Minder pakketjes van Aziatische webshops: schrikt de extra heffing consumenten af?

Een goedkoop jurkje, telefoonhoesje of ander hebbedingetje bestellen bij webshops als Shein en Temu: voor veel consumenten is het erg aantrekkelijk. Toch lijkt het aantal pakketjes uit Azië af te nemen. PostNL bezorgde dit jaar ruim 32 procent minder internationale pakketten dan voorheen. Vooral het aantal pakketjes uit Aziatische webwinkels loopt terug. Maar waar komt die daling vandaan? Denken consumenten bewuster na over hun aankopen en de reis die hun pakket aflegt, of spelen de hogere invoerkosten vooral een rol?
Wat houden de nieuwe invoerregels precies in?
Sinds 1 juli gelden er nieuwe Europese invoerregels, waardoor pakketjes van buiten de Europese Unie duurder zijn geworden. Per product of productgroep wordt een heffing van 3 euro gerekend. Vanaf deze maand komt daar nog eens 2 euro bij.
Dit bedrag komt voor rekening van de bedrijven, dus je hoeft dit bedrag niet zelf te betalen als je een pakketje bestelt. De kans is wel groot dat bedrijven de kosten uiteindelijk doorberekenen aan de consument.
Volgens PostNL heeft de daling van het aantal internationale pakketten grotendeels te maken met deze nieuwe invoerregels. Het aantal internationaal verzonden pakketten daalde in het afgelopen kwartaal flink, terwijl het aantal pakketten dat binnen Europa werd bezorgd juist met ruim 40 procent groeide ten opzichte van een jaar eerder.
Is een paar euro extra genoeg om consumenten te laten twijfelen?
De nieuwe regels maken bestellen buiten de EU duurder. Maar leidt dat ertoe dat consumenten bewuster kiezen, of kijken ze vooral naar wat een aankoop kost? Volgens dr. Ellen van der Werff, kunnen financiële prikkels zeker invloed hebben op het gedrag van consumenten.
De extra kosten kunnen voor consumenten een drempel vormen om de aankoop echt door te zetten, vertelt Van der Werff. Tegelijkertijd plaatst ze een kanttekening: financiële prikkels zijn niet altijd voldoende om gedrag te veranderen. “Het kost je wel iets meer geld, maar het is vaak alsnog goedkoper dan door de overstap te maken naar een duurzamer alternatief", zegt Van der Werf.
Ook dr. Thomas Bauwens, denkt dat de prijsverhoging maar beperkt effect heeft op de keuzes van consumenten. "Een paar euro extra verandert dat basismodel niet", benadrukt hij.
Dat betekent volgens Bauwens niet per se dat Nederlanders massaal stoppen met kopen bij Chinese webshops. “Het blijft aantrekkelijk doordat de productiekosten zo laag zijn en producten rechtstreeks vanuit China worden verzonden.”
Om de extra heffingen per los pakketje te omzeilen, verplaatsen platforms als Temu en Shein hun voorraden steeds vaker naar magazijnen binnen Europa. Een jurkje dat in China is gemaakt, wordt daardoor plotseling gezien als een ‘Europees pakketje’. Daarnaast dwingen de nieuwe regels webshops om bestellingen vaker te bundelen in plaats van elk prullaria los te versturen.
Geld of principes: wat geeft de doorslag?
Maar als die paar euro extra consumenten niet echt 'afschrikt', waarom zou de maatregel dan toch effect hebben? Volgens Van der Werff zit dat niet in de portemonnee, maar in de signaalfunctie van de heffing. Door een extra drempel neer te leggen, dwingt de overheid consumenten om uit de automatische piloot te stappen en stil te staan bij de impact van hun aankoop op het milieu en de wereld.
"Zo'n maatregel laat duidelijk zien: we vinden het niet meer oké dat we met z'n allen zoveel pakketjes bestellen die van ver weg worden gehaald en hiernaartoe worden gesleept", legt ze uit.
Volgens Van der Werff helpt dat zetje vooral bij de twijfelende middengroep: mensen die eigenlijk al weten dat spotgoedkope spullen uit Azië niet duurzaam zijn, maar toch zwichten voor het gemak of een verleidelijke advertentie. "Ik verwacht dat vooral die groep hierdoor denkt: 'Oh ja, eigenlijk vind ik dit niet oké', en het dan toch maar niet doet."
Bauwens is daar sceptisch over. Volgens hem wegen geld en gemak voor de meeste mensen nog altijd zwaarder dan bewustwording. Zolang niet-duurzame producten goedkoper en makkelijker verkrijgbaar blijven, verandert het koopgedrag niet. Daarvoor moet het systeem op de schop, bijvoorbeeld door milieu- en sociale kosten standaard in de productprijs door te berekenen.
Weten consumenten waar hun pakket vandaan komt?
Maar hoeveel consumenten staan stil bij de reis die hun pakket aflegt? Volgens Van der Werff ontbreekt het vaak aan informatie. “Je weet niet altijd precies waar het vandaan komt, hoe het wordt verzonden of hoe het wordt gemaakt. Wil je dit wel weten per product of bedrijf? Dan ben je enorm veel tijd kwijt.”
Veel consumenten willen wel duurzamer kopen, maar vinden het juiste vinden toch lastig. Zo zegt bijna 70 procent kleding van gerecycled materiaal te willen kopen, terwijl minder dan 10 procent dat daadwerkelijk doet.
“De meeste mensen willen het liefst wel spullen uit eigen land halen die duurzaam zijn en onder goede omstandigheden zijn gemaakt. Maar we maken het gewoon heel moeilijk en duur om dat te doen”, zegt Van der Werff.
Ook Bauwens vindt dat de verantwoordelijkheid niet alleen bij consumenten ligt. “De echte vraag is niet of consumenten even nadenken bij de kassa, maar of het bedrijfsmodel zelf wel houdbaar wordt gemaakt onder de nieuwe regels”, omschrijft hij.
Wat kun je zelf doen?
Toch kun je als consument zelf ook de eerste stappen zetten. Beide experts noemen bijvoorbeeld apps en websites waarmee je kunt controleren hoe duurzaam producten en merken zijn. Ook kun je merken boycotten die slecht presteren op het gebied van duurzaamheid of zich aansluiten bij lokale initiatieven, zoals repair cafés. Daar kunnen mensen samen producten repareren in plaats van ze direct te vervangen.
“Er zijn enorm veel van dat soort bottom-up initiatieven of collectieve initiatieven waarbij mensen zelf proberen het systeem te veranderen en het wat makkelijker te maken voor iedereen. Daarbij aansluiten kan al een mooi begin zijn”, tipt Van der Werff.
