Maatwerk of niet? Zo werkt het herroepingsrecht bij samengestelde producten
Op Reddit kwam een vraag binnen over een sportbril die niet teruggestuurd kon worden, omdat deze ‘op maat gemaakt’ was. Ergens klopt dat, want je kunt de bril zelf samenstellen door de kleur van het montuur en de glazen te kiezen uit een paar standaardopties. Maar is het dan ook meteen maatwerk en daardoor niet terug te sturen? Radar zoekt het uit.
Op maat gemaakte producten niet te retourneren
“Op de productpagina van dit model bril kun je kiezen uit een beperkt aantal kleuren voor elementen van het montuur. Verder kun je kiezen uit verschillende glazen. Je stelt het product dus samen uit een paar standaardopties”, legt de Redditor uit. “Ook biedt de pagina aan de glazen te laten personaliseren door middel van graveren, dit heb ik nadrukkelijk niét gedaan.”
Toch mag de bril niet teruggestuurd worden. “Het retourbeleid beroept zich op de uitzondering op het Nederlandse herroepingsrecht, op grond waarvan gepersonaliseerde of op maat gemaakte producten niet kunnen worden geretourneerd. Ik wil graag weten hoe deze uitzondering juridisch moet worden geïnterpreteerd.”
Is deze bril maatwerk?
De Redditor heeft zelf namelijk twijfels over of de bril echt op maat gemaakt is. “Op de verpakking van het product zit een magazijnsticker met de tekst ‘Made in the USA’. Het product is vanuit Italië verzonden en kwam binnen 3 dagen aan. Een tweede doos (kort daarna besteld, met een identiek montuur maar andere glazen) bevat exact dezelfde productcodes en informatie (afgezien van de lotcode).”
“Het lijkt mij daarom dat hier feitelijk geen sprake is van maatwerk of een op maat vervaardigd product, maar eerder van een geprefabriceerd product of een eenvoudige assemblage van standaardonderdelen.”
“Ik begrijp waar zij vandaan komen: je kunt een bril met “Lord Ozai” erin gegraveerd natuurlijk niet redelijkerwijs opnieuw verkopen. Maar daar is hier geen sprake van.”
Geen gepersonaliseerd product bij standaardmaten
Meerdere consumentenrechtadvocaten laten ons weten dat hier discussie over mogelijk is, maar dat de bril weldegelijk teruggestuurd moet kunnen worden. “Als hij enkel kon kiezen uit verschillende geprefabriceerde pootjes en glazen, dan is het geen maatwerk product en zou hij het moeten kunnen herroepen”, vertelt een van hen.
Bij maatwerkproducten moet het namelijk gaan om zaken die niet geprefabriceerd zijn. “Heeft de consument de keuze uit een aantal standaardmaten van bijvoorbeeld tafels, dan is er geen sprake van een volgens opgave van de consument vervaardigde zaak”, zo luidt de toelichting op de wet.
“De crux zit in het niet geprefabriceerd zijn’”, legt consumentenrecht advocaat Caspar Janssens uit. “Bekende voorbeelden uit de wetsgeschiedenis zijn op maat gemaakte gordijnen of een door de consument samengesteld fotoboek met vakantiefoto’s. Daarvoor geldt dat het maatwerk is en het herroepingsrecht niet van toepassing is. De rechter denkt er net zo over.”
Mag deze samengestelde bril nu wel of niet retour?
“De maatwerkuitzondering doet zich alleen voor bij een uniek en gepersonaliseerd product”, vervolgt hij. “De rechter heeft meermaals geoordeeld dat de omstandigheid dat een consument kan kiezen uit standaardopties die de handelaar aanbiedt, een product niet tot maatwerk maakt.”
“Ik haal uit de casus niet dat de consument bij het aangaan van de koopovereenkomst is geïnformeerd dat sprake is van maatwerk en dat het herroepingsrecht niet van toepassing is. De handelaar moet de consument daarover wel informeren. Als dat niet gebeurt is de sanctie dat de bedenktijd met maximaal twaalf maanden wordt verlengd. De conclusie is dus dat deze meneer de koopovereenkomst gewoon kan herroepen.”