Reactie VNG, gemeente Apeldoorn en Barneveld

VNG 

Gemeenten voeren verlengde jeugdzorg uit binnen de kaders van de Jeugdwet en hebben van daaruit ruimte voor eigen invulling. Daardoor kunnen er verschillen bestaan tussen gemeenten, wat volgens de VNG inherent is aan het decentrale systeem; de beleidskeuzes komen immers tot stand op basis van de lokale maatschappelijke opgave, het zorglandschap en politiek-bestuurlijke keuzes.

Er is geen algemeen beleid van terughoudendheid bij de inzet van verlengde jeugdhulp, maar gemeenten maken wel afwegingen, waarbij kosten en de vraag welke wetgeving verantwoordelijk is een rol spelen—mede ook doordat gemeenten vaak onvoldoende budget hebben. Tegelijk blijft het uitgangspunt dat jongeren de zorg krijgen die ze nodig hebben en niet tussen wal en schip vallen.

Om de overgang naar volwassenenzorg te verbeteren, zet de VNG in op landelijke afspraken, samenwerking en ondersteuning van gemeenten. Hoewel verschillen tussen gemeenten logisch zijn, wil de VNG ongewenste variatie beperken en pleit zij voor duidelijkere wettelijke kaders.

Gemeenten voeren verlengde jeugdzorg uit binnen de kaders van de Jeugdwet en hebben van daaruit ruimte voor eigen invulling. Daardoor kunnen er verschillen bestaan tussen gemeenten, wat volgens de VNG inherent is aan het decentrale systeem; de beleidskeuzes komen immers tot stand op basis van de lokale maatschappelijke opgave, het zorglandschap en politiek-bestuurlijke keuzes.

Er is geen algemeen beleid van terughoudendheid bij de inzet van verlengde jeugdhulp, maar gemeenten maken wel afwegingen, waarbij kosten en de vraag welke wetgeving verantwoordelijk is een rol spelen—mede ook doordat gemeenten vaak onvoldoende budget hebben. Tegelijk blijft het uitgangspunt dat jongeren de zorg krijgen die ze nodig hebben en niet tussen wal en schip vallen.

Om de overgang naar volwassenenzorg te verbeteren, zet de VNG in op landelijke afspraken, samenwerking en ondersteuning van gemeenten. Hoewel verschillen tussen gemeenten logisch zijn, wil de VNG ongewenste variatie beperken en pleit zij voor duidelijkere wettelijke kaders.

Gemeente Apeldoorn

Vanwege privacy kunnen we niet ingaan op individuele casussen, maar we kunnen wel toelichten wat ons beleid is als reactie op je vragen.

Als gemeente willen we dat met elke jeugdige, waarbij de zorg mogelijk door moet lopen na hun 18e verjaardag, op tijd samen met alle betrokken partijen wordt gekeken naar het toekomstperspectief. Dus met de jeugdige zelf, het gezin, gemeente, huisarts of gecertificeerde instelling en de zorgaanbieder. Op die manier kunnen we tijdig een plan en afspraken maken hoe de zorg het beste door kan na de 18de verjaardag, als dit nodig is. Hoewel we hiernaar streven, lukt het niet altijd om dit voor alle jeugdigen tijdig op te pakken. We werken hard in de praktijk met onze wijkteams aan meer casusregie. Hierbij heeft elk gezin een betrokken casusregisseur vanuit het wijkteam, die samen optrekt met het gezin en samen met jeugdige, gezin en aanbieder(s) de hulp afstemt, evalueert en bijstuurt wanneer nodig. Daardoor kan ook tijdig aan het perspectiefplan worden gewerkt. Op dit moment is nog niet aan elk gezin een casusregisseur gekoppeld. Hier groeien we naartoe.

We hebben te maken met het verschil tussen de wettelijke verantwoordelijk als gemeente voor de uitvoering van de Jeugdwet enerzijds en de GGZ-hulp vanaf 18 jaar die onder de zorgverzekeringswet (Zvw) valt anderzijds. Jeugd-ggz op grond van de Jeugdwet stopt als een jeugdige 18 jaar wordt. Het is alleen in een aantal uitzonderingsgevallen door gemeente mogelijk om dit als verlengde jeugdhulp in te zetten tot 23 jaar: wanneer de jeugdige voor zijn/haar 18e al jeugdhulp ontving en doorgaan volgens de gemeente noodzakelijk is, als er voor de 18e verjaardag bepaald is dat jeugdhulp noodzakelijk is of wanneer voor 18 jaar jeugdhulp gestart en beëindigd is, maar binnen een termijn van een half jaar blijkt dat verdergaan noodzakelijk is. Er mag alleen in deze situaties verlengde jeugdhulp ingezet worden als hulp vanuit een andere wet niet mogelijk is. Situaties met het jeugdstrafrecht en jeugdreclassering zijn ook uitzonderingsgronden, net zoals pleegzorg en gezinshuizen. Maar buiten deze uitzonderingen is inzetten van verlengde jeugdhulp niet mogelijk. Wanneer een ggz-behandeling gestart is voor de 18e verjaardag en de gemeente vindt het noodzakelijk dat deze voortgezet wordt, kan verlengde jeugdhulp ingezet worden. In dat geval is nog steeds de vergoeding van een ggz-behandeling na 18 jaar aan de wettelijk verantwoordelijke; de zorgverzekeraar.

Tot slot vroeg je naar de kosten: er zijn landelijk stijgende kosten in de jeugdzorg. Apeldoorn is hier geen uitzondering op. Dat maakt dat we goed kijken naar hoe die kosten beheerst kunnen worden. Hiervoor zijn enerzijds maatregelen getroffen om de kosten op korte termijn te beheersen. Anderzijds werken we aan een toekomstvisie op jeugd om een beweging op gang te brengen van zorgen naar versterken, van problematiseren naar normaliseren en van individuele zorg naar collectieve veerkracht. Hierbij kijken we niet alleen naar jeugd, maar breed naar de samenleving.

Uitgangspunt is en blijft echter dat jeugdigen de hulp moeten krijgen die nodig is om zich veilig te ontwikkelen naar volwassenheid.

Gemeente Barneveld

Herkent de gemeente Barneveld zich in het beeld dat zij terughoudend is in het financieren van GGZ-behandelingen via de verlengde jeugdhulp?

Tot 18 jaar valt GGZ-zorg onder de Jeugdwet. De behandeling van jeugdigen van 18 jaar en ouder in de jeugd- en volwassen-ggz is geregeld via het basispakket van de zorgverzekeraar (Zorgverzekeringswet). Als gemeente Barneveld sluiten wij hier zo veel mogelijk bij aan. Overgangsregeling jeugd-GGZ naar de Zorgverzekeringswet. Om de overgang van jeugdwet naar zorgverzekeringswet zo soepel mogelijk te laten verlopen, is er de overgangsregeling jeugd-GGZ naar Zorgverzekeringswet. Deze overgangsregeling geldt voor jeugdigen die tijdens een lopende behandeling 18 jaar worden. Deze overgangsregeling bestaat sinds 1 januari 2017 en is bedoeld om te voorkomen dat zorg abrupt stopt op het moment dat iemand meerderjarig wordt.

De kern hiervan is: als een jongere tijdens een lopende jeugdGGZ behandeling 18 wordt, kan de behandeling tijdelijk worden voortgezet onder de Zorgverzekeringswet (Zvw); deze voortzetting is bedoeld voor afronding van de behandeling of een warme overdracht, niet voor het starten van een volledig nieuw behandeltraject; de voortzetting kan maximaal 365 dagen na de 18e verjaardag; de behandeling kan plaatsvinden bij dezelfde (regie)behandelaar, mits deze BIG of SKJgeregistreerd is. Belangrijk om te benadrukken is, dat dit geen verlengde Jeugdwet is, maar een overgang naar de Zorgverzekeringswet. Dat betekent ook dat eventuele kosten, zoals het eigen risico, onder de Zvw vallen. Deze regeling kan bovendien ook worden toegepast als de aanbieder niet (volledig) is gecontracteerd voor volwassenGGZ, zolang aan de voorwaarden wordt voldaan.

Hoe gemeente Barneveld hiermee omgaat 

Dankzij de overgangsregeling jeugdGGZ naar de Zorgverzekeringswet is het in veel gevallen mogelijk dat jongeren rond hun 18e jaar de overstap naar GGZzorg via de Zorgverzekeringswet kunnen maken. Wanneer een jongere bijna 18 jaar is en GGZbehandeling nodig heeft, kijken wij daarom bij voorkeur naar aanbieders die zowel jeugd als volwassenenGGZ bieden. Dit maakt het mogelijk dat de jongere de behandeling binnen dezelfde praktijk kan voortzetten, ook wanneer de zorg na het 18e jaar onder de Zorgverzekeringswet valt. Belangrijk om te vermelden is dat niet alle vragen via het lokale team binnenkomen. Ook kunnen medisch specialisten en huisartsen verwijzen naar GGZ-behandelingen via (verlengde) jeugdhulp. Ons uitgangspunt is dat jongeren niet tussen wal en schip mogen vallen. Zij mogen rekenen op passende ondersteuning in deze kwetsbare overgangsfase, zodat zij zo zelfstandig en stabiel mogelijk verder kunnen. Voor jeugd-GGZ geldt in de meeste gevallen dat zorg vanaf 18 jaar via de Zorgverzekeringswet geleverd kan worden. Om die reden is verlengde jeugdhulp doorgaans niet aan de orde voor GGZ-behandelingen. Mocht dat in uitzonderlijke situaties toch niet mogelijk zijn, en is de GGZ-zorg wel noodzakelijk, dan kijken wij naar maatwerkoplossingen via verlengde jeugdhulp.

Wat zijn de redenen voor de gemeente Barneveld om een aanvraag voor financiering van een GGZ-behandeling via de verlengde jeugdhulp af te wijzen?

De gemeente Barneveld beoordeelt aanvragen voor financiering van GGZbehandeling via verlengde jeugdhulp altijd zorgvuldig en individueel, binnen de kaders van de Jeugdwet. Verlengde jeugdhulp na het 18e levensjaar is geen automatisme, maar bedoeld voor uitzonderingssituaties waarin voortzetting van jeugdhulp noodzakelijk is en er geen andere mogelijkheden zijn.

Een aanvraag kan worden afgewezen wanneer:

• de gevraagde behandeling inhoudelijk valt onder de volwassenenzorg en daarmee onder de Zorgverzekeringswet;
• er geen noodzaak bestaat om jeugdhulp na het 18e jaar voort te zetten en zorg via de reguliere GGZ passend en bereikbaar is;
• de hulp geen afrondend of tijdelijk karakter heeft, maar structureel van aard is;
• onvoldoende is onderbouwd waarom een overstap naar volwassenenzorg niet verantwoord of haalbaar zou zijn.

De gemeente kijkt hierbij onder meer naar de aard van de problematiek, de ontwikkelingsfase van de jongere en de vraag of verlengde jeugdhulp daadwerkelijk bijdraagt aan een verantwoorde afronding van de ondersteuning. Waar mogelijk wordt samen met betrokkenen gekeken naar passende zorg binnen andere wettelijke kaders.

Wij horen van experts uit het veld dat de jeugdzorg in veel gemeenten onder druk staat door stijgende kosten. Speelt dit ook in uw gemeente? En is dit een reden voor de gemeente om terughoudend te zijn met het financieren van behandelingen na het 18e levensjaar?

Ja, ook in de gemeente Barneveld zien we – net als in veel andere gemeenten – dat de jeugdzorg onder druk staat door stijgende kosten. Dit is een landelijk beeld. Vanuit de rijksoverheid hebben gemeenten een taakstelling opgelegd gekregen die samenhangt met de Hervormingsagenda Jeugd. Die agenda vraagt van gemeenten om de jeugdhulp anders in te richten: beter, slimmer en meer toekomstbestendig. 

In Barneveld hebben we dit samen met onze partners uitgewerkt in een lokaal plan met concrete acties. Daarmee zijn we inmiddels aan de slag. We zetten in op het verbeteren van de kwaliteit van de jeugdhulp en het efficiënter organiseren ervan, bijvoorbeeld door eerder en lichter hulp te bieden waar dat kan en door samenwerking in het veld te versterken. Tegelijk is voor ons helder dat de kwaliteit van hulp altijd voorop blijft staan. En dat alle jeugdigen die jeugdhulp nodig hebben, deze ook blijven krijgen. Dat is en blijft ons uitgangspunt.

Wat betreft het tweede deel van de vraag verwijzen we naar de beantwoording van vraag 1 en 2.

Wat zou volgens gemeente Barneveld een oplossing zijn om de overgang van jeugd-GGZ naar volwassenen-GGZ beter te laten verlopen?

Volgens gemeente Barneveld is het belangrijk dat de overgang van de jeugd-GGZ naar de volwassenen-GGZ soepel verloopt. Een belangrijke oplossing is daarom het bevorderen van meer continuïteit in de zorg. Jeugd-GGZ-aanbieders die kinderen en jongeren behandelen, zouden deze zorg ook aan volwassenen moeten kunnen blijven bieden. Wanneer een vertrouwde behandelaar de begeleiding kan voortzetten na het 18e jaar, sluit de zorg beter aan bij de ontwikkelingsfase van de jongere en wordt uitval voorkomen.

In de praktijk zien we dat sommige aanbieders zorg leveren aan zowel jongeren als volwassenen. Toch komt het ook voor dat een jongere alsnog moet overstappen naar een andere behandelaar, omdat een behandelaar uitsluitend jeugd- óf volwassenen zorg aanbiedt. Dit kan leiden tot vertraging of onderbreking van zorg, wat de behandeling niet ten goede komt. Daarnaast ziet de gemeente het verminderen van financiële drempels als een belangrijk aandachtspunt.