Een verbod op Russische gasimport: Gaan de gasprijzen hierdoor stijgen?
Vanaf eind 2027 stopt Europa volledig met het importeren van Russisch gas. Zo besloot de Europese Unie op 26 januari 2026. Om de Nederlandse gasvoorraden toch voldoende te vullen, moet er meer gas in andere landen gekocht worden. Daarmee verandert de (inter)nationale gasmarkt. Ga jij ook wat merken van deze marktverandering? Wordt het stoken van jouw gaskachel bijvoorbeeld duurder, óf blijft jouw portemonnee ongedeerd?
Radar sprak met gasexpert Rene Peters van TNO en energie-expert Pim Holstvoogd van Independer.
Wat is het verbod op Russisch gas?
De EU-lidstaten nemen zo’n 13 procent Russisch gas en olie af. Hoewel dit aandeel is gekrompen (eerder 40 procent), staat de afname haaks op de Europese steun aan Oekraïne. Met het kopen van Russisch gas, stroomt geld naar de Russische oorlogseconomie. Om deze financiering te minderen, heeft de EU strikte deadlines gesteld.
De import van vloeibaar aardgas uit Rusland moet eind 2026 volledig worden stopgezet, gevolgd door een verbod op het kopen van Russisch pijpleiding gas op uiterlijk 30 september 2027. Als het landen niet lukt om tijdig hun wintervoorraden te vullen, dan biedt de wetgeving ruimte tot uiterlijk 1 november 2027.
Belangrijk verschil: marktprijzen versus consumentenprijzen
Of jij meer of minder gaat betalen voor het stoken van jouw gaskachel hangt af van een aantal factoren, zoals de kale marktprijs, toeslagen en belastingen. De prijs die jij betaalt noemen we: de consumentenprijs. En die consumentenprijs kan verschillen van de marktprijs: dit wordt ook wel de kale handelsprijs genoemd.
Holstvoogd legt dit verschil uit: “De kale handelsprijs van gas kan bijvoorbeeld dalen. Tegelijkertijd kan de consumentenprijs stijgen door bijvoorbeeld overheidsmaatregelen.” De prijs die jij betaalt voor het verwarmen van jouw huis kan dus anders zijn dan wat energieleveranciers op de markt betalen.
Wat betekent het verbod voor de marktprijs?
“In een normale marktsituatie, in een normale wereld, zullen de consumentenprijzen niet erg gaan stijgen,” vertelt Peters. Het verbod op Russisch gas heeft wel degelijk effect op de marktprijzen, zonder dat jouw portemonnee dat zal merken. Peters legt uit welk effect dat is, en waarom de kale handelsprijs waarschijnlijk niet gaan stijgen.
Geen merkbare financiële effecten
“Russisch (pijpleiding) gas is historisch altijd heel goedkoop geweest. In ieder geval veel goedkoper dan het importeren van vloeibaar aardgas uit bijvoorbeeld de Verenigde Staten of Qatar. Sinds we grotendeels van het Russische gas af zijn, is de gasprijs daardoor structureel hoger geworden.”
Toch hoef jij van deze duurdere gas aankopen niks te merken. Peters vertelt waarom: “Er komt veel meer vloeibaar aardgas op de markt, met name uit de VS en Qatar, maar ook uit bijvoorbeeld Australië en Algerije. Daardoor komt er meer concurrentie, waardoor kopers de ruimte krijgen voor onderhandelingen.” Holstvoogd vult aan: “Omdat het wereldwijde aanbod toeneemt, is de verwachting dat de marktprijzen gaan stabiliseren of zelfs verminderen.”
Rust en zekerheid, óf toch onzekerheid op de markt?
Als je uitgaat van een ‘normale marktsituatie’, dan kun je dus verwachten dat de gasprijzen de komende jaren nagenoeg stabiel blijven. “Maar tegelijkertijd weten we dat Trump onvoorspelbaar is,” vertelt Peters. “Hij kan bedenken om toch Groenland eigen te maken, óf om Europa te straffen door minder gas naar Europa te laten stromen.”
Als op politiek niveau dingen veranderen, dan kan dat de markt onder spanning zetten. “Alleen als Trump bijvoorbeeld overweegt om minder aardgas naar Europa te laten stromen, dan zou dat de gasmarkt al in beweging kunnen zetten. Maar zolang deze politieke invloeden niet mengen met de gasmarkt, is er geen bijzondere reden om te verwachten dat de prijzen structureel omhoog zouden gaan.”
Het gas uit de VS en Qatar verplaatst zich per boot. “Daarom blijven we gevoelig voor externe factoren zoals extreem weer,” vult Holstvoogd aan. “Korte termijn schommelingen in de marktprijzen zijn dus niet uit te sluiten.”
Dalende marktprijzen: Merk jij het al in je portemonnee?
Ondanks de verwachting dat de marktprijzen stabiel blijven of zelfs dalen, zal de consumentenprijs waarschijnlijk toch stijgen. Holstvoogd legt uit: “De wens van de overheid is ‘om van het gas af’ te gaan. Los van de marktprijs stuurt de overheid actief aan op verduurzaming door de energiebelasting op gas (jaarlijks) te verhogen.”
Hij concludeert: “Enerzijds zal de kale handelsprijs van gas op termijn waarschijnlijk stabiliseren of dalen door het groeiende wereldwijde aanbod (VS/Qatar). Anderzijds zal de consumentenprijs naar verwachting toenemen door een stapeling van overheidsmaatregelen. Totaal met zo’n 8 tot 27 cent per kuub tot 2030.”
Holstvoogd: ‘Wij waarschuwen voor schijnzekerheid bij driejarige contracten'
Als je een nieuw contract moet of wilt afsluiten, kun je kiezen uit een aantal verschillende opties. Zo kun je kiezen uit vaste, variabele en dynamische tarieven. Welke van deze contracten kun je het best afsluiten? Met welk contract betaal jij het minst? Holstvoogd waarschuwt in ieder geval voor de schijnzekerheid van een driejarig vast contract.
“Wie nu voor drie jaar tekent, moet goed beseffen dat leveranciers clausules opnemen om toekomstige heffingen door te berekenen. Je prijs staat dus minder 'vast' dan je denkt." Hij legt uit dat leveranciers niet meer van een ‘vast contract’ spreken, maar van een contract met een ‘vaste looptijd’. “In de voorwaarden wordt dan opgenomen dat zij de tarieven tussentijds eenzijdig mogen veranderen naar aanleiding van overheidsmaatregelen, zoals de bijmengverplichting.”
Wat is de bijmengverplichting?
Holstvoogd vertelt verder: “Er heerst een grote onzekerheid over de kostenstijgingen van gas. Energieleveranciers zijn vanaf 2027 verplicht om jaarlijks een toenemend percentage groen gas te mengen bij het gas dat aan huishoudens wordt geleverd. De productiekosten van dit groen gas liggen aanzienlijk hoger dan die van fossiel aardgas.”
Ook zijn energieleveranciers rond 2028 verplicht te betalen voor de CO2-uitstoot van het gas dat zij leveren. Deze overheidsmaatregelen hebben gevolgen voor het driejarige contract.
Welk contract sluit jij af?
Dus: Welk contract kun je het best afsluiten? Volgens Peters verschilt dit per persoon: “Ik denk dat die vraag samenhangt met het risico dat jij durft te nemen. Durf je in onzekerheid te zitten over toekomstige prijzen, óf heb je liever een vaststaand bedrag?”
Holstvoogd vult aan: “Een variabel contract is voor de meeste huishoudens niet het voordeligst, want dat zijn de duurste contracten zonder dat je daar echt voordeel uithaalt. Zoek je zekerheid? Dan adviseren wij een vast contract voor 1 jaar. Hiermee dek je je in tegen onverwachte prijsstijgingen in de winter. Wil je flexibel blijven? Dan adviseren wij een dynamisch contract, omdat de tarieven meebewegen met de beurs en je met (slimme) sturing actief invloed hebt op je energierekening.”
“Er is een uitzondering voor een variabel contract,” vervolgd Holstvoogd. “Bijvoorbeeld als er geen slimme meter aanwezig is en er geen zekerheid is of je het jaarcontract kan afmaken door bijvoorbeeld een verhuizing.” In zo’n situatie kan een variabel contract wel aan te raden zijn.