Bijbetalen door medicijntekort: waarom draait de patiënt op voor de kosten?
Door medicijntekorten zijn voorkeursmedicijnen van zorgverzekeraars steeds vaker niet op voorraad. Bij de apotheek krijg je dan hetzelfde medicijn mee, maar van een ander merk. En daar hangt regelmatig een prijskaartje aan. Hoe kan het dat je als consument moet bijbetalen voor een medicijntekort waar je zelf niets aan kan doen?
Medicijntekorten en voorkeursmedicijnen
Uit het KNMP-rapport van De Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering der Pharmacie (KNMP) blijkt dat er in 2025 zo’n 1134 geneesmiddelen langer dan twee weken niet leverbaar waren. Daardoor zijn ongeveer 3,5 miljoen patiënten geraakt. Het grootste deel van die tekorten ging om medicijnen die binnen het voorkeursbeleid vallen.
Wat is voorkeursbeleid?
Het voorkeursbeleid is de manier waarop zorgverzekeraars bepalen welke medicijnen met dezelfde werkzame stof volledig worden vergoed. Daarbij kiezen zij vaak één specifiek merk of type als voorkeursmedicijn. Alleen dit medicijn wordt dan volledig vergoed door je zorgverzekeraar.
Wanneer moet je bijbetalen?
Wanneer een voorkeursmedicijn niet op voorraad of niet leverbaar is, moet de apotheek soms een ander merk verstrekken. Dit alternatieve medicijn wordt niet altijd op dezelfde manier vergoed als het voorkeursmedicijn. Daardoor kunnen kosten die normaal niet voor rekening van de patiënt komen alsnog worden verrekend via het eigen risico of leiden tot een hogere eigen bijdrage, zegt het KNMP. Dat geldt vooral wanneer het eigen risico nog niet volledig is gebruikt of wanneer de prijs van het alternatief boven de wettelijke vergoedingslimiet ligt.
Voor patiënten die niets kunnen doen aan het feit dat het voorkeursmedicijn niet beschikbaar is, kan dat tot forse kosten leiden. Heb je je eigen risico al volledig gebruikt? Dan worden de extra kosten in veel gevallen wel vergoed.
Verschillende merken van hetzelfde medicijn, met dezelfde dosis en toedieningsvorm, kunnen sterk in prijs verschillen. Daardoor kan het voorkomen dat bij een tekort een duurder alternatief wordt verstrekt. De extra kosten hoef je meestal niet direct in de apotheek te betalen, maar worden achteraf verrekend via de zorgverzekering.
Wat zeggen zorgverzekeraars?
Op welke manier een alternatief medicijn wordt vergoed, verschilt ook per zorgverzekeraar. Radar vroeg de grootste zorgverzekeraars van Nederland om uitleg over deze bijbetalingen bij medicijntekorten.
Zilveren Kruis en VGZ laten weten dat patiënten in principe niet hoeven bij te betalen door medicijntekorten. Volgens de verzekeraars wordt het voorkeursbeleid bij leveringsproblemen tijdelijk aangepast of losgelaten, zodat apothekers een alternatief merk kunnen meegeven. Alleen wanneer het vervangende medicijn onder het eigen risico valt, kunnen patiënten alsnog extra kosten krijgen. Zilveren Kruis en VGZ stellen dat bij de inkoop van voorkeursmedicijnen rekening wordt gehouden met beschikbaarheid en leveringszekerheid, en dat het wisselen van merken zoveel mogelijk wordt beperkt.
Ook a.s.r. reageerde op de vragen. De zorgverzekeraar laat weten dat bij een medicijntekort het alternatieve medicijn wordt vergoed, waarbij de verzekeraar spreekt van een ‘logistieke noodzaak'. Wel is het zo dat patiënten meer eigen risico kunnen betalen, omdat voor alternatieve medicijnen niet dezelfde kortingsafspraken gelden als voor voorkeursmedicijnen. Daardoor kunnen de kosten voor patiënten hoger uitvallen.
Ondanks het feit dat zorgverzekeraars aangeven alternatieve medicijnen te vergoeden, kunnen patiënten bij tekorten toch extra kosten maken, omdat deze medicijnen onder het eigen risico kunnen vallen. Voor consumenten blijft het daardoor lastig te voorspellen of een vervangend medicijn uiteindelijk geld kost. Volgens de KNMP laat dat zien dat het huidige voorkeursbeleid in de praktijk voor problemen kan zorgen voor zowel patiënten als apotheken.