Rechtszaak tegen toezichthouder om lange wachtlijsten ggz
Vereniging De Bevlogen Huisartsen (DBH) en de Consumentenbond voeren een rechtszaak tegen de toezichthouder in de zorg: De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa). Zij vinden dat de NZa te weinig doet om de wachtlijsten in de ggz op te lossen. Patiënten met psychische problemen moeten volgens hen te lang op zorg wachten. Vooral bij ernstige en complexe moeilijkheden zijn de wachttijden lang.
Meer zorg inkopen voor verzekerden maakt verschil
Op 23 oktober verschenen de betrokken partijen in de rechtszaal in Den Haag omdat de huisartsen en Consumentenbond willen dat de NZa gaat handhaven als zorgverzekeraars onvoldoende zorg hebben ingekocht voor hun premiebetalende cliënten. DBH-voorzitter Christof Zwart: “Er is wel degelijk behandelcapaciteit in de GGZ, maar zorgverzekeraars kopen te weinig in en hanteren omzetplafonds. De NZa kan hierop ingrijpen, maar faalt hierin jammerlijk. Dit leidt tot zeer schrijnende situaties.”
De huisartsen zeggen dat als in een vroeg stadium van ziekte of psychisch leed ingegrepen wordt, er veel ellende kan worden voorkomen. ''Helaas kwam de NZa niet in beweging en restte ons niets anders dan de gang naar de rechter', zo zegt Christof Zwart, huisarts en DBH-voorzitter.
Wat is een omzetplafond en hoe veroorzaakt dit wachtlijsten?
Zorgverzekeraars spreken met zorginstellingen vaak een omzetplafond af. Dat is een maximaal bedrag dat de instelling in een jaar bij de zorgverzekeraar mag declareren. Als dat geld op is, kunnen nieuwe patiënten van die verzekeraar niet meer behandeld worden. Voor patiënten van andere verzekeraars staat de deur dan soms nog wel open. Want het omzetplafond zegt niets over de capaciteit die de instelling heeft. Het is puur de afspraak tussen één verzekeraar en een instelling.
Ben je al in behandeling dan merk je er niks van, maar nieuwe patiënten worden niet aangenomen tot het volgende kalenderjaar, als de pot weer gevuld is voor dat jaar. Terwijl de zorgverzekeraars een wettelijke zorgplicht hebben.
Ook de Consumentenbond is partij bij de rechtszaak. Zij heeft in april 2024 een handhavingsverzoek bij de NZa ingediend. Maar die weigert dat volgens de bond. Sandra Molenaar, directeur Consumentenbond zei daarover eerder: "De Consumentenbond strijdt al jaren tegen de ellenlange wachtlijsten in de ggz. Financiële afspraken tussen verzekeraars en zorgaanbieders gaan hier ten koste van de toegang tot zorg. Verzekeraars voldoen nu niet aan hun zorgplicht. Daarom vragen we de rechter om te oordelen dat de NZa ten onrechte weigert in te grijpen".
Red de GGZ komt ook in actie
De Consumentenbond en De Bevlogen Huisartsen zijn niet de enigen die via de rechter proberen een einde te maken aan de wachtlijsten. Ook Red de GGZ is een rechtszaak begonnen en procedeert tegen de Staat. Deze zitting staat gepland voor april 2027, dus dat laat nog even op zich wachten.
De NZa laat in een reactie weten zich ook zorgen te maken over de aanhoudende wachtlijsten in de ggz, met name voor mensen met complexe zorgvragen. Tegelijkertijd benadrukt de toezichthouder dat de uitgaven aan de ggz nog nooit zo hoog zijn geweest en dat het aantal instellingen in 2024 is gegroeid. Omdat de zorgvraag blijft stijgen, stelt de NZa dat de oplossing deels buiten de zorg ligt en een bredere maatschappelijke inzet vereist.
Daarnaast geeft de NZa aan streng te handhaven om ervoor te zorgen dat zorgverzekeraars aan hun zorgplicht voldoen. Om de wachttijden in de ggz beter in kaart te brengen, maken ze sinds januari 2026 bovendien gebruik van een nieuwe methode op basis van declaratiedata.
Wil je de volledige reactie lezen? Je vindt deze hieronder: