RIVM waarschuwt: Ernstige problemen bij verwijderen Ballerine-spiraal
Het beruchte Ballerine-koperspiraaltje blijft voor problemen zorgen. Nieuwe cijfers van het Meldpunt en Expertisecentrum Bijwerkingen Implantaten (MEBI) laten zien dat het verwijderen van de spiraal in veel gevallen misgaat. Bij achttien vrouwen was het afgelopen jaar zelfs een operatie nodig omdat de spiraal vastzat of afbrak. Radar waarschuwde al eerder voor de risico's, en nu slaat ook het RIVM officieel alarm.
De Ballerine werd ooit gepresenteerd als een 'vrouwvriendelijk' alternatief voor het traditionele T-spiraaltje. Maar het blijkt voor veel vrouwen een nachtmerrie. Omdat de spiraal een houdbaarheid van vijf jaar heeft en de meeste exemplaren tussen 2019 en 2021 zijn geplaatst, betekent dit dat we nu in de periode zitten dat deze spiralen verwijderd moeten worden.
Zorgen over vruchtbaarheid
Het exacte probleem waar het RIVM nu voor waarschuwt, kaartte Radar in maart vorig jaar al aan. Meerdere vrouwen meldden zich toen bij de redactie met ernstige complicaties bij het verwijderen. Bij diverse vrouwen bleven er hierdoor koperresten achter in de baarmoeder.
De vrouwen die dit probleem bij Radar aankaartten, maken zich grote zorgen over hun vruchtbaarheid. Gynaecologen delen die zorgen. Zij weten niet wat de gevolgen zijn voor de vruchtbaarheid als er resten koper achterblijven in de baarmoeder.
Golf aan operaties in 2025
De cijfers liegen er niet om: in de eerste negen maanden van 2025 kwamen er bij het MEBI dertig meldingen binnen over ernstige problemen bij het verwijderen van de spiraal. Schokkender zijn de achttien vrouwen (ruim de helft van de gemelde gevallen) bij wie een operatie nodig was om de spiraal of resten daarvan uit de baarmoeder te halen.
De specifieke problemen die het RIVM noemt zijn:
- Vastzittende spiralen: De spiraal groeit vast in de baarmoederwand.
- Afgebroken draadjes: Tijdens de poging tot verwijdering breken de draadjes af, waardoor de spiraal onbereikbaar wordt voor de huisarts.
- Hevige pijn: Vrouwen melden extreme pijnklachten tijdens de ingreep.
Van onthulling naar officieel alarm
Hoewel Radar al sinds 2021 waarschuwt voor ongewenste zwangerschappen en inbedding bij de Ballerine, is het nieuwe bericht van het MEBI een omslagpunt. Waar het MEBI eerder vooral meldingen verzamelde, geeft ze nu een actief handelingsadvies aan zorgverleners.
Huisartsen, verloskundigen en gynaecologen worden gewaarschuwd dat ze bij de Ballerine bedacht moeten zijn op complicaties die bij standaardspiralen minder vaak voorkomen. Het officiële advies is om ‘alert te zijn’ op complicaties.
Wat betekent dit voor jou?
Draag je op dit moment nog een Ballerine-spiraal? Dan is er reden tot extra voorzichtigheid. Hoewel de fabrikant incidenten afdoet als zeldzaam, laten de cijfers van het MEBI een ander beeld zien: de Ballerine is verantwoordelijk voor een onevenredig groot deel van de klachten over koperspiralen.
Als patiënt kun je zelf het volgende doen:
- Waarschuw je arts vooraf: Het RIVM meldt dat problemen als vastzitten en het afbreken van draadjes relatief vaak voorkomen. Zeg daarom voor de verwijdering tegen je huisarts dat het om een Ballerine gaat en noem ook de waarschuwing van het MEBI.
- Stop bij pijn: Het MEBI noemt hevige pijn tijdens het verwijderen als een specifiek signaal. Ervaar je dit? Laat de huisarts dan direct stoppen. Omdat in veel gevallen (18 keer in 9 maanden) een operatie nodig bleek, is een doorverwijzing naar de gynaecoloog dan de veiligste stap.
- Meld problemen bij het MEBI: Heb je mogelijk (gezondheids)klachten door het implantaat, of verwijdering daarvan? Moest je naar het ziekenhuis? Meld dit dan via www.rivm.nl/mebi. Alleen door deze meldingen krijgt de toezichthouder een compleet beeld van de risico's.
- Operatie is een reëel risico: Wees je ervan bewust dat in de gemelde gevallen vaak een operatie nodig was. Dit is belangrijk om te weten, zodat je niet onvoorbereid bent als de huisarts de spiraal niet zelf kan verwijderen.
De Ballerine-spiraal is inmiddels niet meer verkrijgbaar.