Veel vaste energiecontracten dit jaar boetevrij op te zeggen: ‘Kan je juist geld kosten’
Sinds begin dit jaar geldt de nieuwe Energiewet, die jou als consument beter moet beschermen en je meer controle over je energiezaken moet geven. Om aan deze wet te voldoen, veranderen een aantal energieleveranciers hun voorwaarden en geven ze huishoudens met een vast contract de mogelijkheid om boetevrij over te stappen. Moet je van deze kans gebruikmaken? Nee, zeggen deskundigen. “Je contract tussentijds opzeggen, gaat je mogelijk juist geld kosten.”
Wat houdt de nieuwe Energiewet in?
Voor de komst van de Energiewet hadden we in Nederland een Elektriciteitswet en een Gaswet. Die zijn samengevoegd om de regels te verduidelijken en te moderniseren, consumenten beter te beschermen en energiedata begrijpelijker en beter beschikbaar te maken.
Wat merk je daar concreet van? Een aantal punten:
- Meer duidelijkheid over wat er in je contract staat: energieleveranciers moeten verplicht een samenvatting presenteren met de belangrijkste punten in je contract. Denk bijvoorbeeld aan de looptijd, tarieven en voorwaarden. Dit zorgt niet alleen voor extra duidelijkheid, maar ook voor extra bescherming. Als iemand je een contract aanbiedt zonder daar zo’n samenvatting bij te leveren, kun je het namelijk nietig laten verklaren.
- Meer duidelijkheid over opzegboetes: een opzegboete moet expliciet benoemd worden in de voorwaarden van je contract. Hierdoor kun je makkelijker controleren of een boete terecht is.
- Strengere regels voor welkomstcadeaus: energieleveranciers mogen geen cadeaus meer aanbieden bij het afsluiten van een contract. Kortingen mogen nog wel.
- Verplicht aanbieden dynamisch contract: Grote leveranciers, met meer dan 200.000 klanten, moeten verplicht een dynamisch contract aanbieden.
- Verplicht aanbieden vast modelcontract: Een modelcontract is een standaard energiecontract dat elke leverancier moet aanbieden met dezelfde voorwaarden. Het was al verplicht een variabel modelcontract aan te bieden, maar nu moet dat ook met een vaste looptijd.
- Betere bescherming bij faillissement: Als je energieleverancier failliet gaat, kun je je contract nu meenemen naar een nieuwe leverancier. Eerder kon dat niet (of alleen in overleg).
Waarom kun je hierdoor boetevrij opzeggen?
De nieuwe Energiewet geldt sinds 1 januari 2026, maar niet alle energieleveranciers voldoen al aan alle regels. Tom Schuitemaker, Head of Markets en energie-expert bij vergelijkingswebsite Pricewise, vertelt waarom: “Het inrichten van de Energiewet en het einde van de salderingsregeling samen hebben enorme invloed op de voorwaarden en facturatie van contracten. Vandaar dat het niet alle leveranciers gelukt is om voor 1 januari alles klaar te hebben.”
Aanbieders zoals Vandebron en Essent passen bijvoorbeeld nu hun voorwaarden aan én geven daarbij de mogelijkheid om boetevrij op te zeggen. Daar zit wel een deadline aan verbonden: bij Vandebron kun je tot 28 februari 2026 boetevrij opzeggen en bij Essent tot 12 maart 2026. Doe je niets? Dan ga je na die datum automatisch akkoord met de nieuwe voorwaarden.
Door overstappen loop je mogelijk een korting mis
Wie niet akkoord gaat, mag overstappen. Zonder een boete te betalen. Moet je van deze unieke kans gebruikmaken? Nee, zegt Schuitemaker. “Dit loont niet als je daarmee je korting verliest.”
Door je contract vroegtijdig te beëindigen, loop je namelijk mogelijk je (welkomst)korting mis. “Die kan oplopen tot ruim 400 euro en op een energierekening van zo’n 2.000 euro is dat toch een flink bedrag. Zeker als je ook nog eens bedenkt dat een groot deel van je energierekening bestaat uit netwerkkosten en belastingen, die je dus niet zelf kunt beïnvloeden.”
“De bonussen bij vaste contracten zijn behoorlijk”, beaamt Koen Kuijper, energie-expert bij vergelijkingswebsite Energievergelijk.nl. “De tarieven en voorwaarden over terugleveren moeten dusdanig veel beter zijn dan het loont om deze welkomstkorting op te zeggen. Maar ik denk dat overstappen in de meeste gevallen juist geld gaat kosten.”
Duurste periode bijna achter de rug
De tweede reden waarom overstappen niet loont, heeft te maken met de looptijd van je contract. Schuitemaker vertelt dat er best een kans is dat je bij een overstap lagere tarieven gaat betalen, maar: “de periode waarin je die lagere tarieven betaalt, is vaak korter dan een jaar. Verreweg het grootste deel van de vaste contracten heeft namelijk een looptijd van één jaar.”
“Als je dan bedenkt dat het al februari is en de dure winterperiode met veel gasverbruik al bijna voorbij is, loont het echt niet. De duurste maanden heb je nu al gehad en in het voorjaar en de zomer is je verbruik een stuk lager. Stel dat je energiecontract nog een half jaar loopt, dan heb je niet nog de helft van je verbruik tegoed. Het grootste deel heb je al gebruikt. Het prijsverschil moet wel extreem zijn, wil je dat het loont als je daarmee je korting verliest.”
Boetevrij opzeggen geen gegeven
Dat energieleveranciers hun voorwaarden aanpassen, betekent overigens niet dat je automatisch het recht hebt om je contract op te zeggen. Schuitemaker legt uit dat wijzigingen soms worden opgelegd door de overheid - zoals nu ook het geval is met de nieuwe Energiewet - en dat je dan als consument niet kosteloos onder je contract uitkomt. “Alleen als een leverancier zelf voor verandering kiest of als een wijziging nadelig is voor de klant, mag je opzeggen. Leveranciers moeten je hier minimaal dertig dagen van tevoren over informeren.”
Kuijper adviseert dan ook om sowieso niet over te stappen vóór je bericht krijgt van je energieleverancier. “Anders riskeer je alsnog een opzegboete.”
In welke situaties loont overstappen wel?
Is het dan voor helemaal niemand verstandig om over te stappen? Of zijn er toch wat huishoudens die kunnen profiteren? Schuitemaker kaart aan dat 46 procent van de mensen geen vast contract heeft. “Een deel van hen heeft bewust voor een dynamisch energiecontract gekozen, maar voor huishoudens met een variabel contract zou het kunnen lonen om de tarieven nu vast te zetten.”