Medische zelftests

Zelftests en medische apparaten voor thuisgebruik kun je tegenwoordig overal kopen. Voorbeelden zijn tests voor darmkanker, HIV-tests en SOA-tests, maar ook bloedrukmeters en bloedwaardemeters. Maar kloppen de uitslagen van deze tests en apparaten wel? En wat zijn de gevolgen als dat niet zo is? Het Rathenau Instituut pleit voor een keurmerk.

Keurmerk is meer dan welkom om het kaf van het koren te scheiden. Wel weer merkwaardig dat ook Radar (zoals vrijwel iedereen met een mening over zelftests) weer terugvalt op het stokpaardje. Zodra het begrip zelftest ter sprake komt worden iedere weer de zogenaamde hoog risico testen (IVD lijst 2A) ter sprake gebracht (HIV of darmkanker zelftest) terwijl deze testen niet of nauwelijks vrij verkrijgbaar zijn in Nederland. De overige zelftesten (IVD lijst 2B en 3) worden vaak niet genoemd terwijl deze wel degelijk hun nut hebben bewezen of kunnen bewijzen. Te denken valt aan zwangerschapstesten, ovulatietesten, (gluten) allergie testen of glucose zelfbepaling. Voor wat betreft de bloeddrukmeting: indien er gebruik wordt gemaakt van een goede bovenarm meter is vaak de thuismeting nog betrouwbaarder of zuiverder dan een meting bij een arts (witte jassen syndroom). Dit is onlangs weer aangetoond in een onderzoek vanuit de universiteit van Maastricht. Een objectieve blik op zelfzorg producten is meer dan welkom. De consument heeft het gemak van dergelijke testen al ontdekt. Bezien vanuit de volksgezondheid kunnen deze producten ook hun nut hebben zoals steeds meer medici ook erkennen.

Ik denk dat het belangrijkste is dat mensen die medische zelftesten gebruiken (ik heb alleen ervaring met de glucose test) is dat de meters voor deze testen elke keer wel geijkt zijn en een keurmerk hebben, maar de strips voor deze testen niet. Hoe zinvol is dat? Daarbij worden de testen op alle afdelingen in ziekenhuizen gebruikt, deze uitslagen worden als juist gezien. Er wordt geen laboratoriumonderzoek meer gedaan, maar men gaat er blind vanuit dat deze uitslagen kloppen. Dus niet alleen in een thuissituatie worden deze tests gebruikt, maar ook elkers in de medische wereld wordt van de juistheid uitgegaan. Pas als er een keurmerk op deze testen staat zou dit mijns inziens ook mogen.

Hallo Anke, Vrijwel alle meters zijn tegenwoordig gekalibreerd op plasma (wat de meetresultaten ten goede komt). De strips worden uiteraard wel gecontroleerd na productie, maar het blijft aan de gebruiker om hier goed mee om te gaan. Bij sterk afwijkende waarden (zoals in het voorbeeld bij Radar te zien) raadt iedere fabrikant aan om de meter opnieuw te "ijken" of controleren. Daartoe kun je gebruik maken van een speciale controle vloeistof. De meeste meter in Nederland hebben al een "keurmerk" zoals je wilt, deze zijn goedgekeurd door TNO. Voor wat betreft het voorbeeld in Radar en de mevrouw die bijna in een hypo raakte; waarom heeft of haar huisarts of een andere betrokken specialist niet ook een meting uitgevoerd of op zijn minst een controle uitgevoerd op het apparaat zelf? Indien een meter wellicht een keer is gevallen o.i.d. mag je, zeker bij dit soort sterk afwijkende waarden, niet blindelings op de uitslag afgaan en al zeker niet als je insuline afhankelijk bent. Een keurmerk prima, maar daarmee voorkom je dit soort incidentele problemen niet.