Waarom goedkope bruiswijn technisch gezien frisdrank is

Koolzuurgas in de wijn spuiten

Het prijsverschil in het wijnschap is gigantisch. De flessen variëren van een paar euro tot tientallen euro’s in de supermarkt, en in de wijnwinkel zelfs honderden tot duizenden euro’s. Dat verschil zit hem in de productiemethode. Als je een fles van rond de drie euro pakt, koop je geen wijn die om natuurlijke redenen bruist, maar een basiswijn die kunstmatig onder druk is gezet. Wijnexpert Cees van Casteren vergelijkt het proces met de frisdrankindustrie:

"Een mousserende wijn van 3 euro wordt normaliter alleen gemaakt door inspuiting van koolzuurgas. Dat is eigenlijk net zoals frisdrank wordt gemaakt. Inspuiting is gewoon: je hebt een wijnmengsel, je zorgt dat het lekker zoet is, en deze vul je met CO2. De kosten zijn daardoor ook laag."

Als je de bruiswijn in een glas hebt geschonken, kun je dat ook aan de bubbels zien. Die zijn groot, bruisen heftig en verdwijnen snel. Op het etiket kun je lezen of de wijn op deze manier is gemaakt door de verplichte aanduiding in de kleine lettertjes: “Mousserende wijn waaraan koolzuurgas is toegevoegd”.

Zo ontstaat de echte bubbel 

Je hebt een heleboel soorten bruiswijn: Champagne, Sekt, Cava en Prosecco, elk met hun eigen land van oorsprong en kenmerken. Hoe krijgen die ‘echte’ mousserende wijnen dan de bubbels in de fles? Volgens Van Casteren zijn er twee manieren voor een tweede gisting: de tankmethode en de traditionele methode.

Bij de tankmethode, die veel wordt gebruikt voor bijvoorbeeld Prosecco, vindt het bruisproces plaats in een grote druktank. "De eerste methode is de ‘goedkopere’ methode, en dan doe je de basiswijn in een druktank. (...) Daar gaan een mengsel van suikers (suiker, druivensap) en gist bij in. Het gist in de wijn gaat dan alle suikers opeten, waardoor een tweede gisting plaatsvindt," legt van Casteren uit. Dit proces gaat relatief snel en levert vaak een fruitige wijn op.

Meer betalen voor een langer proces

Voor klassiekers zoals Champagne en Cava wordt de méthode traditionnelle gebruikt. Hierbij gebeurt de magie niet in een grote tank, maar in de fles die je uiteindelijk koopt. De afgesloten fles rijpt maanden in een kelder, waar gisten de suikers omzetten in alcohol en koolzuurgas. Omdat het gas niet weg kan, integreert dit in de wijn. Laat je de kurk schieten, dan komt al dat gas vrij en bubbelt je wijn vrolijk door in je glas.

Dit proces kost tijd en opslagruimte. De flessen blijven vaak maanden, of zelfs jaren in de kelder liggen. Dat maakt deze bruiswijnen duurder, maar in die tijd gebeurt er wel va nalles met de smaak.

"Dode gistcellen smaken naar toast"

Van Casteren legt uit dat de gistcellen, nadat ze de suiker hebben omgezet in bubbels, afsterven. Wat er daarna in de fles gebeurt klinkt misschien onsmakelijk, maar daar komt juist de kwaliteit vandaan. De dode gistcellen blijven in de fles en lossen langzaam op in de wijn. Dat proces geeft de wijn zijn karakter. 

Een goedkope tankwijn smaakt vooral naar fruit, maar een wijn die lang in de fles blijft heeft complexere tonen. Van Casteren: "Hoe langer je de wijn in de fles in aanraking laat met het dode gist, hoe meer je de smaak van toast, brioche en biscuit erin kan proeven.” 

Sneller hoofdpijn van goedkope wijn?

Krijg je van goedkope bubbelwijn sneller hoofdpijn dan van stille wijn? Dat ligt volgens Van Casteren in ieder geval niet aan het koolzuur zelf: "Het effect heeft niets te maken met de bubbels. Dan zouden mensen ook hoofdpijn krijgen van frisdrank drinken.”

Dat de kater bij budgetflessen toch vaak harder aankomt, heeft meestal een andere oorzaak: suiker. De combinatie van alcohol en suiker zorgt voor een zwaardere belasting van het lichaam, en dus een heftigere kater. Toch zit die suiker er niet zomaar in; het is een bewuste keuze om de wijn toegankelijk te maken.

Van Casteren: "Je mag niet generaliseren, maar over het algemeen zit er wel een restzoetje in die wijnen, want mensen die voor die prijs een wijn kopen zijn meestal geen geoefende wijndrinkers. Die zijn een zoetje aan hun drankje gewend."

Hoe kan een wijn 3 euro kosten?

Maar hoe kan het eigenlijk dat je maar 3 euro betaalt voor een fles wijn? Cees van Casteren zet het uiteen: "Ik kan je verzekeren: bij een fles van 3 euro is minstens een kwart voor de supermarkt zelf. Daar gaan nog 21 procent btw en de accijns vanaf. Als je vervolgens de fles, het etiket, de afsluiting en het transport hebt betaald, houd je nog maar een heel klein bedrag over voor het sap in de fles."

Bij een budgetwijn betaal je dus vooral voor de verpakking, de belastingen en de winst van de supermarkt, ook al betaalde je maar een paar euro. Volgens de wijnexpert ligt het omslagpunt voor de beste prijs-kwaliteitverhouding daarom een stuk hoger:

"Tussen de 3 en 9 euro krijg je het meeste waar voor je geld bij een fles van 9 euro. Hoe goedkoper je gaat, hoe meer je betaalt voor alle andere dingen, in plaats van het sap wat erin zit."

Tips voor jouw aankoop

Ga jij deze week een mooie fles uitzoeken? Van Casteren heeft nog een aantal goede tips zodat jij ook voor een vriendelijk bedrag een lekkere bruiswijn koopt.

• Vermijd 'Aerated': Termen als 'Aerated sparkling wine' of 'toegevoegd koolzuurgas' staan op de fles om duidelijk te maken dat ze met de inspuit-methode zijn gemaakt.
• De veilige keuze: Cava. Cava is wettelijk verplicht om via de traditionele methode (op de fles) gemaakt te worden. Je koopt dus gegarandeerd een ambachtelijk product. Van Casteren: "Het voordeel is dat een cava doorgaans ook voor minder dan een tientje te koop is."
• Drink je liever droog? Kies Brut. De term ‘Demi-Sec’ klinkt misschien als een veilige middenweg, maar is een valkuil voor wie niet van zoet houdt. Van Casteren legt uit hoe deze term je op het verkeerde been zet: "Voor ons betekent sec ‘droog’, en demi-sec ‘half-droog’, maar dat betekent nu juist dat een mousserende wijn zoet is. Als je die woorden ziet staan, weet je dat er meer suikers in zitten dan bij een brut."