Compensatie leenstelsel: wat je moet weten over bedragen, wachttijd en jouw rechten
Het kabinet kwam met goed nieuws voor de pechgeneratie: er komt ruim 1,4 miljard euro extra compensatie voor studenten die onder het leenstelsel vielen. Toch moet je nog geduld hebben, want dat geld komt pas vanaf april 2027. Radar dook dieper in de plannen, want wat betekent die lange wachttijd voor jouw oplopende rente? Kun je in de tussentijd een betaalpauze inlassen? En wat als je door omstandigheden geen diploma hebt kunnen halen?
Studenten die tussen 2015 en 2023 studeerden en in die maanden geen basisbeurs ontvingen, kregen al eerder een tegemoetkoming van DUO. Omdat die vergoeding volgens studentenbonden en de politiek te laag was, komt er nu een tweede bij. Minister Letschert van Onderwijs benadrukt dat dit de "definitieve en finale" ronde is.
Wat krijg je precies?
Het kabinet heeft de definitieve bedragen voor deze nieuwe compensatieronde vastgesteld. Dit wordt er voor jou berekend:
44,50 euro per maand:
Voor elke maand dat je recht had op een prestatiebeurs onder het leenstelsel, krijg je dit bedrag uitgekeerd.
Ruim 2.100 euro voor een volledige studie:
Heb je vier jaar (48 maanden) gestudeerd in deze periode? Dan bedraagt deze nieuwe compensatie in totaal 2.136 euro.
Totale vergoeding:
Tel je dit nieuwe bedrag op bij de eerdere vergoeding (die gemiddeld 1.600 euro was), dan komt de totale compensatie voor de gemiste basisbeurs voor de pechgeneratie uit op ongeveer 3.700 euro.
Het ministerie snapt dat de schulden voor veel oud-studenten zwaar wegen: "We zijn bekend met studenten die financiële druk ervaren met het afbetalen van de studieschuld. De aanvullende tegemoetkoming kan hierbij verlichting bieden. We hopen dat studenten zien dat dit in het licht van de uitdagingen in het land substantieel is."
Een jaar lang wachten kost geld
De hoogte van de compensatie staat nu vast, maar het geld staat voorlopig nog niet op je rekening. DUO start pas in april 2027 met het overmaken of verrekenen van de bedragen. De rente op studieschulden loopt in de tussentijd door, dus blijft de schuld van veel studenten ook stijgen. Een student met een schuld van 20.000 euro betaalt in een jaar tijd (bij 2,56%procent huidige rente) 512 euro extra, terwijl hij of zij wacht op het compensatiegeld.
Waarom wordt dit dan niet nu berekend om die rente-op-rente te voorkomen? Een woordvoerder van DUO laat weten dat ze de wet moeten afwachten: "Het wetsvoorstel is nog niet definitief. De Tweede en Eerste Kamer moeten hier nog akkoord op geven. Daarna heeft DUO nog enige tijd nodig om de tegemoetkomingen toe te kennen en uit te betalen of te verrekenen."
Nu een betaalpauze van je studieschuld nodig?
Omdat april 2027 nog even duurt, vroeg Radar het ministerie van Onderwijs (OCW) of het mogelijk is om in de tussentijd je betalingen aan DUO tijdelijk te pauzeren. Dat zou oud-studenten nu wat meer ruimte in de portemonnee geven.
Het antwoord is ja, via een regeling die al bestaat. Het ministerie wijst erop dat je altijd je 'aflosvrije maanden' kunt inzetten via DUO. "Alle oud-studenten in de aflosfase kunnen tijdens de aflosperiode in totaal 60 maanden de aflossing pauzeren. Deze regeling is bedoeld om hen een keuze te geven voor meer financiële ruimte op momenten dat zij dat nodig vinden," aldus de woordvoerder. "De groep die vanaf april 2027 de aanvullende tegemoetkoming krijgt, kan dus van deze regeling gebruikmaken om een adempauze in te lassen.”
Let op: uitstel kost geld: de rente loopt tijdens deze aflosvrije maanden gewoon door. Omdat je schuld niet afneemt maar de rente op rente wel door stapelt, kan zo’n adempauze je afhankelijk van de hoogte van je schuld honderden euro's extra kosten. Gebruik deze regeling dus alleen als je de financiële ruimte nu écht niet hebt.
Wat moet je doen om het geld te krijgen?
Je hoeft geen ingewikkelde formulieren in te vullen om het compensatiegeld te krijgen. In de systemen van DUO is vastgelegd hoeveel maanden jij onder het leenstelsel viel en berekent automatisch op welk bedrag je recht hebt.
Vanaf april 2027 begint DUO met de verwerking. Daarbij kijken ze eerst naar je openstaande studieschuld. Heb je nog een schuld bij de overheid? Dan wordt de compensatie daar vanaf getrokken. Heb je je schuld inmiddels al volledig afbetaald, of is je nieuwe compensatie hoger dan het bedrag dat je nog moet aflossen? Dan stort DUO het resterende geld wel direct op je rekening.
De eis van een diploma (en de uitzondering voor zieke studenten)
Er bestaat een uitzondering voor studenten die door zwaarwegende omstandigheden moesten stoppen en geen diploma konden halen. Dit is geen nieuwe uitzondering, maar het ministerie koppelt de compensatie aan een regeling die DUO al langer kent: om de prestatiebeurs om te zetten naar een gift.
"Het gaat hierbij vaak om studenten die vanwege een structurele medische situatie, zoals een functiebeperking of een chronische ziekte, niet binnen de (verlengde) diplomatermijn hun diploma hebben kunnen behalen. In uitzonderlijke gevallen gaat het ook om studenten die tijdens de studie te maken hebben gehad met andere structurele bijzondere omstandigheden," legt het ministerie uit.
Dit hoef je niet opnieuw aan te vragen
Val jij in deze groep en heeft DUO dit verzoek in het verleden al voor jou goedgekeurd? Dan hoef jij niets te doen. "De oud-studenten die al binnen deze regeling een voorziening hebben gekregen ontvangen de tegemoetkoming en de aanvullende tegemoetkoming vanaf april 2027 automatisch," aldus OCW.
Alleen als je wél ziek was, maar destijds nooit zo'n uitzondering bij DUO had aangevraagd (bijvoorbeeld omdat je toch alleen leende en geen beurs had), moet je straks zelf aan de bel trekken. Het ministerie verwacht dat het om "enkele tientallen studenten" gaat die alsnog een aanvraag moeten doen, bijvoorbeeld met een verklaring van een arts of de onderwijsinstelling.