Helpt je deodorant niet meer tegen zweetgeur? Dit adviseert de expert
Bij deodorant heeft iedereen een persoonlijke voorkeur. Je hebt mensen die het liefst rollen, of spuiten, of een antitranspirant gebruiken, of helemaal niets onder hun oksels doen. Er doen verhalen de ronde dat je na verloop van tijd kunt wennen aan je deo en het minder goed werkt. Of dat je zelfs ‘immuun’ kan worden en het niets meer tegen jouw geur doet. Is dat inderdaad hoe het werkt? Wat doe je dan? Radar klopte met vragen aan bij microbioloog ‘Dr. Oksel’ Chris Callewaert.
Niet je lichaam, maar bacteriën worden 'immuun'
Deodorant gebruiken we ons hele leven lang, vaak vanaf de puberteit tegen klotsende oksels in de schoolbanken. En dus brengen we elke dag laagjes product aan onder onze oksels. Dat kan inderdaad een effect hebben wat na verloop van tijd verandert. Het is niet je lichaam dat reageert op de stoffen in de deodorant, maar de bacteriën op je huid.
“Op de okselhuid zitten makkelijk miljarden bacteriën," legt Callewaert uit. "Het is er warm, vochtig en voedingsrijk voor bacteriën. Met deodorant dood je die bacteriën en vervolgens dek je het met een geurtje af. Maar je wil en kunt niet altijd met een steriele oksel leven. Dat is een utopie.”
Na een paar maanden al niet meer werkend?
Om ongewenste geurtjes te voorkomen, dood je dus dagelijks de bacteriën onder je oksel. Op lange termijn heeft dat een avers effect, volgens Callewaert: “De reden dat we ‘immuun’ worden, is omdat veel van de bacteriën wennen aan het product dat je gebruikt.” Na een paar maanden kan een deodorant daardoor stoppen met werken.
Hoe snel dit gaat, verschilt enorm per persoon: "Je zweetpatroon is uniek. Hoe snel je microbioom verandert, hangt af van leeftijd, biologische sekse, hormonen en meer," aldus Callewaert. Daarbij is de belangrijkste factor de omgeving onder de oksel. "Hoe beter de voedingsomstandigheden voor de bacteriën, hoe sneller ze hun genetische samenstelling kunnen aanpassen. Dus hoe meer zweet, vetten en 'vuil' er onder de oksel zitten, hoe sneller ze resistent kunnen worden."
Antitranspirant als zwaarder geschut
En hoe zit dat met antitranspirant? Callewaert: “Die gebruik je als je écht natte oksels hebt, bij hyperhidrose. Mensen die daar last van hebben, zweten zoveel dat het zichtbaar is en door kleding gaat, dus voor hen is dat een uitkomst. Maar veel mensen die helemaal geen last hebben van natte oksels, gebruiken het toch. Omdat het er leuk uitziet, het goed klinkt en het goed lijkt te werken.”
Als een deodorant niet meer werkt, stappen veel consumenten over op een antitranspirant. Maar dat is niet zonder gevolgen voor je huid. “Het effect op het microbioom is veel groter bij een antitranspirant, door de aluminiumzouten die daarin zitten," waarschuwt Callewaert. "Deodorant bevat ook anti-microbiële componenten, maar lang niet zoveel. Aluminium kan celwanden kapotmaken, maar het maakt bacteriën ook weer resistenter.”
Het is volgens de microbioloog vaak een kwestie van 'old habits die hard', omdat je op een gegeven moment went aan wat voor jou werkt.
Waarom je gaat stinken als je stopt met deo
Als je als toegewijd gebruiker ineens een dagje deodorant overslaat, lijk je erg snel te gaan stinken. Hoe kan dat? Er zijn immers ook mensen die zonder deodorant te gebruiken door het leven gaan, en die geuren heus niet allemaal. Maar als je na dagelijks gebruik stopt, kan je in het begin daadwerkelijk sterker ruiken:
“Je hebt je oksels al die tijd gesteriliseerd," legt Callewaert uit. "En als je stopt, heb je alsnog te veel van die resistente bacteriën, die geur afgeven. Dat is niet in balans, en dat moet zich weer corrigeren.”
Op de huid tussen de benen hebben we eigenlijk hetzelfde microbioom als in je oksel.Microbioloog Chris Callewaert
Hoe los je dit probleem op?
Wanneer je vertrouwde deo je ineens in de steek laat, is de neiging groot om naar de drogist te rennen voor ander merk, of een sterker product. Geen goed idee, stelt Callewaert: “Dat is een logische reactie. Maar als je problematisch ruikende oksels hebt en je had een oplossing die ook niet meer werkt, blijf je zoeken naar sterkere producten. Tot er eigenlijk niets meer werkt.”
Zo los je dat wel op: “Wat ik kan aanraden: cold turkey. Een aantal weken geen producten aanbrengen onder de oksel. Geef het microbioom de kans om terug in balans te komen," adviseert Callewaert. "De eerste week zal het waarschijnlijk méér stinken, maar het microbioom past zich in de tussentijd aan zodat hopelijk de goede bacteriën weer de overhand krijgen en de stinkende bacteriën wegdrukken."
Hoewel hij benadrukt dat er geen 100 procent garantie op succes is, kan dit voor veel mensen een grote hulp zijn. Je moet de detox dus wel minstens twee tot drie weken volhouden om dat effect te merken. En sop ondertussen goed met zeep. Ga op zoek naar een pH-neutrale zeep met een waarde rond de 5, wat de huid van nature heeft.
Tip: Stop met deo op vakantie
Callewaerts laatste tip voor wie de stap wil wagen om af te kicken van de chemische rollers en sprays: doe zo'n detox vooral op vakantie, en niet tijdens je kantoorbaan, wanneer je collega’s ook allemaal mee kunnen genieten.
”Je zweet minder als je minder stress hebt,” aldus de microbioloog. “Neem dan ook een bad of ga af en toe zwemmen in zee. Het hydrateert de huid en neemt vastzittende geurcomponenten weg.”
Hebben we überhaupt wel deo nodig?
Er zijn genoeg mensen in Nederland die nooit deo gebruiken. Callewaert noemt dagelijks deodorant gebruiken een ‘vrij jonge, westerse gewoonte’: “Zo'n 70 procent van de bevolking gebruikt dagelijks een deodorant, terwijl onze voorouders dat niet hadden. Dat is echt in de afgelopen 100 jaar opgekomen. Onze levensstijl zorgt er daarnaast voor dat we meer stress hebben en daardoor meer apocrien (stress)zweet produceren.”
Is het dan wel nodig? “Eigenlijk hebben we het niet nodig," concludeert Callewaert. "Het creëert een afhankelijkheid en je microbioom verandert.” Hij maakt een vergelijking met andere plekken op je lichaam: “Op de huid tussen de benen hebben we eigenlijk hetzelfde microbioom. Daar zitten evenveel apocriene (geurige) zweetklieren als onder de oksels. Maar onder de oksels passen we dat aan met deodorant, en in het kruis doen we daar niets aan.”
Stoppen met deodorant is natuurlijk gemakkelijker gezegd dan gedaan. Zoek je een natuurlijk alternatief? “Citroensap is bijvoorbeeld een goede tip, dat is van nature antibacterieel. Probeer dat vooral eens.” Toch is zijn belangrijkste boodschap om je lichaam het werk te laten doen. “Als je een goed microbioom hebt, ga je van nature niet stinken. Als je dan gewoon wast met water, is dat voldoende. Natuurlijk: als je er echt veel last van hebt, moet je een andere oplossing zoeken.”