‘Buitenbeentjes’ op je bord: ‘Deze rare vormen horen gewoon in de supermarkt’

*Foto ingestuurd door Radar Poll-deelnemer 

Afwijkende groente en fruit terug in het schap

We peilden de mening van consumenten over de vorm van groente en fruit. Laten zij een kromme komkommer of vervormde aardappel liever liggen? De grootste groep van 39 procent geeft aan dat zij de vorm heel onbelangrijk vindt, direct gevolgd door 38 procent die het onbelangrijk vindt. Bij elkaar opgeteld hecht een ruime meerderheid van 77 procent dus geen waarde aan het uiterlijk.

Zo geeft een deelnemer aan: ‘’Fruit en groente met 'rare' vormen moeten terug in de supermarkt. Dat is gewoon de natuur’’, en een ander deelt zijn frustratie: ‘’Het is belachelijk dat zoveel groenten met een afwijkende groeivorm worden afgekeurd en vernietigd. Heeft met smaak niets van doen, deze is en blijft hetzelfde.’’ 

We vroegen de poll-deelnemers om foto's in te sturen van een stuk groente of fruit met een afwijkende of 'gekke' vorm. We ontvingen een heel aantal leuke inzendingen. Bekijk hieronder een deel van de selectie van de leukste buitenbeentjes:

Slechts 6 procent vindt het uiterlijk wél belangrijk 

De groep die de vorm niet onbelangrijk, maar ook niet belangrijk vindt, is 17 procent van de deelnemers. Zo zegt een respondent: ‘’Het maakt mij niet zoveel uit of er een afwijking in zit, het gaat bij mij om de smaak’’, en een ander vult aan: ‘’Het belangrijkste is dat je het kan eten.’’ 

Toch is er ook een kleine groep die het uiterlijk van groente en fruit wél belangrijk vindt. Slechts 5 procent van de deelnemers noemt het uiterlijk belangrijk en maar 1 procent vindt dit zelfs heel belangrijk. De meest genoemde reden hiervoor is het gemak in de keuken, want een afwijkende vorm is vaak lastiger klaar te maken.

Zo legt een deelnemer uit: ‘’De vorm vind ik belangrijk voor de verwerking van groente en fruit thuis. Fruit moet makkelijk te schillen zijn en groente moet geen rare uitsteeksels hebben waardoor je het moeilijk kunt schillen of snijden.’’

Ook friet maken blijkt lastig met vervormde aardappels, zeggen een aantal respondenten: ‘’Heb je weleens een 'mislukte' aardappel geschild? Je kan de helft wegsnijden. Werkt dus niet’’, en iemand anders deelt verontwaardigd: 

Hetzelfde geluid op Reddit

In een peiling op Reddit waar 700 mensen gestemd hebben, stellen we dezelfde vraag. Wat blijkt? Ook hier vindt de ruime meerderheid van 63 procent het uiterlijk van groente en fruit onbelangrijk, waarvan 24 procent het heel onbelangrijk vindt en 39 procent onbelangrijk. Zo reageert een Reddit-gebruiker: ‘’Het interesseert me niet of de vorm en kleur goed zijn, zolang de smaak en voedingswaarde maar wel goed zijn. We gooien zo ongelofelijk veel eten weg met elkaar; dat is echt zonde.’’

25 procent van de gebruikers vindt het niet onbelangrijk, maar ook niet belangrijk. Het uiterlijk hangt voor hen vooral af van het gebruiksdoel: ‘’Een gevulde paprika maak ik 't liefste met een mooi stuk. Paprika die ik toch kapot snijd voor een warm gerecht: lekker boeiend’’, of de prijs: ‘’Het probleem is dat het allemaal hetzelfde kost. Ik vind de vorm niet belangrijk, maar als het evenveel kost pak ik wel de mooiste. Als er geen andere keuze is, eet ik ook wel de vervormde op.’’

Opvallend is dat mensen op Reddit iets meer waarde hechten aan het uiterlijk dan bezoekers van de Radar-website. Hoewel het nog steeds om een minderheid gaat, vindt 9 procent van de Reddit-stemmers het uiterlijk belangrijk en 3 procent zelfs heel belangrijk: ‘’Ik kies de groente die er voor mij het beste uitziet, daar hoort vorm bij. Ik pak toch het liefst de producten die het beste passen bij de plaatjes die je ziet als je het zou Googlen", aldus een stemmer.

Dezelfde prijs voor niet-‘perfecte’ groente en fruit

We stelden in de poll ook de vraag of groente en fruit met een afwijkende vorm dezelfde prijs mag hebben als groente en fruit met standaardmaten, mits de kwaliteit gelijk is. Meer dan de helft, 56 procent, vindt het prima als er voor groente en fruit met een afwijkende of 'gekke' vorm dezelfde prijs wordt gerekend.

Wel geven veel respondenten aan dat zij verwachten dat het pas echt verkoopt als het goedkoper wordt aangeboden. Zo zegt iemand:

Weer een ander vult aan: ‘’De prijs zou eigenlijk hetzelfde moeten zijn, maar omdat het anders wordt weggegooid, vind ik het eerlijker als het goedkoper wordt aangeboden.’’

De overige 44 procent geeft aan dat afwijkende vormen juist een stuk goedkoper moeten aangeboden worden. Hierbij geeft een deelnemer als reden: ‘’Producten met een (sterk) afwijkende vorm zijn vaak moeilijker te verwerken. Een komkommer in de vorm van een boemerang of een knobbelige aardappel is bijvoorbeeld minder makkelijk te schillen. Dat zou in de prijs wel te merken mogen zijn.’’

Een andere respondent zegt: ‘’Omdat het lastiger is om het product schoon te maken of te schillen, moet je er wat meer moeite voor doen. Dat mag in de verkoopprijs wel zichtbaar zijn.’’ Vrijwel niemand van de ondervraagden gaf aan dat groente en fruit met afwijkende vormen duurder zou mogen zijn.

Bekijk hier het andere deel van foto's van buitenbeentjes die poll-deelnemers hebben ingestuurd:

Waarom 'buitenbeentjes' zeldzaam zijn in het schap

Dat afwijkend gevormde groenten en fruit niet massaal los in de winkel liggen, heeft volgens Toine Timmermans, directeur van Samen Tegen Voedselverspilling, duidelijke redenen. 

Hij legt uit: ‘’Aan de ene kant gelden er strenge Europese handelsnormen die supermarkten en inkopers helpen om efficiënt te werken. Aan de andere kant zijn Nederlandse telers ontzettend goed in het telen van 'perfecte' klasse 1-groenten. Minder dan 1 procent van de Nederlandse kaskomkommers is bijvoorbeeld krom.’’

Waar blijven de afwijkende producten dan wel?

Toch verdwijnen afwijkende groenten en fruit niet vaak in de afvalbak: 

De directeur vertelt dat afwijkende groenten, zoals kleine bloemkooltjes, vaak voor vers- en maaltijdpakketten worden gebruikt, en rijper fruit naar smoothies. Voor de producten die wel los in de winkel liggen, verschilt de koopbereidheid sterk per product. ‘’Consumenten zijn eerder bereid een kromme komkommer te kopen, en met korting nog vaker. Maar een driebenige wortel laten mensen sneller liggen vanwege het extra schilwerk.’’ Een prijsprikkel helpt bij die 'buitenbeentjes' enorm, zegt Timmermans. 

Supermarkten doen het steeds beter, maar er valt nog winst te halen

Hoewel afwijkend gevormde groenten en fruit nog niet de standaard zijn, ziet Timmermans door de jaren heen wel een duidelijke vooruitgang: ‘’We zien structurele verbeteringen. Er worden steeds betere keten- en leveringsafspraken gemaakt en supermarkten bieden vaker 'buitenbeentjes' of producten met oogstschade aan. Sinds we in 2018 begonnen met monitoren, is de verspilling in de eigen operatie van supermarkten al met 34 procent gedaald.’’

Toch valt er vooral bij groenten (16,9 procent van de totale verspilling) en fruit (17,7 procent van de totale verspilling nog zeker winst te behalen. ‘’Wat nog beter kan zijn de maatwerkafspraken per product tussen de retail- en groente- en fruitleveranciers scherper maken. Zo kunnen er afspraken worden gemaakt over de totale oogst’’, aldus Timmermans.