘’Veel deskundigen die als influencer worden gezien, zouden met dit idee niets meer mogen zeggen over andere disciplines, omdat ze niet die specifieke expertise of diploma hebben. Dat betekent alleen niet dat je er geen verstand van hebt.’’
Volgens Ter Braack zou dat er bijvoorbeeld op neerkomen dat huisartsen als niet-deskundig worden gezien als zij iets zeggen over voeding, omdat diëtetiek een aparte discipline is: ‘’Dat lijkt me niet de bedoeling, dus het moet wel goed worden ingericht.’’
Ter Braack denkt dat je dit voor specifieke medische claims wel goed kunt afkaderen. ‘’Als je helemaal geen deskundige bent en je maakt claims die totaal niet kloppen, ben ik er zeker voorstander van dat je een hoge boete krijgt.’’ Hij legt uit dat je daarmee wel het verschil tussen deskundigen en niet-deskundigen krijgt en op dat punt ziet hij strengere regels wel zitten.